ભારતીય પોસ્ટ ઓફિસનો નવો રેકોર્ડ! દેશના ખૂણે ખૂણેથી લોકોએ ઠાલવ્યા નાણાં, જાણો કઈ સ્કીમમાં છે સૌથી વધુ રોકાણ
ભારતીય ટપાલ વિભાગ (India Post) હવે માત્ર પત્રો પહોંચાડવા પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે દેશની સૌથી મોટી અને સૌથી સુરક્ષિત બેંકિંગ સિસ્ટમ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા આંકડાઓએ સૌને ચોંકાવી દીધા છે. દેશભરમાં પોસ્ટ ઓફિસના બચત ખાતાઓમાં લોકોનો અતુલ્ય વિશ્વાસ જોવા મળી રહ્યો છે. તાજા રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય પોસ્ટ ઓફિસમાં અત્યારે કુલ ₹૨૨ લાખ કરોડ જેટલી માતબર રકમ જમા છે. આ આંકડો સૂચવે છે કે સામાન્ય માણસ આજે પણ ખાનગી બેંકો કરતા સરકારી ગેરંટી અને ભરોસા પર વધુ વિશ્વાસ મૂકે છે.
૩૮ કરોડ ખાતાધારકો: દેશના ખૂણે ખૂણે પહોંચતો ભરોસો
ભારતમાં અત્યારે પોસ્ટ ઓફિસમાં બચત ખાતાઓની સંખ્યા અંદાજે ૩૮ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો માત્ર સંખ્યા નથી, પરંતુ ભારતની આર્થિક સમાવેશકતા (Financial Inclusion) નું પ્રતિબિંબ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જ્યાં મોટી ખાનગી બેંકોની પહોંચ નથી, ત્યાં પોસ્ટ ઓફિસની લાલ પેટી અને ત્યાંના કર્મચારીઓ લોકોના નાણાકીય સાથીદાર બન્યા છે.
શહેરી પરિવારોમાં પણ સુરક્ષિત વળતર અને ટેક્સ બચત માટે પોસ્ટ ઓફિસ પ્રથમ પસંદગી બની રહી છે. ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો અને ગૃહિણીઓ માટે પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ છે. ₹૨૨ લાખ કરોડની આ વિશાળ રકમ દર્શાવે છે કે પોસ્ટ ઓફિસ અત્યારે દેશની ઘણી મોટી કોમર્શિયલ બેંકો કરતા પણ વધુ લિક્વિડિટી ધરાવે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની લોકપ્રિયતા પાછળના મુખ્ય કારણો
શા માટે કરોડો ભારતીયો પોતાના મહેનતની કમાણી પોસ્ટ ઓફિસમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે? તેના મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા કારણો છે:
૧. સરકારી ગેરંટી (Sovereign Guarantee): પોસ્ટ ઓફિસમાં રાખેલો તમારો એક-એક રૂપિયો ભારત સરકાર દ્વારા સુરક્ષિત છે. બેંકોમાં અમુક મર્યાદા સુધી જ વીમો મળે છે, પરંતુ પોસ્ટ ઓફિસમાં સંપૂર્ણ રકમની સુરક્ષાની જવાબદારી સરકારની હોય છે.
૨. વધુ વ્યાજ દર: બેંકોના ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ના વ્યાજદરોની સરખામણીએ પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ જેમ કે ‘સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના’, ‘પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF)’ અને ‘સીનિયર સિટીઝન સેવિંગ સ્કીમ (SCSS)’ માં ઘણું સારું વ્યાજ મળે છે.
૩. સરળ એક્સેસ: દેશભરમાં ૧.૫ લાખથી વધુ પોસ્ટ ઓફિસો આવેલી છે. ગામડાના છેવાડાના માનવી માટે પણ ત્યાં પહોંચવું સરળ છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાના યુગમાં હવે પોસ્ટ ઓફિસમાં પણ મોબાઇલ બેંકિંગ અને ATM જેવી સુવિધાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે, જેનાથી યુવા પેઢી પણ આ તરફ આકર્ષાઈ છે.
વિવિધ બચત યોજનાઓ અને તેમનું યોગદાન
પોસ્ટ ઓફિસમાં જમા ₹૨૨ લાખ કરોડની રકમ માત્ર બચત ખાતાઓમાં જ નથી, પરંતુ તે વિવિધ આકર્ષક યોજનાઓમાં વહેંચાયેલી છે:
-
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY): દીકરીઓના ભવિષ્ય માટેની આ યોજનામાં કરોડો પરિવારોએ રોકાણ કર્યું છે.
-
કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) અને NSC: આ યોજનાઓ ગ્રામીણ અને મધ્યમ વર્ગમાં રોકાણ ડબલ કરવા અને ટેક્સ બચાવવા માટે ખૂબ જાણીતી છે.
-
મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS): દર મહિને નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગતા નિવૃત્ત લોકો માટે આ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
-
ઇન્ડિયા પોસ્ટ પેમેન્ટ્સ બેંક (IPPB): આ નવી પહેલ દ્વારા પોસ્ટ ઓફિસ હવે ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને ઘરે બેઠા બેંકિંગ સેવાઓ પણ આપી રહી છે, જેણે યુવા ગ્રાહકોની સંખ્યામાં મોટો ઉછાળો લાવ્યો છે.
ટૂંકમાં, પોસ્ટ ઓફિસ આજે દેશના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ સમાન છે. ૨૨ લાખ કરોડની આ જમા પૂંજી એ વાતનો પુરાવો છે કે ટેકનોલોજી ગમે તેટલી આગળ વધે, પણ ભારતીય જનતાનો ‘ડાકઘર’ પરનો અતૂટ વિશ્વાસ આજે પણ અકબંધ છે.
