ચંદ્રગ્રહણનું ‘સૂતક’ શરૂ, આટલા કલાક સુધી મંદિરોના દ્વાર રહેશે બંધ— ભૂલથી પણ ન કરતા આ કામ
આજનો દિવસ ખગોળીય અને જ્યોતિષીય દૃષ્ટિએ અત્યંત ખાસ રહેવાનો છે. વર્ષ 2026ની પ્રથમ મોટી ખગોળીય ઘટના એટલે કે ચંદ્રગ્રહણ (Lunar Eclipse) આજે, 3 માર્ચના રોજ લાગવા જઈ રહ્યું છે. વિજ્ઞાન માટે આ ગ્રહોની સંતાકૂકડીનો એક સુંદર નજારો છે, તો બીજી તરફ જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અને ધાર્મિક માન્યતાઓમાં તેને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે વર્ષનું આ પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં દેખાશે. આ ગ્રહણ ભારતમાં દૃશ્યમાન હોવાથી તેની ધાર્મિક અસર અને ‘સૂતક કાળ’ પણ સંપૂર્ણપણે પ્રભાવી રહેશે. આજે સવારથી જ દેશના અનેક મોટા મંદિરોના દ્વાર બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે અને લોકો ગ્રહણ સંબંધિત સાવચેતીઓ રાખી રહ્યા છે.
આજે કેટલા વાગ્યે લાગશે ગ્રહણ? (Chandra Grahan 2026 Timing)
પંચાંગ અને ગણતરીઓ મુજબ, આજે બપોરથી જ ગ્રહણની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ જશે. જોકે, ભારતના ઘણા ભાગોમાં ચંદ્રના ઉદય સાથે તે દેખાશે. ચાલો જાણીએ ચોક્કસ સમય:
-
ગ્રહણનો પ્રારંભ (શરૂઆત): બપોરે 03:20 વાગ્યાથી
-
ગ્રહણનો મધ્ય (ચરમ સીમા): સાંજે 05:03 વાગ્યાની આસપાસ
-
ગ્રહણની પૂર્ણાહુતિ (મોક્ષ): સાંજે 06:46 વાગ્યે
-
કુલ સમયગાળો: આશરે 3 કલાક 27 મિનિટ
આ એક ‘ખંડગ્રાસ’ ચંદ્રગ્રહણ હશે, જે સિંહ રાશિ અને પૂર્વાફાલ્ગુની નક્ષત્રમાં લાગવા જઈ રહ્યું છે. જ્યોતિષીઓનું માનવું છે કે સિંહ રાશિના જાતકો પર તેની વિશેષ અસર પડી શકે છે.
સૂતક કાળ: સવારે 6:20 થી જ અશુભ સમય શરૂ થઈ ગયો છે
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ચંદ્રગ્રહણ શરૂ થવાના બરાબર 9 કલાક પહેલા ‘સૂતક કાળ’ શરૂ થાય છે. આજે સવારે 06:20 મિનિટે સૂતક લાગી ચૂક્યું છે. સૂતક કાળને સંવેદનશીલ અને આધ્યાત્મિક રીતે ‘અશુદ્ધ’ સમય માનવામાં આવે છે. આ દરમિયાન પ્રકૃતિમાં ઉર્જાનું સંતુલન થોડું ખોરવાય છે, તેથી ઘણા શુભ કાર્યો પર રોક લગાવી દેવામાં આવે છે.
આજે સાંજે 06:46 વાગ્યે ગ્રહણ સમાપ્ત થવાની સાથે સૂતક કાળ પણ પૂર્ણ થશે.
સૂતક અને ગ્રહણ દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું?
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગ્રહણ દરમિયાન કેટલાક નિયમોનું પાલન કરવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે. જો તમે પણ આ માન્યતાઓમાં વિશ્વાસ રાખો છો, તો નીચેની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખશો:
1. શું ન કરવું (વર્જિત કાર્યો):
-
મૂર્તિઓનો સ્પર્શ: સૂતક શરૂ થયા પછી ભગવાનની મૂર્તિઓને સ્પર્શ કરવો વર્જિત છે. મંદિરોમાં પડદા પાડી દેવામાં આવે છે.
