વ્યૂહાત્મક ભૂકંપ: નેતન્યાહુએ ભારતને ગણાવ્યું ‘વૈશ્વિક શક્તિ’, પીએમ મોદીની ઇઝરાયેલ મુલાકાતથી રચાશે નવું વૈશ્વિક ગઠબંધન
ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ તાજેતરમાં એક અત્યંત મહત્વકાંક્ષી ભૌગોલિક-રાજકીય વ્યૂહરચના રજૂ કરી છે, જેને તેમણે ‘હેક્સાગોન’ (Hexagon) અથવા છ બાજુઓ ધરાવતા જોડાણનું નામ આપ્યું છે. ૨૫ થી ૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઇઝરાયેલની બે દિવસીય મુલાકાત પ્રસંગે નેતન્યાહુએ ભારતને આ ગઠબંધનનો અભિન્ન હિસ્સો ગણાવ્યો છે. નેતન્યાહુએ ભારતને “વૈશ્વિક શક્તિ” અને પીએમ મોદીને “વ્યક્તિગત મિત્ર” ગણાવીને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોની મજબૂતીનો સ્વીકાર કર્યો છે. આ ‘હેક્સાગોન’ મોડલ મધ્ય પૂર્વ અને એશિયામાં શાંતિ, સુરક્ષા અને આર્થિક સમૃદ્ધિના નવા દ્વાર ખોલવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
શું છે નેતન્યાહુનું ‘હેક્સાગોન’ મોડલ અને ભારતની ભૂમિકા?
નેતન્યાહુના વિઝન મુજબ, ‘હેક્સાગોન’ એ મધ્ય પૂર્વની આસપાસના છ મુખ્ય દેશો અથવા શક્તિઓનું એક એવું જોડાણ છે જે પ્રાદેશિક અસ્થિરતા અને “કટ્ટરપંથી” શક્તિઓનો સામનો કરી શકે. આ મોડલમાં ભારતની હાજરી અનિવાર્ય છે. ઇઝરાયેલ જાણે છે કે દક્ષિણ એશિયામાં ભારત સૌથી મોટું આર્થિક અને લશ્કરી કેન્દ્ર છે.
ભારતને આ જોડાણમાં સામેલ કરવા પાછળના મુખ્ય કારણો આ મુજબ છે:
-
સંરક્ષણ ભાગીદારી: ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ઊંડો સહયોગ છે. ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને સંયુક્ત લશ્કરી અભ્યાસો આ જોડાણને મજબૂત બનાવે છે.
-
આર્થિક કોરિડોર: ‘હેક્સાગોન’ દ્વારા ભારતથી મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપ સુધીના વેપાર માર્ગો (IMEC) ને સુરક્ષિત અને વધુ વેગવંત બનાવવાની નેતન્યાહુની યોજના છે.
-
કટ્ટરવાદ સામે લડાઈ: બંને દેશો સીમાપાર આતંકવાદ અને કટ્ટરપંથી વિચારધારાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, જે તેમને કુદરતી સાથી બનાવે છે.
PM મોદીની મુલાકાત: વ્યૂહાત્મક સંબંધોનો નવો અધ્યાય
૨૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ થી શરૂ થતી પીએમ મોદીની આ મુલાકાત માત્ર ઔપચારિક નથી, પરંતુ તે ‘હેક્સાગોન’ ગઠબંધનને અમલમાં મૂકવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની વિશાળ અર્થવ્યવસ્થા અને તેની વધતી જતી આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા ઇઝરાયેલના વિદેશ નીતિના લક્ષ્યો સાથે સંપૂર્ણ રીતે બંધ બેસે છે.
આ મુલાકાત દરમિયાન સાયબર સિક્યુરિટી, સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સ્પેસ ટેકનોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં મહત્ત્વના કરારો થવાની સંભાવના છે. નેતન્યાહુ માટે ભારત માત્ર એક હથિયારોનું ખરીદનાર દેશ નથી, પરંતુ એક એવો વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે જે પશ્ચિમ એશિયામાં શક્તિના સંતુલનને જાળવી રાખવામાં મદદ કરી શકે છે. નેતન્યાહુના ‘હેક્સાગોન’ માં ભારતને સ્થાન મળવું એ વિશ્વ મંચ પર ભારતની વધતી જતી સ્વીકાર્યતાનું પ્રતિક છે.
મધ્ય પૂર્વમાં સુરક્ષા અને સ્થિરતાનો નવો આયામ
નેતન્યાહુનું માનવું છે કે જ્યારે ભારત જેવી વૈશ્વિક શક્તિ ઇઝરાયેલ અને તેના અન્ય આરબ સાથીઓ (જેમ કે અબ્રાહમ એકોર્ડ હેઠળના દેશો) સાથે હાથ મિલાવે છે, ત્યારે તે એક અત્યંત શક્તિશાળી આર્થિક અને સુરક્ષા કવચ બનાવે છે. આ ‘હેક્સાગોન’ જોડાણ માત્ર લશ્કરી જ નહીં, પણ ખાદ્ય સુરક્ષા અને ઊર્જા ક્ષેત્રે પણ કામ કરશે.
ભારત માટે આ ગઠબંધનનો ભાગ બનવાનો અર્થ છે – પશ્ચિમ એશિયામાં વધુ સુરક્ષિત રોકાણ અને ઊર્જાના સ્ત્રોતો પર મજબૂત પકડ. વડાપ્રધાન મોદીની આ મુલાકાત ‘હેક્સાગોન’ ના માળખાને વધુ સ્પષ્ટતા આપશે અને ભારત-ઇઝરાયેલ સંબંધોને માત્ર દ્વિપક્ષીય સ્તરથી ઉપર ઉઠાવીને વૈશ્વિક સ્તરે સ્થાપિત કરશે. ૨૦૨૬ નું આ વર્ષ ભારતની વિદેશ નીતિ માટે એક ઐતિહાસિક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.
