હોર્મુઝમાંથી પસાર થવા માટે નવી શરત! તેલના વેપારમાં ડોલર નહીં, પણ આ ચલણનો ઉપયોગ કરી શકે છે ઈરાન
ઈરાન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચેનો તણાવ હવે આર્થિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ રહ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વની ગણાતી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા તેલ ટેન્કરો માટે એક અનોખી શરત રાખવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે તેલનો વેપાર અમેરિકી ડોલરને બદલે ચીની ચલણ યુઆન (Yuan) માં કરવામાં આવે.
વૈશ્વિક તેલ બજારમાં હલચલ અને ભાવમાં ઉછાળો
અહેવાલ મુજબ, તેહરાન એક નવી યોજના બનાવી રહ્યું છે જેના દ્વારા તે હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા તેલ ટેન્કરોની અવરજવરને નિયંત્રિત કરી શકે. જો આ યોજના અમલમાં આવશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં યુઆનનો ઉપયોગ ઝડપથી વધશે. આ સમાચારને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવ જુલાઈ 2022 પછીના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. અગાઉ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ સમયે આવી સ્થિતિ જોવા મળી હતી.
શા માટે હોર્મુઝ આટલું મહત્વનું છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે. વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો આ સાંકડા માર્ગેથી પસાર થાય છે. અહીં કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ આખા વિશ્વની ઉર્જા સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી શકે છે. હાલમાં વિશ્વમાં મોટાભાગનો તેલનો વેપાર અમેરિકી ડોલરમાં થાય છે, પરંતુ રશિયા અને ચીન જેવા દેશો હવે ધીમે ધીમે ડોલર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રશિયાને થઈ રહ્યો છે ફાયદો
ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ માર્ગ પર મુકવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે તેલની અછત સર્જાય તેવી ભીતિ ઉભી થઈ છે. આ સ્થિતિને સંભાળવા માટે અમેરિકાએ રશિયાના તેલ સેક્ટર પરના કેટલાક પ્રતિબંધોમાં આંશિક છૂટછાટ આપી છે. પરિણામે, રશિયા હવે વધુ તેલ વેચીને મોટી કમાણી કરી રહ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ રકમનો ઉપયોગ રશિયા યુક્રેન સામેના યુદ્ધમાં પોતાની સૈન્ય શક્તિ વધારવા માટે કરી શકે છે.
ચીની યુઆનનું વધતું વર્ચસ્વ
ચીન લાંબા સમયથી પ્રયાસ કરી રહ્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ વેપારમાં યુઆનનો ઉપયોગ વધે. સાઉદી અરેબિયા સાથેના વેપારમાં પણ ચીને યુઆનમાં ચૂકવણી કરવાની વાત કરી છે. જોકે, હજુ પણ અમેરિકી ડોલર વિશ્વનું સૌથી મજબૂત અને સૌથી વધુ સ્વીકૃત ચલણ છે, પરંતુ ઈરાનનું આ પગલું વૈશ્વિક અર્થતંત્રના સમીકરણો બદલી શકે છે.
