શું ‘ધુરંધર 2’માંથી હટાવવું પડશે આ ફેમસ ગીત? 37 વર્ષ જૂના ‘રંગ દે લાલ’ ગીત પર કાનૂની જંગ શરૂ
રણવીર સિંહ સ્ટારર ‘ધુરંધર 2’ એ પોતાની ભવ્યતા અને વાર્તાથી દર્શકોના દિલ તો જીતી લીધા છે, પરંતુ કાનૂની મોરચે ફિલ્મને મોટો ફટકો પડ્યો છે. તાજેતરમાં બોલિવૂડની જાણીતી પ્રોડક્શન કંપની ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સ (Trimurti Films) એ ફિલ્મના નિર્દેશક આદિત્ય ધરના પ્રોડક્શન હાઉસ ‘B62 સ્ટુડિયોઝ’ સામે કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા છે.
વિવાદનું મૂળ: ‘રંગ દે લાલ’ ગીત
આ આખો વિવાદ 1989ની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ ‘ત્રિદેવ’ના સુપરહિટ ગીત ‘રંગ દે લાલ’ ને લઈને છે. આ ગીત મૂળરૂપે દિગ્ગજ જોડી આનંદ-મિલિંદ દ્વારા કમ્પોઝ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના ગીતો સમીર અંજાન દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા. અમિત કુમાર અને સપના મુખર્જીના અવાજમાં ગવાયેલું આ ગીત આજે પણ પાર્ટીઓની જાન માનવામાં આવે છે.
ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સનો આરોપ છે કે ‘ધુરંધર 2’ ના મેકર્સે આ ગીતનું નવું વર્ઝન (રિમિક્સ અથવા મળતું આવતું વર્ઝન) પોતાની ફિલ્મમાં વાપર્યું છે. સૌથી મોટી વાત એ છે કે આ માટે તેમણે ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સ પાસેથી ન તો કોઈ લાયસન્સ લીધું છે કે ન તો કોઈ પરવાનગી માંગી છે.
ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સનો શું છે દાવો?
ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સનું સ્પષ્ટપણે કહેવું છે કે ફિલ્મ ‘ત્રિદેવ’ ના તમામ ગીતોના મ્યુઝિકલ વર્ક અને સાઉન્ડ રેકોર્ડિંગ રાઈટ્સ પર તેમનો માલિકી હક છે. તેમના વકીલના જણાવ્યા મુજબ:
-
કોપીરાઈટનું ઉલ્લંઘન: પરવાનગી વગર ગીતનો ઉપયોગ કરવો એ સીધો કોપીરાઈટ કાયદાનો ભંગ છે.
-
લાયસન્સની અવગણના: કોઈપણ જૂની ફિલ્મના ગીતનો ફરીથી ઉપયોગ કરવા માટે ઓરિજિનલ રાઈટ્સ હોલ્ડર્સને ફી ચૂકવવાની હોય છે અને એગ્રીમેન્ટ કરવાનું હોય છે, જે આ કિસ્સામાં કરવામાં આવ્યું નથી.
-
આર્થિક નુકસાન: ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સે થિયેટર રિલીઝ, સ્ટ્રીમિંગ પ્લેટફોર્મ (OTT) અને પ્રમોશનલ વીડિયો દ્વારા આ ગીતથી થતી કમાણી (Commercial Exploitation) સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે.
કોર્ટ પાસે શું રાહત માંગવામાં આવી છે?
કોર્ટ પાસે શું રાહત માંગવામાં આવી છે?આ કેસમાં ત્રિમૂર્તિ ફિલ્મ્સે માત્ર વળતર જ નથી માંગ્યું, પરંતુ તેમણે કડક વલણ અપનાવતા માંગણી કરી છે કે:
-
ફિલ્મમાં આ ગીતના આગળના ઉપયોગ પર તાત્કાલિક રોક લગાવવામાં આવે.
-
સ્ટ્રીમિંગ પ્લેટફોર્મ અને યુટ્યુબ પરથી તે હિસ્સો હટાવવામાં આવે જ્યાં આ ગીતનો પ્રયોગ થયો છે.
-
મેકર્સે આ ઉલ્લંઘન બદલ મોટું વળતર ચૂકવવું પડશે.
મેકર્સનું ટેન્શન કેમ વધ્યું?
જ્યારે કોઈ ફિલ્મ 1600-1700 કરોડનો બિઝનેસ કરી રહી હોય, ત્યારે આવા કાનૂની અવરોધો માત્ર ફિલ્મની ઈમેજને જ નુકસાન નથી પહોંચાડતા, પરંતુ ભવિષ્યના નફા પર પણ અસર કરી શકે છે. જો કોર્ટ ગીતના ઉપયોગ પર રોક લગાવી દે, તો મેકર્સે ઓટીટી અને સેટેલાઈટ રિલીઝ પહેલા ફિલ્મના તે હિસ્સાને ફરીથી એડિટ કરવો પડી શકે છે અથવા ગીત હટાવવું પડી શકે છે, જે ટેકનિકલ રીતે ઘણું ખર્ચાળ અને જટિલ કામ છે.
આ પહેલા પણ એક ફિલ્મમેકરે ‘ધુરંધર 2’ પર વાર્તાની ચોરીનો આરોપ લગાવ્યો હતો. એક પછી એક લાગી રહેલા આ આરોપોએ આદિત્ય ધર અને તેમની ટીમની ચિંતા વધારી દીધી છે.
સફળતા સાથે પડકારો
‘ધુરંધર 2’એ બોક્સ ઓફિસ પર જે ધમાલ મચાવી છે તેણે રણવીર સિંહને ગ્લોબલ સુપરસ્ટાર બનાવી દીધો છે. પરંતુ ‘રંગ દે લાલ’ ગીતનો આ વિવાદ એ શીખ છે કે ક્રિએટિવિટીના ચક્કરમાં કાનૂની મર્યાદાઓ ઓળંગવી કેટલી ભારે પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું રણવીરના ‘ધુરંધર’ આ કાનૂની ચક્રવ્યૂહમાંથી બહાર નીકળી શકે છે કે પછી તેમણે મોટો દંડ ભરીને આ ગીતથી પીછો છોડાવવો પડશે.
