શું તમને પણ વારંવાર શરીરમાં દુખાવો થાય છે? આ 5 સંકેતો છુપાવે છે ગંભીર બીમારી!
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં, ઘણા લોકો માને છે કે કામના કલાકો પછી પીઠમાં દુખાવો થવો અથવા લાંબા સમય સુધી ડેસ્ક પર કામ કરવાથી ગરદન અકડાઈ જવી એ સામાન્ય વાત છે. આપણે ઘણીવાર આવા દુખાવાને કામનું દબાણ, અપૂરતી ઊંઘ કે થાક ગણીને અવગણીએ છીએ. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે કાયમી અથવા વારંવાર થતો દુખાવો તમારા શરીરમાં રહેલી કોઈ ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે? વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વભરમાં 1.7 અબજથી વધુ લોકો મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ (સ્નાયુ અને હાડકાં સંબંધી) સમસ્યાઓથી પીડાય છે. 30ની વય પછી, ખાસ કરીને મહિલાઓમાં હોર્મોનલ ફેરફારો અને પોષક તત્વોની ઉણપને કારણે શરીરના દુખાવા વધુ જોવા મળે છે. સમયસર નિદાન અને સારવાર લાંબા ગાળાની ગંભીર બીમારીઓથી બચાવી શકે છે.
1. ગરદન અને ખભાનો દુખાવો
આજકાલ ડિજિટલ યુગમાં કમ્પ્યુટર અને સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ વધ્યો છે. લાંબા સમય સુધી એક જ સ્થિતિમાં બેસીને સ્ક્રીન સામે જોવાથી કે ખોટી પોશ્ચર (બેસવાની રીત) રાખવાથી ગરદન અને ખભામાં દુખાવો થવો ખૂબ સામાન્ય બની ગયું છે. આ સાથે, માનસિક તણાવને કારણે સ્નાયુઓ જકડાઈ જાય છે, જે ટેન્શન હેડએક (માથાનો દુખાવો) અને ગરદનની જકડનનું કારણ બને છે. જો આ દુખાવો સતત રહેતો હોય, તો તેને અવગણશો નહીં.
2. કમરનો નીચેનો ભાગ (Lower Back Pain)
મેયો ક્લિનિકના જણાવ્યા મુજબ, મહિલાઓ જ્યારે ડોક્ટર પાસે જાય છે, ત્યારે તેમાં કમરનો દુખાવો સૌથી સામાન્ય ફરિયાદ હોય છે. લાંબો સમય બેસી રહેવું, નબળા સ્નાયુઓ, વધેલું વજન અથવા ભારે વસ્તુઓ ખોટી રીતે ઉપાડવી તેના મુખ્ય કારણો છે. જો કે, કમરનો દુખાવો માત્ર થાક નથી, પરંતુ તે એન્ડોમેટ્રિઓસિસ અથવા કિડનીની સમસ્યા જેવી આંતરિક બીમારીઓનું લક્ષણ પણ હોઈ શકે છે.
3. સાંધાનો દુખાવો અને જકડન
ઘૂંટણ, કાંડા, આંગળીઓ કે ઘૂંટીના સાંધામાં દુખાવો થવો એ શરીરમાં રહેલી કોઈ બળતરા (inflammation) કે વિટામિનની ઉણપ સૂચવી શકે છે. મહિલાઓમાં પુરુષોની તુલનામાં રૂમેટોઈડ આર્થરાઈટિસ અને અન્ય ઓટોઈમ્યુન બીમારીઓ થવાનું જોખમ વધારે હોય છે. જો સાંધામાં લાંબા સમય સુધી દુખાવો કે સોજો રહેતો હોય, તો ચોક્કસપણે તપાસ કરાવો.
