માત્ર ગળ્યું જ નહીં, આ નમકીન ખોરાક પણ વધારી શકે છે બ્લડ શુગર: જાણો શું કહે છે નિષ્ણાતો
સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ ડાયાબિટીસ કે બ્લડ શુગર વધવાની વાત આવે છે, ત્યારે લોકોનું ધ્યાન તરત જ મીઠાઈ, ખાંડ કે ગળી વસ્તુઓ પર જાય છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓને હંમેશા સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેમણે મીઠા પદાર્થોથી દૂર રહેવું જોઈએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી મનપસંદ નમકીન વસ્તુઓ પણ તમારા શરીરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર ઝડપથી વધારી શકે છે? હા, આ વાત સાચી છે. ઘણા એવા નમકીન ખોરાક છે જેનો સ્વાદ તો ખારો કે તીખો હોય છે, પણ તે લોહીમાં શુગર લેવલને અચાનક વધારી દે છે.
દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલના સિનિયર રેસિડેન્ટ ડો. દીપક કુમાર સુમન આ બાબતે ચોંકાવનારી માહિતી આપે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે કેમ નમકીન વસ્તુઓ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે જોખમી બની શકે છે.
શું નમકીન ખોરાકમાં પણ ખાંડ હોય છે?
મોટાભાગના લોકોને એવું લાગે છે કે નમકીન વસ્તુઓ ખાવાથી શુગર લેવલ પર કોઈ અસર થતી નથી. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે બજારમાં મળતા પેકેજ્ડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડમાં ‘હિડન શુગર’ એટલે કે છુપાયેલી ખાંડ હોય છે.
ડો. દીપક જણાવે છે કે ખાસ કરીને પેકેટમાં આવતા નમકીન સ્નેક્સ, ચિપ્સ અને નમકીન બિસ્કિટમાં માત્ર મીઠું જ નહીં, પણ અમુક પ્રમાણમાં ખાંડ અથવા એવા પ્રિઝર્વેટિવ્સ ઉમેરવામાં આવે છે જે તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. આ ખાદ્યપદાર્થોને લાંબા સમય સુધી તાજા અને સ્વાદિષ્ટ રાખવા માટે ઉત્પાદકો તેમાં ખાંડ, હાઈ ફ્રુક્ટોઝ કોર્ન સીરપ અથવા અન્ય ગળ્યા તત્વો ઉમેરે છે. ખાતી વખતે આપણને તેનો સ્વાદ ખારો લાગે છે, પણ શરીરમાં ગયા પછી તે લોહીમાં ભળીને ગ્લુકોઝનું સ્તર વધારી દે છે.
કયા નમકીન ફૂડ્સ છે વધુ જોખમી?
જો તમે ડાયાબિટીસના દર્દી છો, તો નીચેની વસ્તુઓ ખાતા પહેલા બે વાર વિચારજો:
- પેકેજ્ડ નમકીન અને ચિપ્સ: બટાકાની ચિપ્સ કે બજારમાં મળતી તૈયાર નમકીનમાં રિફાઈન્ડ કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ અને મીઠું વધુ હોય છે. આ કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ શરીરમાં ખૂબ ઝડપથી પચી જાય છે અને ગ્લુકોઝમાં ફેરવાઈ જાય છે.
- નમકીન બિસ્કિટ: ઘણા લોકો એવું વિચારીને નમકીન બિસ્કિટ ખાય છે કે તેમાં ખાંડ નથી. પરંતુ આ બિસ્કિટ મેંદામાંથી બને છે અને તેને ક્રિસ્પી બનાવવા માટે તેમાં થોડી ખાંડ અને વધુ પડતી ચરબી ઉમેરવામાં આવે છે.
- સોસ અને કેચઅપ: આપણે નમકીન વસ્તુઓ સાથે જે ટોમેટો કેચઅપ કે અન્ય સોસ ખાઈએ છીએ, તેમાં ખાંડનું પ્રમાણ ખૂબ ઊંચું હોય છે.
- ઇન્સ્ટન્ટ ફૂડ: મેગી, પાસ્તા કે ઇન્સ્ટન્ટ સૂપના પેકેટમાં સ્વાદ વધારવા માટે જે મસાલા હોય છે, તેમાં પણ ઘણીવાર શુગર કન્ટેન્ટ જોવા મળે છે.
મીઠું અને ઇન્સ્યુલિનનો સંબંધ
વધુ પડતું મીઠું ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે બીજી રીતે પણ નુકસાનકારક છે. જ્યારે આપણે વધુ પડતું સોડિયમ (મીઠું) લઈએ છીએ, ત્યારે તે બ્લડ પ્રેશર વધારે છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હૃદયના રોગોનું જોખમ વધારી દે છે. વધુમાં, વધુ પડતું સોડિયમ શરીરની ઇન્સ્યુલિન પ્રતિક્રિયાને પણ અસર કરી શકે છે, જેના કારણે બ્લડ શુગરને કંટ્રોલ કરવું મુશ્કેલ બને છે.
ખરીદી કરતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
ડૉ. દીપક સલાહ આપે છે કે જ્યારે પણ તમે બજારમાંથી કોઈ નમકીન વસ્તુ ખરીદો, ત્યારે તેના પેકેટ પરનું લેબલ ચોક્કસ વાંચો.
- Added Sugar તપાસો: જો પેકેટ પર ‘Added Sugar’, ‘Sucrose’, અથવા ‘Corn Syrup’ લખેલું હોય, તો તે વસ્તુ લેવાનું ટાળો અથવા મર્યાદિત માત્રામાં ખાઓ.
- કાર્બોહાઈડ્રેટ્સની માત્રા: માત્ર શુગર જ નહીં, પણ કુલ કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ કેટલા છે તે પણ તપાસો.
- બ્લડ પ્રેશરનું ધ્યાન: જો તમને ડાયાબિટીસની સાથે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (BP) ની પણ તકલીફ હોય, તો નમકીન વસ્તુઓથી બિલકુલ દૂર રહેવું હિતાવહ છે.
વિકલ્પ શું હોઈ શકે?
જો તમને કંઈક નમકીન ખાવાનું મન થાય, તો બજારના પેકેટ ખોલવાને બદલે ઘરે બનાવેલી વસ્તુઓ પસંદ કરો.
- તમે શેકેલા ચણા કે મખાના ખાઈ શકો છો (તેમાં ઉપરથી વધુ મીઠું નાખ્યા વગર).
- જો ગળ્યું કે નમકીન ખાવાની ઈચ્છા તીવ્ર હોય, તો લીંબુ પાણી (ખાંડ વગરનું) અથવા સંતરા જેવું ફળ ખાવું જોઈએ. આનાથી શરીરને વિટામિન સી મળશે અને શુગર લેવલ પણ કંટ્રોલમાં રહેશે.
