12 ઓગસ્ટે ભારતમાં રાત હશે ત્યારે દુનિયાના આ દેશોમાં દેખાશે સૂર્યગ્રહણ, જાણો સૂતક વિશે
ખગોળશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષની દ્રષ્ટિએ વર્ષ ૨૦૨૬ ખૂબ જ મહત્વનું સાબિત થવાનું છે. આ વર્ષે બે સૂર્યગ્રહણની ઘટનાઓ આકાર લેવાની છે, જેમાંથી પ્રથમ સૂર્યગ્રહણ ૧૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે. હવે, સમગ્ર વિશ્વની નજર વર્ષના બીજા અને સૌથી રોમાંચક સૂર્યગ્રહણ પર છે, જે ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ ના રોજ થવાનું છે. વૈજ્ઞાનિકો અને આકાશ દર્શનના શોખીનો માટે આ એક દુર્લભ તક છે, કારણ કે આ ગ્રહણ દરમિયાન આકાશમાં અદભૂત નજારો જોવા મળશે.
ગ્રહણનો સમય અને જ્યોતિષીય મહત્વ
ભારતીય જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર, આ સૂર્યગ્રહણ કર્ક રાશિ અને આશ્લેષા નક્ષત્રમાં લાગશે. વિજ્ઞાનની ભાષામાં કહીએ તો, જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી અને સૂર્યની વચ્ચે એવી રીતે આવી જાય છે કે તે સૂર્યના પ્રકાશને પૃથ્વી સુધી પહોંચતો અટકાવે છે, ત્યારે સૂર્યગ્રહણની સ્થિતિ સર્જાય છે.
ગ્રહણનો સમય: ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ આ ગ્રહણની શરૂઆત રાત્રે ૯:૦૪ મિનિટે થશે અને તે ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ વહેલી સવારે ૪:૨૫ મિનિટે પૂર્ણ થશે. આ ગ્રહણનો સમયગાળો ઘણો લાંબો હોવાથી તે અભ્યાસ માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
શું છે ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ (કંકણાકૃતિ સૂર્યગ્રહણ)?
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, ૧૨ ઓગસ્ટનું આ ગ્રહણ મુખ્યત્વે કંકણાકૃતિ (Annular Solar Eclipse) હશે. આ સ્થિતિમાં ચંદ્ર પૃથ્વીથી થોડો દૂર હોવાથી તે સૂર્યને પૂરેપૂરો ઢાંકી શકતો નથી. પરિણામે સૂર્યનો વચ્ચેનો ભાગ કાળો દેખાય છે પણ તેની કિનારીઓ તેજસ્વી સોનેરી બંગડી જેવી ચમકે છે. આ અદભૂત દ્રશ્યને ખગોળ વિજ્ઞાનમાં “રિંગ ઓફ ફાયર” કહેવામાં આવે છે. જોકે, ઉત્તરના કેટલાક ભાગોમાં આ દ્રશ્ય લગભગ પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ જેવું પણ દેખાઈ શકે છે.
વિશ્વમાં ક્યાં-ક્યાં જોવા મળશે આ નજારો?
આ ગ્રહણ પૃથ્વીના ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વધુ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળશે.
-
પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ: આર્કટિક પ્રદેશ, ગ્રીનલેન્ડ, આઇસલેન્ડ, એટલાન્ટિક મહાસાગર અને ઉત્તરી સ્પેનમાં પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણનો નજારો જોવા મળશે. આ દેશોમાં દિવસ દરમિયાન અંધારું છવાઈ જવાની શક્યતા છે.
-
આંશિક સૂર્યગ્રહણ: ફ્રાન્સ, બ્રિટન, ઈટાલી અને યુરોપના મોટાભાગના દેશોમાં આ ગ્રહણ આંશિક રીતે જોવા મળશે, એટલે કે ત્યાં સૂર્યનો અમુક હિસ્સો કપાયેલો દેખાશે.
શું ભારત પર તેની અસર થશે?
શું ભારત પર તેની અસર થશે?ભારતના લોકો માટે આ સમાચાર થોડા નિરાશાજનક હોઈ શકે છે. ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬નું આ સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં.
તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે જ્યારે આ ખગોળીય ઘટના ઘટશે, ત્યારે ભારતમાં રાતનો સમય હશે. સૂર્યગ્રહણ હંમેશા દિવસના પ્રકાશમાં જ જોઈ શકાય છે, તેથી ભારતના કોઈ પણ ખૂણેથી આ નજારો જોવા મળશે નહીં.
સૂતક કાળ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ
હિન્દુ ધર્મશાસ્ત્રો અને જ્યોતિષ મુજબ, સૂર્યગ્રહણના ૧૨ કલાક પહેલા સૂતક કાળ શરૂ થઈ જાય છે. સૂતક દરમિયાન મંદિરોના દ્વાર બંધ કરી દેવામાં આવે છે અને પૂજા-પાઠ કે શુભ કાર્યો વર્જિત માનવામાં આવે છે.
પરંતુ, ૧૨ ઓગસ્ટના ગ્રહણ અંગે ગભરાવાની જરૂર નથી. શાસ્ત્રોનો નિયમ છે કે “જે ગ્રહણ જે દેશમાં દેખાતું નથી, ત્યાં તેનું સૂતક માન્ય રહેતું નથી.” આથી, ભારતમાં આ ગ્રહણની કોઈ ધાર્મિક અસર રહેશે નહીં. કોઈ પણ પ્રકારના વેધ કે પાળવાના નિયમો લાગુ પડશે નહીં. તમે તમારી દિનચર્યા અને પૂજા અર્ચના હંમેશની જેમ ચાલુ રાખી શકશો.
જોકે ભારતવાસીઓ આ નજારો નરી આંખે જોઈ શકશે નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજીના માધ્યમથી નાસા (NASA) અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓના લાઈવ ટેલિકાસ્ટ દ્વારા તમે આ “રિંગ ઓફ ફાયર” નો અદભૂત લહાવો માણી શકશો. ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ની રાત ખગોળ પ્રેમીઓ માટે ડેટા અને આશ્ચર્યથી ભરેલી રહેવાની છે.