-
ભોજન બનાવવું અને જમવું: એવી માન્યતા છે કે ગ્રહણના કિરણોથી ખોરાક દૂષિત થાય છે, તેથી આ સમયગાળા દરમિયાન ખાવા-પીવાનું ટાળવું જોઈએ.
-
ધારદાર વસ્તુઓનો ઉપયોગ: સૂતક દરમિયાન ચપ્પુ, કાતર કે સોય જેવી અણીદાર વસ્તુઓનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ, ખાસ કરીને ગર્ભવતી મહિલાઓએ.
-
શારીરિક સંભાળ: આ દરમિયાન વાળ કાપવા, નખ કાપવા કે દાઢી કરવી અશુભ માનવામાં આવે છે.
2. શું કરવું (શુભ ફળ માટે):
-
માનસિક જાપ: ગ્રહણ સમયે ‘ૐ નમઃ શિવાય’ અથવા તમારા ઇષ્ટદેવના મંત્રોનો મનમાં જાપ કરવો સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
-
તુલસીના પાન: જો ઘરમાં રાંધેલું ભોજન કે પાણી રાખેલું હોય, તો સૂતક શરૂ થાય તે પહેલા તેમાં તુલસીના પાન નાખી દો. માનવામાં આવે છે કે તુલસીના પ્રભાવથી ખોરાક અશુદ્ધ થતો નથી.
-
છૂટછાટ: બીમાર વ્યક્તિઓ, વૃદ્ધો અને બાળકો માટે ખાવા-પીવાના નિયમોમાં છૂટછાટ આપવામાં આવી છે.
દુનિયા અને ભારતમાં ક્યાં-ક્યાં દેખાશે નજારો?
આ ગ્રહણ વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાપકપણે જોવા મળશે.
-
દુનિયામાં: એશિયાના મોટાભાગના દેશો, ઓસ્ટ્રેલિયા, આફ્રિકાના કેટલાક ભાગો, ઉત્તર અને દક્ષિણ અમેરિકા તેમજ પ્રશાંત મહાસાગરના વિસ્તારોમાં તેની દૃશ્યતા રહેશે.
-
ભારતમાં: દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ, પટના, જયપુર અને લખનૌ સહિત લગભગ તમામ મુખ્ય શહેરોમાં લોકો આ ઘટનાના સાક્ષી બની શકશે.
ગ્રહણ સમાપ્ત થયા પછી શું કરવું?
સાંજે 06:46 વાગ્યે જ્યારે ગ્રહણ સમાપ્ત થાય, ત્યારે કેટલાક પરંપરાગત કાર્યો કરવા ફળદાયી માનવામાં આવે છે:
-
શુદ્ધિકરણ: સૌથી પહેલા આખા ઘરમાં ગંગાજળનો છંટકાવ કરો.
-
સ્નાન: ગ્રહણ પૂર્ણ થયા પછી સ્નાન અવશ્ય કરવું જોઈએ.
-
દાન-પુણ્ય: સ્નાન કર્યા પછી તમારી શક્તિ મુજબ ગરીબોને સફેદ વસ્તુઓ જેવી કે ચોખા, ખાંડ, દૂધ કે સફેદ કપડાંનું દાન કરો. આનાથી ગ્રહણની નકારાત્મક અસરો ઓછી થાય છે.
-
તાજું ભોજન: ગ્રહણ પછી હંમેશા તાજું ભોજન બનાવીને જ જમવું જોઈએ.
ખગોળ પ્રેમીઓ માટે આજનો દિવસ એક અદભૂત દૃશ્ય જોવાની તક છે, જ્યારે આસ્થા રાખનારાઓ માટે આ આત્મચિંતન અને મંત્ર જાપનો સમય છે. તમે વિજ્ઞાનને માનો કે ધર્મને, સાવચેતી રાખવામાં કોઈ નુકસાન નથી.
