EWS આરક્ષણ વિવાદ, શા માટે એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે તે બંધારણનું ઉલ્લંઘન કરે છે; SCએ આપ્યો મોટો નિર્ણય

0
79

EWS ક્વોટામાં અનામત લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય છે. સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેન્ચે આજે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો (EWS) માટેના 10 ટકા અનામતને માન્ય ગણાવ્યું છે. EWS ક્વોટાની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓની સુનાવણી બાદ સર્વોચ્ચ અદાલતે 27 સપ્ટેમ્બરે પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. 2019માં, 103મા બંધારણીય સુધારા બિલ દ્વારા, કેન્દ્ર સરકારે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગોને શિક્ષણ અને નોકરીઓમાં 10 ટકા અનામત આપવાની વ્યવસ્થા કરી છે.

EWS આરક્ષણ બંધારણનું ઉલ્લંઘન કરતું નથી
EWS ક્વોટાની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયાધીશ યુયુ લલિતની આગેવાની હેઠળની પાંચ જજોની બંધારણીય બેંચ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. બેંચ સમક્ષ પ્રશ્ન એ હતો કે શું EWS અનામત બંધારણના મૂળભૂત માળખાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. શું મોદી સરકારે સામાજિક અને આર્થિક રીતે પછાત વર્ગોને અનામત આપીને અન્ય લોકોની સાથે આગળ વધવાની જે તક આપી છે તે ખોટી છે? સરકારે કહ્યું કે આ પગલામાં કંઈ ખોટું નથી.

2022માં બંધારણીય બેંચની રચના કરવામાં આવી અને સુનાવણી શરૂ થઈ
વર્ષ 2019 માં લાગુ કરાયેલ EWS ક્વોટાને તમિલનાડુના શાસક પક્ષ ડીએમકે સહિત ઘણા અરજદારો દ્વારા કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો અને તેને બંધારણનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. દેશના ઘણા ભાગોમાં આ મુદ્દે અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ પછી, કેન્દ્ર સરકારની વિનંતી પર, સુપ્રીમ કોર્ટમાં તમામ અરજીઓની એકસાથે સુનાવણી કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. આ માટે વર્ષ 2022માં બંધારણીય બેંચની રચના કરવામાં આવી હતી અને 13 સપ્ટેમ્બરે ચીફ જસ્ટિસ યુયુ લલિત, જસ્ટિસ દિનેશ મહેશ્વરી, જસ્ટિસ રવીન્દ્ર ભટ્ટ, જસ્ટિસ બેલા એમ ત્રિવેદી અને જસ્ટિસ જેબી પદારવાલાની બંધારણીય બેંચે સુનાવણી શરૂ કરી હતી.

આ દલીલ EWS અનામતના વિરોધમાં રાખવામાં આવી હતી
EWS ક્વોટા સુધારાનો વિરોધ કરીને, તેને ‘પાછલા બારણે’ અનામતની મૂળભૂત વિભાવનાને ખતમ કરવાનો પ્રયાસ ગણાવીને તેને બંધારણનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન, તમિલનાડુ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ શેખર નાફડેએ EWS ક્વોટાનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે વર્ગીકરણનો આધાર આર્થિક માપદંડ કેવી રીતે હોઈ શકે? જો તે આ અનામતને જાળવી રાખવાનો નિર્ણય લે તો સુપ્રીમ કોર્ટે ઈન્દિરા સાહની (મંડલ)ના ચુકાદા પર પુનર્વિચાર કરવો પડશે.

સરકારે EWS અનામતની તરફેણમાં આ વાત કહી
તત્કાલિન એટર્ની જનરલ અને સોલિસિટર જનરલે 103મા બંધારણીય સુધારા બિલનો બચાવ કરતા કહ્યું હતું કે તેના દ્વારા આપવામાં આવેલી અનામત અલગ હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે 50 ટકા ક્વોટા સાથે છેડછાડ કર્યા વિના સામાજિક અને આર્થિક રીતે પછાત વર્ગોને આપવામાં આવ્યો છે. તેથી, એમ કહેવું યોગ્ય રહેશે નહીં કે સુધારેલી જોગવાઈ બંધારણના મૂળભૂત માળખાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. આ અંતર્ગત અન્ય કોઈપણ વર્ગના આરક્ષણમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો નથી.

EWS અનામત પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય
સુપ્રીમ કોર્ટે EWS અનામત કેસમાં બંને પક્ષકારોની તમામ દલીલો સાંભળી. સાત દિવસ સુધી સુનાવણી ચાલી અને 27 સપ્ટેમ્બરે ચુકાદો અનામત રાખવામાં આવ્યો. ચીફ જસ્ટિસ 8 નવેમ્બરે નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે, તેથી બેન્ચનો આ નિર્ણય હંમેશા યાદ રહેશે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ ઉપરાંત આ બેન્ચમાં એસ રવિન્દ્ર ભટ, દિનેશ મહેશ્વરી, જેબી પારડીવાલા અને બેલા એમ ત્રિવેદીનો સમાવેશ થાય છે.