જો તમે હૃદય રોગથી બચવા માંગતા હો, તો આ કામ નાની ઉંમરથી જ કરો; જાણો શું કહે છે નવી ગાઈડલાઈન?
આધુનિક સમયમાં હૃદયરોગ એ માત્ર વૃદ્ધોની સમસ્યા રહી નથી. બદલાતી જીવનશૈલી અને ખોરાકની આદતોને કારણે હવે ૨૦ થી ૩૦ વર્ષના યુવાનોમાં પણ હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ અને હાર્ટ એટેકના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનની નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, જો આપણે આગામી પેઢીને હૃદયરોગથી બચાવવી હોય, તો તેની તૈયારી બાળપણથી જ શરૂ કરવી પડશે.
વિશ્વભરમાં મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાં હૃદયરોગ પ્રથમ સ્થાને છે. અગાઉ એવું માનવામાં આવતું હતું કે ૫૦ કે ૬૦ વર્ષની ઉંમર પછી જ હૃદયની તપાસ કરાવવી જોઈએ, પરંતુ ૨૦૨૬ના વર્તમાન આંકડા કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યા છે. તાજેતરમાં અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન અને અમેરિકન કોલેજ ઓફ કાર્ડિયોલોજી દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી સંયુક્ત માર્ગદર્શિકાએ સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હૃદયને સુરક્ષિત રાખવા માટેની લડાઈ હવે ૧૦ વર્ષની ઉંમરથી જ શરૂ કરવી પડશે.
કોલેસ્ટ્રોલ ટેસ્ટિંગ: હવે ૧૦ વર્ષની ઉંમરે જ પ્રથમ સ્ક્રીનીંગ
નવી માર્ગદર્શિકામાં સૌથી મહત્વનો ફેરફાર એ છે કે બાળકોમાં પણ કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર તપાસવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. આનુવંશિક પરિબળો (Genetic factors) ને કારણે ઘણા બાળકોમાં જન્મજાત ‘ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ’ વધુ હોય છે, જેને ‘ફેમિલીઅલ હાઇપરકોલેસ્ટેરોલેમિયા’ કહેવામાં આવે છે.
-
પ્રથમ સ્ક્રીનીંગ: ૯ થી ૧૧ વર્ષની ઉંમરની વચ્ચે.
-
બીજું પરીક્ષણ: ૧૮ થી ૨૦ વર્ષની ઉંમરે.
-
નિયમિત તપાસ: દર પાંચ વર્ષે એકવાર લિપિડ પ્રોફાઇલ કરાવવી અનિવાર્ય છે.
LDL (ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ) નું સ્તર કેટલું હોવું જોઈએ?
તમારા શરીરમાં LDL નું સ્તર જેટલું લાંબો સમય ઊંચું રહેશે, હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજ થવાનું જોખમ તેટલું જ વધશે. નિષ્ણાતોએ તેના માટે ચોક્કસ લક્ષ્યાંકો નક્કી કર્યા છે:
-
સામાન્ય વ્યક્તિ માટે: ૧૦૦ mg/dL થી ઓછું.
-
હાઈ રિસ્ક ધરાવતા લોકો માટે: ૭૦ mg/dL થી ઓછું.
-
જેમને અગાઉ એટેક આવ્યો હોય તેમના માટે: ૫૫ mg/dL થી પણ ઓછું. સિદ્ધાંત સ્પષ્ટ છે: “જેટલું ઓછું તેટલું સારું, અને જેટલો લાંબો સમય ઓછું સ્તર જળવાશે, તેટલું હૃદય વધુ સુરક્ષિત રહેશે.”
યુવાનો કેમ બની રહ્યા છે શિકાર?
આજની ‘ઇન્સ્ટન્ટ’ જીવનશૈલી યુવાનોના હૃદય માટે ઘાતક સાબિત થઈ રહી છે. જંક ફૂડ, પ્રોસેસ્ડ મીટ, વધુ પડતી ખાંડ અને ટ્રાન્સ ફેટનું સેવન શરીરમાં ચરબીના થર જમા કરે છે. આ ઉપરાંત, કલાકો સુધી કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ સામે બેસી રહેવાથી શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને માનસિક તણાવ (Stress) પણ કોલેસ્ટ્રોલ વધારવા માટે જવાબદાર છે.
હૃદયને સુરક્ષિત રાખવાના ૫ સુવર્ણ નિયમો
૧. આહારમાં ફેરફાર: તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી અને ફાઈબરયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરો. ટ્રાન્સ ફેટ અને પેકેજ્ડ ફૂડથી દૂર રહો. ૨. નિયમિત વ્યાયામ: રોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ ઝડપી ચાલવું અથવા યોગ કરવાથી HDL (સારું કોલેસ્ટ્રોલ) વધે છે. ૩. વજન પર નિયંત્રણ: વધતું પેટ અને સ્થૂળતા હૃદય પર દબાણ લાવે છે. ૪. વ્યસન મુક્તિ: ધૂમ્રપાન અને દારૂ ધમનીઓને કઠણ બનાવે છે, જે એટેકનું મુખ્ય કારણ છે. ૫. તબીબી સલાહ: જો જીવનશૈલીમાં ફેરફાર છતાં કોલેસ્ટ્રોલ ન ઘટે, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ સ્ટેટિન્સ જેવી દવાઓ લેવામાં સંકોચ ન કરવો જોઈએ.
Lp(a) વિશે પણ જાણવું જરૂરી
માર્ગદર્શિકામાં માત્ર LDL જ નહીં, પણ Lp(a) નામના પ્રોટીન વિશે પણ ચેતવણી અપાઈ છે. આ એક પ્રકારનું આનુવંશિક કોલેસ્ટ્રોલ છે જે ડાયેટ કે કસરતથી પણ સરળતાથી ઘટતું નથી. જીવનમાં એકવાર તેની તપાસ કરાવવી પણ અત્યંત જરૂરી છે.
રિપોર્ટ મુજબ, હૃદયરોગથી થતા ૮૦ ટકા મૃત્યુ અટકાવી શકાય તેમ છે, જો આપણે સમયસર જાગૃત થઈએ. નાની ઉંમરથી જ હેલ્ધી ડાયેટ અને નિયમિત ચેકઅપ એ માત્ર આદત નથી, પણ લાંબા આયુષ્યની ગેરંટી છે.
