ચીન વધારી રહ્યું છે ઈરાનની સૈન્ય તાકાત: અમેરિકી રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો
ચીન અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય સહયોગને લઈને અમેરિકાના એક તાજેતરના અહેવાલે વિશ્વભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. યુએસ-ચાઇના ઇકોનોમિક એન્ડ સિક્યુરિટી રિવ્યુ કમિશનના રિપોર્ટ અનુસાર, ચીન હવે ઈરાનને આક્રમક ડ્રોન અને રોકેટ ઈંધણ બનાવવા માટે જરૂરી કાચો માલ પૂરો પાડી રહ્યું છે. આ સહયોગ પશ્ચિમ એશિયામાં સત્તાના સંતુલનને બદલી શકે છે તેવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચીન ઈરાનને ‘સોડિયમ પરક્લોરેટ’ (Sodium Perchlorate) સપ્લાય કરી રહ્યું છે, જે મિસાઈલોના ઘન ઈંધણ માટે એક અત્યંત મહત્વનું ઘટક છે. જાન્યુઆરી 2025માં ચીને અંદાજે 1000 ટન જેટલો આવો પદાર્થ ઈરાન મોકલ્યો હતો અને માર્ચ 2026ની શરૂઆતમાં પણ ચીનના ગાઓલાન પોર્ટ પરથી ઈરાનના જહાજો શંકાસ્પદ સામગ્રી લઈને રવાના થયા હોવાનું નોંધાયું છે.
ચીની સેટેલાઇટ સિસ્ટમ ‘BeiDou’ નો સૈન્ય ઉપયોગ
આ રિપોર્ટનો સૌથી ગંભીર દાવો એ છે કે ઈરાન હવે ચીનની પોતાની સેટેલાઇટ નેવિગેશન સિસ્ટમ ‘BeiDou Navigation Satellite System’ નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. 2021માં થયેલી એક સમજૂતી મુજબ, ચીને આ સિસ્ટમનો સૈન્ય એક્સેસ ઈરાનને આપ્યો છે. આનાથી ઈરાનના ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓની ચોકસાઈ (Accuracy) અનેકગણી વધી જશે, જે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ માટે મોટો સુરક્ષા ખતરો બની શકે છે.
હથિયારોની સીધી ડીલ અને બદલાતું વલણ
લાંબા સમય સુધી ચીને ઈરાનને સીધા હથિયારો વેચવાથી દૂરી બનાવી રાખી હતી, પરંતુ હવે ચીનનું વલણ બદલાતું જણાય છે. રિપોર્ટ મુજબ, ફેબ્રુઆરી 2026માં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓ પહેલા ચીન ઈરાનને એન્ટી-શિપ ક્રૂઝ મિસાઈલ વેચવાની તૈયારીમાં હતું. જોકે, ડિલિવરીની ચોક્કસ તારીખ હજુ સ્પષ્ટ થઈ નથી, પરંતુ આ ઘટના દર્શાવે છે કે ચીન હવે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રતિબંધોની પરવા કર્યા વગર ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે.
SCO અને BRICS દ્વારા વધતી ભાગીદારી
ચીન અને ઈરાન માત્ર દ્વિપક્ષીય સ્તરે જ નહીં, પરંતુ શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) અને BRICS જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો દ્વારા પણ પોતાની સૈન્ય ભાગીદારી મજબૂત કરી રહ્યા છે. ડિસેમ્બર 2025માં ઈરાને SCO ના નેજા હેઠળ સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસનું પણ આયોજન કર્યું હતું. આ મજબૂત થતી ધરી પશ્ચિમી દેશો માટે ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે આનાથી મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાનનું વર્ચસ્વ વધી શકે છે.
