એકવાર ઘરે બનાવશો તો બજારનો જામ ભૂલી જશો! જુઓ મિક્સ ફ્રૂટ જામની સ્પેશિયલ રીત
બાળપણની યાદોમાં જો ડોકિયું કરીએ, તો સવારના નાસ્તાના ટેબલ પર બ્રેડ અને તેના પર લગાવેલો લાલ, રસીલો મિક્સ ફ્રૂટ જામ સૌથી પહેલા યાદ આવે છે. બાળકોનો તો આ ઓલ-ટાઇમ ફેવરિટ છે જ, પણ મોટાઓને પણ તેનો ખાટો-મીઠો સ્વાદ ખૂબ ગમે છે. આજકાલ બજારમાં ઘણી બ્રાન્ડ્સના જામ મળે છે, પરંતુ તેમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ, કૃત્રિમ રંગો અને ખાંડનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે.
શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ઘરે ઉપલબ્ધ તાજા ફળોથી તમે કોઈપણ હાનિકારક કેમિકલ વગર, બજાર કરતા પણ ચડિયાતો જામ બનાવી શકો છો? હા, ઘરે બનાવેલો જામ માત્ર શુદ્ધ જ નથી હોતો, પરંતુ તેમાં તમે તમારી પસંદગીના ફળો પણ ઉમેરી શકો છો.
આજે આ લેખમાં આપણે સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ જાણીશું કે કેવી રીતે ઘરે મિક્સ ફ્રૂટ જામ તૈયાર કરી શકાય.
સામગ્રી: જે તમારા જામને બનાવશે ખાસ
જામ બનાવવા માટે સૌથી જરૂરી છે ફળોની સાચી પસંદગી. કોશિશ કરો કે ફળો તાજા અને પૂરેપૂરા પાકેલા હોય.
-
સફરજન: 2 નંગ (સફરજનમાં કુદરતી પેક્ટિન હોય છે જે જામને ઘટ્ટ બનાવવામાં મદદ કરે છે)
-
કેળા: 2 નંગ (તે જામને સારો ટેક્સચર આપે છે)
-
પપૈયું: 1 કપ સમારેલું
-
દ્રાક્ષ: 1/2 કપ (કાળી કે લીલી)
-
દાડમ: 1/2 કપ દાણા
-
અનાનસ: 1/2 કપ બારીક સમારેલું
-
ખાંડ: અંદાજે 600-700 ગ્રામ (ફળોની મીઠાશ મુજબ વધ-ઘટ કરી શકાય)
-
લીંબુનો રસ: 2 મોટી ચમચી (તે પ્રિઝર્વેટિવનું કામ કરે છે અને ખાંડને જામવા દેતું નથી)
-
લાલ ફૂડ કલર (વૈકલ્પિક): એક ચપટી (જો બજાર જેવો લુક જોઈતો હોય તો)
બનાવવાની રીત (Step-by-Step Guide)
1. ફળોની સફાઈ અને કટિંગ
સૌ પ્રથમ બધા જ ફળોને ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈ લો. સફરજનની છાલ ઉતારી તેના નાના ટુકડા કરી લો અને બીજ કાઢી નાખો. પપૈયું, અનાનસ અને કેળાને પણ નાના ટુકડામાં સમારી લો. દાડમના દાણા કાઢી લો.
2. ફળોને બાફવા (Steaming)
એક જાડા તળિયાવાળા વાસણમાં અથવા પ્રેશર કુકરમાં સમારેલા ફળો નાખો. તેમાં અડધો કપ પાણી ઉમેરો. જો કુકરનો ઉપયોગ કરતા હોવ તો 1-2 સીટી વગાડો. જો ખુલ્લા વાસણમાં પકવતા હોવ તો ફળો સાવ નરમ ન થાય ત્યાં સુધી ધીમા તાપે ઢાંકીને ચઢવા દો.
