બાળકોનું સ્વાસ્થ્ય: શું તમારું બાળક અંદરથી ફિટ છે? જાણો કયા બ્લડ ટેસ્ટ છે જરૂરી
મોટા વ્યક્તિઓની જેમ બાળકોમાં પણ અનેક પ્રકારની બીમારીઓનું જોખમ રહેલું હોય છે. ઘણીવાર આપણે માની લઈએ છીએ કે બાળક રમે છે એટલે તે સ્વસ્થ જ હશે, પરંતુ અનેક આંતરિક ઉણપો એવી હોય છે જે સમયસર તપાસ વગર સમજાતી નથી. બાળકોના યોગ્ય વિકાસ માટે કયા ટેસ્ટ ક્યારે કરાવવા જોઈએ, તે વિશે AIIMS ના નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે તે અહીં સમજો.
કયા બેઝિક ટેસ્ટ કરાવવા જરૂરી છે?
AIIMS ના એક્સપર્ટ્સ અનુસાર, બાળકો માટે સૌથી સામાન્ય અને પ્રાથમિક ટેસ્ટ CBC (Complete Blood Count) છે. આ ટેસ્ટથી બાળકમાં લોહીની ટકાવારી (હિમોગ્લોબિન) અને ઈન્ફેક્શનનું પ્રમાણ જાણી શકાય છે.
આ ઉપરાંત, આજકાલ બાળકોમાં વિટામિન D અને વિટામિન B12 ની ઉણપ ખૂબ જોવા મળે છે, તેથી તેની તપાસ પણ જરૂરી છે. જો બાળકની ઊંચાઈ વધતી ન હોય અથવા વજનમાં અચાનક ફેરફાર દેખાય, તો થાઈરોઈડ ફંક્શન ટેસ્ટ (TFT) અને કેલ્શિયમ ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો બાળકને કોઈ દેખીતી સમસ્યા ન હોય, તો પણ વર્ષે કે બે વર્ષે એકવાર સામાન્ય ચેકઅપ કરાવવું હિતાવહ છે.
શારીરિક વિકાસ (Growth) ની તપાસ
જો તમને લાગે કે તમારા બાળકની લંબાઈ કે વજન તેની ઉંમરના અન્ય બાળકોની સરખામણીએ ઓછું છે, તો ગ્રોથ હોર્મોન ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ. આ ટેસ્ટથી ખ્યાલ આવે છે કે શરીરના હોર્મોન્સ યોગ્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે કે નહીં. યાદ રાખો કે આ ટેસ્ટ હંમેશા ડોક્ટરના માર્ગદર્શન હેઠળ જ કરાવવો.
કયા લક્ષણો દેખાય ત્યારે ટેસ્ટ કરાવવો?
તમારે સતત બાળકના વર્તન અને શરીર પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. જો નીચેનામાંથી કોઈ લક્ષણો દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વગર ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો:
- બાળક વારંવાર બીમાર પડતું હોય અથવા તાવ આવતો હોય.
- ખૂબ જ નબળાઈ અનુભવતું હોય કે જલ્દી થાકી જતું હોય.
- ભૂખ ઓછી લાગતી હોય અથવા ખોરાક લેવામાં આનાકાની કરતું હોય.
- ભણવામાં એકાગ્રતાનો અભાવ કે સ્વભાવમાં અચાનક ચીડિયાપણું આવી ગયું હોય.
લેબોરેટરીની પસંદગી કરતી વખતે સાવધાની
બ્લડ ટેસ્ટ હંમેશા પ્રતિષ્ઠિત અને મોટી લેબમાં જ કરાવવો જોઈએ. ખાસ કરીને NABH માન્યતા પ્રાપ્ત લેબોરેટરી જ પસંદ કરવી. નાની કે અપ્રમાણિત લેબમાં રિપોર્ટ ખોટા આવવાની શક્યતા રહે છે, જે બાળકની સારવારમાં જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તમે સરકારી હોસ્પિટલની લેબમાં પણ ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન સાથે તપાસ કરાવી શકો છો.
ટેસ્ટ કરાવતા પહેલા આટલું ધ્યાન રાખો
- બાળકને તૈયાર કરો: ટેસ્ટ કરાવતા પહેલા બાળકને પ્રેમથી સમજાવો કે લોહી લેતી વખતે સામાન્ય કીડી કરડવા જેટલી જ પીડા થશે, જેથી તે ગભરાય નહીં.
- ખાલી પેટ (Fasting): અમુક રિપોર્ટ માટે બાળકને ખાલી પેટે રાખવું જરૂરી હોય છે, તેથી લેબ પર તપાસ કરી લો.
- પૂરતી ઊંઘ: ટેસ્ટના આગલા દિવસે બાળક પૂરતી ઊંઘ લે તે જરૂરી છે.
- ખોરાક: બાળકના ડાયેટમાં પૌષ્ટિક તત્વોનો સમાવેશ કરો જેથી રિપોર્ટ બાદ તેની રિકવરી ઝડપી આવે.