4. વારંવાર થતા માઇગ્રેન અથવા માથાનો દુખાવો
ઘણી મહિલાઓ વારંવાર માથાના દુખાવાથી પીડાતી હોય છે. NHS મુજબ, હોર્મોનલ ફેરફારો, શરીરમાં પાણીની ઉણપ (dehydration), તણાવ અને ઊંઘનો અભાવ આના મુખ્ય કારણો છે. હોર્મોન્સમાં થતા ઉતાર-ચઢાવને કારણે મહિલાઓમાં માઇગ્રેનની સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. તેને માત્ર સામાન્ય દુખાવો ગણીને પેઈનકિલર લેવાને બદલે તેના મૂળ કારણને સમજવું જરૂરી છે.
5. ગંભીર માસિક ધર્મના દુખાવા કે પેલ્વિક પેઈન
ઘણી મહિલાઓ માસિક દરમિયાન થતા સામાન્ય દુખાવાને સહન કરી લે છે, પરંતુ જો આ દુખાવો અસહ્ય હોય અને સામાન્ય જીવનને પ્રભાવિત કરતો હોય, તો તે ગંભીર બાબત છે. અમેરિકન કોલેજ ઓફ ઓબ્સ્ટેટ્રિશિયન એન્ડ ગાયનેકોલોજિસ્ટ્સ (ACOG) અનુસાર, ગંભીર પેલ્વિક પેઈન પાછળ એન્ડોમેટ્રિઓસિસ, ગર્ભાશયની ફાઈબ્રોઈડ્સ (ગાંઠ), અંડાશયમાં કોથળીઓ (ovarian cysts) કે પેલ્વિક ઈન્ફ્લેમેટરી ડિસીઝ જેવી સમસ્યાઓ હોઈ શકે છે.
સતત શારીરિક દુખાવાનું મુખ્ય કારણ શું છે?
શરીરના દુખાવા માટે કોઈ એક કારણ જવાબદાર હોતું નથી. બેઠાડુ જીવનશૈલી, ખરાબ પોશ્ચર, સ્નાયુઓનો સતત ઉપયોગ અને સ્ક્રીન ટાઈમ શરીરને અંદરથી થકવી નાખે છે. આ ઉપરાંત, વિટામિન D, કેલ્શિયમ, આયર્ન અને વિટામિન B12 ની ઉણપને કારણે હાડકાં અને સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય છે. માસિક ધર્મ, પ્રેગ્નન્સી અને પેરીમેનોપોઝ દરમિયાન થતા હોર્મોનલ ફેરફારો પણ દુખાવા પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા વધારે છે. ક્યારેક ક્રોનિક પેઈન થાઈરોઈડ કે ઓટોઈમ્યુન ડિસઓર્ડરની નિશાની હોઈ શકે છે.
દુખાવાથી બચવા માટે શું કરવું જોઈએ?
-
અર્ગોનોમિક સેટઅપ: જો તમે ડેસ્ક જોબ કરો છો, તો તમારા ખુરશી અને ટેબલની ગોઠવણી એવી રાખો કે જેથી કરોડરજ્જુ અને ગરદન પર દબાણ ન આવે.
-
નિયમિત કસરત: ચાલવું, સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ અને યોગા કરવાથી સ્નાયુઓ મજબૂત બને છે અને સાંધાની સ્થિરતા વધે છે.
-
સંતુલિત આહાર: પ્રોટીન, કેલ્શિયમ, આયર્ન અને જરૂરી વિટામિન્સથી ભરપૂર ખોરાક લો. જો શરીરમાં પોષક તત્વોની ઉણપ હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ સપ્લીમેન્ટ્સ લો.
-
ઊંઘ અને પાણી: દિવસમાં 7-9 કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લો અને પુષ્કળ પાણી પીવો. શરીરના રિકવરી મોડ માટે આ ખૂબ જરૂરી છે.
-
તણાવનું વ્યવસ્થાપન: ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિકના સૂચન મુજબ, તણાવ ઘટાડવા માટે ધ્યાન (meditation), યોગા કે માઈન્ડફુલનેસ જેવી પદ્ધતિઓ અપનાવો.
