જયશંકરની રશિયા મુલાકાત પર અમેરિકાની નજર, યુક્રેન યુદ્ધ રોકવા પર થઇ શકે છે ચર્ચા ?

0
148

રુસો-યુક્રેન યુદ્ધની વચ્ચે અમેરિકા સહિત પશ્ચિમી દેશોની નજર ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરની મોસ્કો મુલાકાત પર છે. પશ્ચિમી દેશોને આશા છે કે ભારત આ યુદ્ધમાં શાંતિ નિર્માતાની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું ખરેખર ભારતીય વિદેશ મંત્રીની આ મુલાકાતમાં યુદ્ધ ખતમ કરવાની પહેલ થઈ શકે છે. શા માટે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો ભારત પાસેથી આ પ્રકારની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રીની રશિયા મુલાકાતનું શું મહત્વ છે. આ અંગે નિષ્ણાતોનો શું અભિપ્રાય છે.

અમેરિકાને આશા છે કે ભારત શાંતિ નિર્માતાની ભૂમિકા ભજવી શકે છે

1- વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાત પ્રોફેસર હર્ષ વી પંતનું કહેવું છે કે ભારતીય વિદેશ મંત્રીની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે રશિયા-યુક્રેન વચ્ચે ઘણા મહિનાઓથી સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ આશા ગેરવાજબી નથી. પ્રોફેસર પંતે કહ્યું હતું કે વિશ્વના તમામ વિરોધ છતાં ભારતે રશિયા પાસેથી ઓઇલ સપ્લાયમાં અવરોધ કર્યો નથી. અમેરિકાના દબાણ છતાં ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં રશિયા વિરુદ્ધ મતદાનમાં ભાગ લીધો ન હતો.

ભારતે આ મામલામાં કોઈની પરવા કરી ન હતી. આ સિવાય ભારતીય વિદેશ મંત્રીની મુલાકાત પહેલા રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ભારત અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વખાણ કર્યા છે. પુતિને અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોનું નામ લીધા વિના કહ્યું કે યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય નેતૃત્વ કોઈ દબાણમાં આવ્યું નથી.

2- પ્રોફેસર પંતે કહ્યું કે ભારત શરૂઆતથી જ આ યુદ્ધની વિરુદ્ધ છે. ભારતે દરેક આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પરથી આ યુદ્ધનો સખત વિરોધ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતની દલીલ એ રહી છે કે કોઈપણ સમસ્યાનો ઉકેલ વાતચીત દ્વારા થવો જોઈએ. ભારત હંમેશા માને છે કે યુદ્ધ કોઈપણ સમસ્યાનો ઉકેલ હોઈ શકે નહીં. ભારતનો તર્ક અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોને આશા આપી શકે છે કે ભારતીય વિદેશ મંત્રી આ યુદ્ધને ખતમ કરવાની પહેલ કરી શકે છે.


3- પ્રોફેસર પંતે કહ્યું કે તાજેતરમાં જ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ભારત અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રશંસા કરી હતી. આ પછી તરત જ ભારતીય વિદેશ મંત્રીની રશિયાની મુલાકાતથી અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોને આશા છે કે ભારત આ દિશામાં અસરકારક પગલું ભરી શકે છે. પ્રોફેસર પંતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોની આ અપેક્ષા ગેરવાજબી નથી. તેમણે કહ્યું કે પુતિને જે રીતે ભારત અને ભારતીય નેતૃત્વના વખાણ કર્યા છે તેનાથી આ આશા વધુ વધી જાય છે.

4- પ્રોફેસર પંતે કહ્યું કે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને અઠવાડિયામાં બીજી વખત ભારતના વખાણ કર્યા છે. પુતિને કહ્યું કે ભારતના લોકો ખૂબ જ પ્રભાવશાળી છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને કહ્યું કે તેમાં કોઈ શંકા નથી કે ભારતના લગભગ 1.5 અબજ લોકો વિકાસના સંદર્ભમાં મહાન પરિણામો પ્રાપ્ત કરશે. આ પહેલા પુતિન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વખાણ કરી ચૂક્યા છે. પુતિને ભારતીય વિદેશ નીતિની પ્રશંસા કરી હતી.

રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના હિતમાં નિર્ણયો લીધા છે. તેઓ દેશના હિત માટે કોઈ દબાણમાં આવતા નથી. રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિને અનુસરવા બદલ પીએમ મોદીની પ્રશંસા કરી. આવી સ્થિતિમાં, અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોનો વિશ્વાસ વધુ ઊંડો થયો કે ભારત આ યુદ્ધમાં શાંતિ નિર્માતાની ભૂમિકા ભજવી શકે છે

 

5- ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકર હાલ મોસ્કોમાં છે. જયશંકર ગયા વર્ષે જુલાઈમાં રશિયા ગયા હતા. આ પછી રશિયાના વિદેશ મંત્રી લવરોલે એપ્રિલમાં ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. તેમની મુલાકાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે આશંકા વધી ગઈ છે કે રશિયન સેના યુક્રેન પર પરમાણુ હુમલો કરી શકે છે. અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોએ પણ આ મામલે શંકા વ્યક્ત કરી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય વિદેશ મંત્રીની આ મુલાકાત ઘણી રીતે ખાસ બની રહી છે.

પુતિને ભારતના વખાણમાં શું કહ્યું

રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને કહ્યું કે રશિયા અને ભારતના સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો છે. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો આપણી વચ્ચે રહેલા ગાઢ સંબંધોના પાયા પર બનેલા છે. ભારત સાથે અમારો ક્યારેય વિવાદ થયો નથી. આવી સ્થિતિમાં પશ્ચિમી દેશોને ભારત પાસેથી ઘણી આશાઓ છે. આ સિવાય ભારત જે રીતે દબાણ વગર રશિયા પાસેથી તેલ આયાત કરી રહ્યું છે, જયશંકરની આ મુલાકાતથી શાંતિની આશા જાગી છે.

અમેરિકાના વિરોધ છતાં રશિયા તરફથી તેલનો પુરવઠો 22 ટકા

ઉલ્લેખનીય છે કે ઓક્ટોબરમાં રશિયાએ સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાકને પછાડીને ભારતને સૌથી મોટો ઓઈલ સપ્લાયર બનાવ્યો હતો. ઓકટોબર દરમિયાન રશિયાએ ભારતને પ્રતિદિન 9,35,556 બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાય કર્યું હતું. આનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે પહેલા ભારત દ્વારા કરવામાં આવતા ઓઈલ સપ્લાયમાં રશિયાનો હિસ્સો માત્ર 0.2 ટકા હતો, જે હવે વધીને 22 ટકા થઈ ગયો છે.