ગુજરાત બજેટ 2026-27: આરોગ્ય ક્ષેત્રે ₹21,515 કરોડનું ઐતિહાસિક પેકેજ, રાજ્યમાં 4 નવી મેડિકલ કોલેજ અને બ્લડ બેંકની સુવિધા
ગુજરાત સરકારના વર્ષ 2026-27ના અંદાજપત્રમાં શિક્ષણ અને કૃષિ બાદ જે ક્ષેત્ર પર સૌથી વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, તે છે આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ. નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ વિધાનસભામાં આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે કુલ ₹21,515 કરોડની જોગવાઈ જાહેર કરી છે. આ બજેટનો મુખ્ય હેતુ છેવાડાના માનવીને આધુનિક અને સસ્તી સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ ઘરઆંગણે પૂરી પાડવાનો છે.
“સ્વસ્થ ગુજરાત, સમૃદ્ધ ગુજરાત” ના મંત્ર સાથે રજૂ કરાયેલા આ બજેટમાં મેડિકલ શિક્ષણથી લઈને ઈમરજન્સી સેવાઓ સુધીના અનેક મહત્વના પાસાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
1. PMJAY-MA યોજના: કેશલેસ સારવારનો વ્યાપ વધ્યો
ગુજરાતના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે રક્ષક બનેલી ‘પીએમ જન આરોગ્ય યોજના – મા’ (PMJAY-MA) માટે સરકારે ₹3,472 કરોડની માતબર જોગવાઈ કરી છે. આ યોજના હેઠળ હવે ગંભીર બીમારીઓ માટે ₹10 લાખ સુધીની મફત સારવારની સુવિધા વધુ સુદ્રઢ બનાવવામાં આવશે, જેથી કોઈ પણ પરિવાર સારવારના અભાવે આર્થિક મુશ્કેલીમાં ન મુકાય.
2. મેડિકલ શિક્ષણમાં ક્રાંતિ: 4 નવી મેડિકલ કોલેજો
રાજ્યમાં ડોક્ટરોની અછત દૂર કરવા અને વિદ્યાર્થીઓને ઘરઆંગણે તબીબી શિક્ષણ આપવા માટે સરકારે અરવલ્લી, છોટાઉદેપુર, મહિસાગર અને ડાંગ જિલ્લામાં નવી મેડિકલ કોલેજો સ્થાપવાની જાહેરાત કરી છે. આ માટે પ્રાથમિક તબક્કે ₹100 કરોડ ફાળવાયા છે. આ નિર્ણયથી આદિવાસી અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓમાં મોટો સુધારો થશે.
3. ઈમરજન્સી સેવાઓ: 108 એમ્બ્યુલન્સના કાફલામાં વધારો
રાજ્યમાં અકસ્માત કે ઈમરજન્સી સમયે સમયસર સારવાર મળી રહે તે માટે 108 એમ્બ્યુલન્સ સેવામાં 150 નવી એમ્બ્યુલન્સ ઉમેરવામાં આવશે. આ સાથે જ ‘ખિલખિલાટ’ યોજના હેઠળ નવજાત શિશુ અને માતાને ઘરે મૂકવા જવા માટે વધુ વાહનોની વ્યવસ્થા કરવા ₹110 કરોડની જોગવાઈ કરાઈ છે.
4. બ્લડ બેંક અને ડાયાલિસિસ સેન્ટરો
દરેક જિલ્લામાં લોહીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે નવી બ્લડ બેંકો સ્થાપવા અને કિડનીના દર્દીઓ માટે તાલુકા કક્ષાએ ડાયાલિસિસ સેન્ટરોનું નેટવર્ક મજબૂત કરવા માટે બજેટમાં વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ માટે કુલ ₹102 કરોડની જોગવાઈ છે.
આરોગ્ય વિભાગની અન્ય 10 મહત્વની જોગવાઈઓ:
- નવી સિવિલ હોસ્પિટલો: અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલના આધુનિકીકરણ અને નવી સુવિધાઓ માટે ₹1,200 કરોડ.
- કેન્સર અને હૃદય રોગ: એમ.પી. શાહ કેન્સર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને યુ.એન. મહેતા હાર્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં અત્યાધુનિક મશીનરી માટે ₹250 કરોડ.
- માતૃ-બાળ કલ્યાણ: સગર્ભા મહિલાઓ અને નવજાત શિશુઓના પોષણ માટે ‘કસ્તુરબા પોષણ સહાય યોજના’ અંતર્ગત ₹420 કરોડ.
- શહેરી આરોગ્ય: મહાનગરપાલિકા વિસ્તારોમાં નવી ‘હેલ્થ એન્ડ વેલનેસ સેન્ટરો’ ખોલવા માટે ₹150 કરોડ.
- આયુષ મિશન: આયુર્વેદ અને હોમિયોપેથી સારવારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹452 કરોડની ફાળવણી.
- ટીબી મુક્ત ગુજરાત: ક્ષય રોગના નાબૂદી અભિયાન માટે ₹115 કરોડની જોગવાઈ.
- દવાઓનો જથ્થો: સરકારી હોસ્પિટલોમાં વિનામૂલ્યે દવાઓ પૂરી પાડવા માટે ₹1,100 કરોડનું ફંડ.
- સ્ટાફ ક્વાર્ટર્સ: ડોક્ટરો અને નર્સિંગ સ્ટાફ માટે રહેણાંક સુવિધાઓ ઉભી કરવા ₹85 કરોડ.
- ઈ-હેલ્થ: સમગ્ર રાજ્યની હોસ્પિટલોને ડિજિટલી જોડવા માટે ‘ઈ-સ્વાસ્થ્ય’ પ્રોજેક્ટ માટે ₹50 કરોડ.
- ટેલિ-મેડિસિન: અંતરિયાળ ગામડાઓમાં નિષ્ણાત ડોક્ટરોની સલાહ મળી રહે તે માટે ટેલિ-મેડિસિન સુવિધાના વિસ્તરણ માટે ₹30 કરોડ.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર વિશેષ ધ્યાન
બજેટમાં પ્રથમ વખત યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે વિશેષ ફાળવણી કરવામાં આવી છે. જિલ્લા કક્ષાની હોસ્પિટલોમાં માનસિક રોગના નિષ્ણાતોની નિમણૂક અને કાઉન્સેલિંગ સેન્ટરો શરૂ કરવામાં આવશે.