3. પ્યુરી તૈયાર કરવી
જ્યારે ફળો ઠંડા થઈ જાય, ત્યારે તેને બ્લેન્ડર કે મિક્સરમાં નાખીને એકદમ સ્મૂથ પેસ્ટ (પ્યુરી) બનાવી લો. હવે આ પ્યુરીને મોટી ગરણીથી ગાળી લો જેથી ફળોના રેસા, દ્રાક્ષની છાલ કે દાડમના બીજ નીકળી જાય. ગાળવાથી જામ એકદમ સુંવાળો બનશે.
4. ખાંડ સાથે પકવવું
ગાળેલી પ્યુરીને એક મોટી કડાઈ કે પેનમાં નાખી ગેસ ચાલુ કરો. હવે તેમાં ખાંડ ઉમેરો. ખાંડ ઓગળશે એટલે મિશ્રણ થોડું પાતળું થશે. તેને મધ્યમ તાપે સતત હલાવતા રહો. ધ્યાન રાખવું કે પ્યુરી કડાઈના તળિયે ચોંટે નહીં, નહિતર જામનો સ્વાદ બગડી શકે છે.
5. લીંબુનો રસ અને રંગ ઉમેરવો
જ્યારે મિશ્રણ થોડું ઘટ્ટ થવા લાગે, ત્યારે તેમાં લીંબુનો રસ નાખો. લીંબુનો રસ જામના ખાટા-મીઠા સ્વાદને બેલેન્સ કરે છે અને તેને લાંબો સમય બગડતો અટકાવે છે. જો તમારે લાલ રંગ જોઈતો હોય તો આ સમયે એક ચપટી કલર ઉમેરી શકાય.
6. ‘પ્લેટ ટેસ્ટ’ (Plate Test) – સૌથી મહત્વનો ભાગ
જામ તૈયાર છે કે નહીં તે કેવી રીતે ખબર પડશે? આ માટે એક ઠંડી પ્લેટ લો અને તેના પર જામનું એક ટીપું મૂકો. પ્લેટને થોડી ત્રાસી કરો. જો ટીપું ધીરે-ધીરે સરકે અને તેમાંથી પાણી અલગ ન પડતું હોય, તો સમજવું કે જામ તૈયાર છે. જો તે વહી જતું હોય, તો તેને 2-4 મિનિટ વધુ પકાવો.
સ્ટોર કરવાની સાચી રીત
-
કાચની બરણી: જામને હંમેશા કાચની બરણીમાં જ ભરો. બરણીને વાપરતા પહેલા ગરમ પાણીમાં ઉકાળીને કોરી કરી લો (Sterilization).
-
ગરમ હોય ત્યારે જ ભરો: જામ થોડો ગરમ હોય ત્યારે જ બરણીમાં ભરી દેવો જોઈએ. આનાથી બરણીની અંદરની હવા નીકળી જાય છે.
-
પૂરેપૂરો ઠંડો થવા દો: બરણીમાં ભર્યા પછી તેને તરત બંધ ન કરો. જ્યારે તે રૂમ ટેમ્પરેચર પર આવી જાય, ત્યારે જ ઢાંકણું બંધ કરો.
ખાસ ટિપ્સ (Pro-Tips)
-
પેક્ટિન: જો તમે જામને જલ્દી ઘટ્ટ બનાવવા માંગતા હોવ તો સફરજનનું પ્રમાણ થોડું વધારે રાખો.
-
લાકડાની ચમચી: જામ હલાવતી વખતે લાકડાના ચમચાનો ઉપયોગ કરવો વધુ સારો છે.
-
તાજગી: હંમેશા તાજા અને ડાઘ વગરના ફળો જ પસંદ કરો.
ઘરે બનાવેલો મિક્સ ફ્રૂટ જામ માત્ર તમારા નાસ્તાને જ સ્વાદિષ્ટ નથી બનાવતો, પણ તમારા પરિવારને એક હેલ્ધી વિકલ્પ પણ આપે છે. તેને તમે બ્રેડ, પરાઠા કે કેક ટોપિંગ તરીકે વાપરી શકો છો. એકવાર ઘરે બનાવશો પછી તમે બજારનો જામ ભૂલી જશો!
