ભારતીય પુરુષોમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યા કેમ ઘટી રહી છે? નિષ્ણાતોએ કારણ જણાવ્યું

0
107

ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં પુરૂષોના શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઝડપથી ઘટી રહી છે. તાજેતરમાં બહાર આવેલા એક અભ્યાસમાં આ વાત સામે આવી છે. ઇઝરાયલની હિબ્રુ યુનિવર્સિટી ઓફ જેરૂસલેમના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા આ અભ્યાસમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે 1973ની સરખામણીમાં વર્ષ 2018 સુધીમાં વિશ્વમાં પુરૂષોના શુક્રાણુઓની સંખ્યા અડધાથી ઓછી રહી છે. હ્યુમન રિપ્રોડક્શન અપડેટ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં ભારત સહિત 53 દેશોના ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. સંશોધકોએ દાવો કર્યો છે કે જો યોગ્ય સમયે સ્પર્મ કાઉન્ટનું ધ્યાન રાખવામાં ન આવે તો મનુષ્ય માટે પ્રજનન સંકટ ઉભું થઈ શકે છે. હવે સવાલ એ થાય છે કે શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઝડપથી કેમ ઘટી રહી છે? ચાલો જાણીએ આ સૌથી મોટા પ્રશ્નનો જવાબ નિષ્ણાતો પાસેથી.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?
ડૉ. રિચિકા સહાય, ડાયરેક્ટર, IVF વિભાગ, ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ, વસંત કુંજ, નવી દિલ્હી, કહે છે કે એ બિલકુલ સાચું છે કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી પુરુષોના વીર્ય વિશ્લેષણનું માપદંડ ઘટી રહ્યું છે. 1999 માં, વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ ચોથી અને પાંચમી માર્ગદર્શિકા બનાવી. તેના વીર્ય પૃથ્થકરણમાં પણ શુક્રાણુઓની સંખ્યામાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. જો આપણે પ્રથમ માર્ગદર્શિકા અને 1955માં બહાર આવેલી પાંચમી માર્ગદર્શિકાની તુલના કરીએ તો આ ઘટાડો સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. આ પુરુષ પ્રજનન ક્ષમતા માટે ચિંતાનો વિષય છે.

છેલ્લા 50 વર્ષમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યામાં ખૂબ ઘટાડો થયો છે
એપોલો ફર્ટિલિટી, કોલકાતાના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. અરિંદમ રથ કહે છે કે પર્યાવરણ અને જીવનશૈલી આપણી પ્રજનન ક્ષમતા પર ઊંડી અસર કરી રહી છે. પુરુષોમાં ટેસ્ટિક્યુલર કેન્સરના કેસ વધી રહ્યા છે અને વીર્યની ગુણવત્તા અને ટેસ્ટોસ્ટેરોનના સ્તરમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. સંશોધન દર્શાવે છે કે છેલ્લા 50 વર્ષોમાં, પુરુષોના શુક્રાણુઓની સંખ્યા 104 થી ઘટીને 49 મિલિયન પ્રતિ મિલી થઈ ગઈ છે. વીર્યની શુક્રાણુ સાંદ્રતા 52% થી 50 મિલિયન પ્રતિ મિલી ઘટી છે. આ હજુ પણ ડબ્લ્યુએચઓ કટ-ઓફથી ઉપર છે કે જેની નીચે પુરૂષના શુક્રાણુઓની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી માનવામાં આવે છે.

શુક્રાણુઓની સંખ્યા કેમ ઘટી રહી છે?
ડોક્ટર્સનું કહેવું છે કે નબળી જીવનશૈલી, આલ્કોહોલ અને સિગારેટનો ઉપયોગ, બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર-વિહાર સહિત ઘણા પરિબળો શુક્રાણુઓની સંખ્યામાં ઘટાડો કરી રહ્યા છે. દાયકાઓ પહેલા સ્ટ્રેસને ચિંતાનું કારણ માનવામાં આવતું નહોતું, પરંતુ હવે સ્ટ્રેસ પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં વંધ્યત્વનું સૌથી મોટું કારણ બની ગયું છે. ડો.રિચિકા સહાય કહે છે કે તણાવ તમારી દિનચર્યા બદલી નાખે છે જેના કારણે જીવનશૈલી બદલાય છે. કામનું દબાણ તમારી જીવનશૈલીને બગાડે છે. આજના યુગમાં પુરૂષો મોડી રાત સુધી કામ કરતા હોય છે અને તેનાથી તેમના પ્રજનન ચક્ર પર અસર પડી રહી છે.

ધૂમ્રપાન પણ ખૂબ જોખમી છે
ડો.રિચિકાના કહેવા પ્રમાણે, આલ્કોહોલ, સિગારેટ અને ડ્રગ્સ લેવાથી પણ સ્પર્મ કાઉન્ટ પર ખરાબ અસર પડી રહી છે. લોકો એનાબોલિક સ્ટીરોઈડ લઈ રહ્યા છે જેના કારણે શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઘટી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો નાની વસ્તુઓ લાંબા સમય સુધી તમારી જીવનશૈલીને અસર કરે છે, તો તે શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઘટાડવાની શક્યતાઓ વધારે છે.

આ બાબતો જાણવી પણ જરૂરી છે
ડૉ. અરિન્દમ રથના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા 13 વર્ષમાં ભારતીય પુરૂષોમાં શુક્રાણુઓની સંખ્યામાં 30.31%નો ઘટાડો થયો છે. ગતિશીલતા અને મોર્ફોલોજીમાં 22.92 અને 51.25% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. તેઓ કહે છે કે જન્મ પછી તરત જ મૃત્યુ, અકાળ જન્મ અથવા જન્મ પછી નવજાતને આઈસીયુમાં દાખલ કરવામાં આવે તો શુક્રાણુની ગુણવત્તા બગાડી શકે છે. તેઓ કહે છે કે આ સમસ્યાઓનું કારણ અંતઃસ્ત્રાવી વિનાશક રસાયણો અને પર્યાવરણીય પરિબળો પણ હોઈ શકે છે. આ સિવાય જંતુનાશકોનો સંપર્ક, ઓછી કસરત, ખરાબ આહાર, ધૂમ્રપાન અને સ્થૂળતા પણ શુક્રાણુઓની સંખ્યા ઘટાડી શકે છે. વધારે વજન આપણા હોર્મોનના સ્તરમાં ફેરફાર કરે છે જેના કારણે પુરુષોમાં એસ્ટ્રોજનનું પ્રમાણ વધે છે.