રશિયન ગેસ પાઈપલાઈન ઉડાવવાનું કાવતરું: સર્બિયામાં વિસ્ફોટકો મળતા યુરોપમાં ફફડાટ
તાજેતરમાં સર્બિયામાં રશિયન ગેસ પાઈપલાઈન પાસે વિસ્ફોટકોથી ભરેલી બે બેગ મળી આવતા સમગ્ર યુરોપના ઉર્જા ક્ષેત્રમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. આ ઘટનાએ માત્ર સર્બિયા જ નહીં, પરંતુ હંગેરી અને અન્ય પડોશી દેશોની ઉર્જા સુરક્ષા સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો ઉભા કર્યા છે. ખાસ કરીને જ્યારે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે લાંબા સમયથી યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે, ત્યારે ગેસ સપ્લાય લાઇન પરનો આ હુમલો કરવાનો પ્રયાસ એક મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય કાવતરા તરફ ઈશારો કરે છે.
શું છે સમગ્ર ઘટના?
સર્બિયાના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર વુસિકે સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ કરી છે કે હંગેરીની સરહદ નજીક ઉત્તરી સર્બિયાના કાનજીઝા (Kanjiza) વિસ્તારમાં ગેસ પાઈપલાઈનથી માત્ર થોડાક સો મીટરના અંતરે બે શંકાસ્પદ બેગ મળી આવી હતી. આ બેગમાં મોટા પ્રમાણમાં વિસ્ફોટકો અને તેની સાથે જોડાયેલા ડેટોનેટર્સ હતા. જો આ વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોત, તો ગેસ પાઈપલાઈનને મોટું નુકસાન થઈ શક્યું હોત, જેના કારણે અડધા યુરોપમાં ગેસનો પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની ભીતિ હતી.
ઘટનાની ગંભીરતાને જોતા સર્બિયાએ તુરંત જ આ વિસ્તારમાં પોલીસનો કાફલો ખડકી દીધો છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, આકાશમાં હેલિકોપ્ટર દ્વારા સર્વેલન્સ કરવામાં આવી રહ્યું છે અને રસ્તાઓ પર નાકાબંધી કરીને તપાસ તેજ કરવામાં આવી છે.
સર્બિયા અને હંગેરીની રશિયા પર નિર્ભરતા
આ હુમલાના પ્રયાસનું મહત્વ એટલા માટે વધારે છે કારણ કે સર્બિયા અને હંગેરી એવા દેશો છે જે આજે પણ પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે રશિયા પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર છે. જ્યારે મોટાભાગના યુરોપિયન દેશો રશિયા પરના પ્રતિબંધોને કારણે અન્ય વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે, ત્યારે આ બે દેશોએ રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધો જાળવી રાખ્યા છે.
રાષ્ટ્રપતિ વુસિકે આ બાબતે હંગેરીના વડાપ્રધાન વિક્ટર ઓર્બનને તાત્કાલિક જાણ કરી હતી. હંગેરી માટે આ પાઈપલાઈન જીવનરેખા સમાન છે, કારણ કે ત્યાંના ઉદ્યોગો અને ઘરોમાં ગેસનો મુખ્ય સ્ત્રોત આ જ લાઈન છે.
રાજકીય ગરમાવો અને આરોપ-પ્રત્યારોપ
આ ઘટના બાદ હંગેરીના વડાપ્રધાન વિક્ટર ઓર્બને ઈમરજન્સી ડિફેન્સ કાઉન્સિલની બેઠક બોલાવી છે. ઓર્બને સોશિયલ મીડિયા પર ચેતવણી આપી છે કે મધ્ય-પૂર્વના દેશોમાં ચાલતા સંઘર્ષો અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને કારણે ઉર્જા કટોકટી વધુ ઘેરી બની શકે છે.
હંગેરી સરકારના કેટલાક સભ્યોએ તો પરોક્ષ રીતે આ કાવતરા પાછળ યુક્રેનનો હાથ હોવાની શંકા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, આ અંગે હજુ સુધી કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. હંગેરી લાંબા સમયથી યુરોપિયન યુનિયન પાસે માંગ કરી રહ્યું છે કે રશિયા પાસેથી ઉર્જા આયાત પરના પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવે, જેથી સામાન્ય જનતાને સસ્તો ઇંધણ મળી રહે.
ઉર્જા સુરક્ષા સામે મોટો ખતરો
ગેસ પાઈપલાઈન એ કોઈપણ દેશની કરોડરજ્જુ ગણાય છે. જો આવી મહત્વની લાઈન પર હુમલો થાય, તો તેની સીધી અસર દેશના અર્થતંત્ર અને જનજીવન પર પડે છે. અગાઉ ‘નોર્ડ સ્ટ્રીમ’ પાઈપલાઈનમાં થયેલા વિસ્ફોટોએ આખી દુનિયાને હચમચાવી દીધી હતી, અને હવે સર્બિયામાં આ પ્રકારનો પ્રયાસ ઉર્જા આતંકવાદની નવી લહેર દર્શાવે છે.
સર્બિયા અને હંગેરીના નેતાઓ માને છે કે આ પાઈપલાઈનને નિશાન બનાવીને તેમને રશિયા સાથેના સંબંધો તોડવા માટે મજબૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે વર્તમાન સમયમાં ઉર્જા સ્ત્રોતો માત્ર આર્થિક બાબત નથી, પરંતુ તે વ્યૂહાત્મક હથિયાર પણ બની ગયા છે.
