લાખો રૂપિયાની થશે બચત! MBBSના વિદ્યાર્થીઓએ હવે 5.5 વર્ષના બદલે માત્ર 4.5 વર્ષની જ ફી આપવી પડશે
નીટ યુજી 2026 (NEET UG 2026) ની પરીક્ષા 3 મેના રોજ યોજાવાની છે. પરીક્ષાના થોડા સમય પહેલા જ, નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) એ દેશની તમામ મેડિકલ કોલેજો, સંસ્થાઓ અને યુનિવર્સિટીઓ માટે એક સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. આ નિર્દેશમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે કોઈ પણ સંસ્થા MBBS ના વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી 4.5 વર્ષ (સાડા ચાર વર્ષ)થી વધુની ટ્યુશન ફી વસૂલી શકશે નહીં.
શું હતી સમસ્યા? કેમ લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
ખરેખર, NMC ને દેશભરના ઘણા વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ તરફથી ફરિયાદો મળી રહી હતી કે કેટલીક ખાનગી અને સરકારી મેડિકલ કોલેજો કોર્સનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી પણ ફી માંગી રહી છે. MBBS નો મુખ્ય શૈક્ષણિક કોર્સ 4.5 વર્ષનો હોય છે, જે પછી એક વર્ષની ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપ હોય છે. પરંતુ ઘણી કોલેજો ચાલાકીથી આખા 5 કે 5.5 વર્ષની ફી વસૂલતી હતી.
કમિશને આ બાબતને ગંભીરતાથી લેતા સ્પષ્ટ કર્યું કે ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ કોલેજ પાસેથી શિક્ષણ મેળવતા નથી, પરંતુ હોસ્પિટલોમાં સેવા આપે છે. તેથી, તે સમયગાળાની ફી લેવી એ નિયમોની વિરુદ્ધ અને વિદ્યાર્થીઓનું શોષણ છે.
NMCએ નિયમો સ્પષ્ટ કર્યા: શું કહે છે નવો નિયમ?
NMC એ તેની સત્તાવાર સૂચનામાં ‘ગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ એજ્યુકેશન રેગ્યુલેશન’ (GMER) અને ‘યોગ્યતા-આધારિત તબીબી શિક્ષણ’ (CBME) માર્ગદર્શિકા 2024 નો ઉલ્લેખ કરતા કેટલીક મહત્વપૂર્ણ વાતો કહી છે:
-
શૈક્ષણિક સમયગાળો: MBBS કોર્સમાં માત્ર 54 મહિના (4.5 વર્ષ)નો જ શૈક્ષણિક અભ્યાસ સામેલ છે.
-
ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપ: અભ્યાસ પૂરો થયા પછી એક વર્ષની ‘ફરજિયાત રોટેટિંગ મેડિકલ ઇન્ટર્નશિપ’ (CRMI) હોય છે.
-
ફીની મર્યાદા: જે પ્રમાણે શિક્ષણનું કામ માત્ર 4.5 વર્ષ જ ચાલે છે, તેથી ફી પણ માત્ર આ જ સમયગાળાની લેવી જોઈએ.
-
ખોટી પ્રથા પર રોક: આખા 5.5 વર્ષની ફી લેવી એ નિર્ધારિત શૈક્ષણિક માળખાનું ઉલ્લંઘન છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓનો આપ્યો હવાલો
સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓનો આપ્યો હવાલોNMC એ તેની નોટિસમાં માત્ર નિયમો જ નથી બતાવ્યા, પરંતુ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના ઐતિહાસિક ચુકાદાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે જેથી કોઈ પણ કોલેજ આ આદેશને હળવાશથી ન લે.
-
અભિષેક યાદવ વિરુદ્ધ ભારત સંઘ કેસ: આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન ફી લેવા અને વિદ્યાર્થીઓને સ્ટાઇપેન્ડ ન આપવા જેવી સમસ્યાઓ પર સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
-
ઐતિહાસિક ચુકાદાઓ: કમિશને ‘TMA પાઈ ફાઉન્ડેશન’, ‘ઇસ્લામિક એકેડેમી ઓફ એજ્યુકેશન’ અને ‘P.A. ઇનામદાર’ જેવા મોટા કેસોનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ફી માળખું પારદર્શક, વાજબી અને શોષણમુક્ત હોવું જોઈએ.
NMC નો તર્ક સ્પષ્ટ છે: કોલેજ માત્ર તે જ સેવાની ફી લઈ શકે છે જે તે ખરેખર પ્રદાન કરી રહી છે. ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન કોઈ ‘ફોર્મલ ક્લાસરૂમ ટીચિંગ’ થતું નથી, તેથી ત્યાં ફીનો કોઈ તર્ક રહેતો નથી.
નિયમ તોડનારી કોલેજો સામે થશે કડક કાર્યવાહી
NMC એ તમામ મેડિકલ સંસ્થાઓને ચેતવણી આપી છે કે તેઓ નિર્ધારિત કોર્સ સ્ટ્રક્ચરનું સખતપણે પાલન કરે. કમિશને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જો કોઈ કોલેજ હવે પણ વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી 4.5 વર્ષથી વધુની ફી વસૂલતી જોવા મળશે, તો તેની સામે ભારે દંડ લાદવામાં આવી શકે છે અથવા તેની માન્યતા પર પણ જોખમ આવી શકે છે.
આ પગલું તે મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે સંજીવની સમાન છે, જેમના માટે મેડિકલની ફી ભેગી કરવી એક મોટો પડકાર હોય છે. 1 વર્ષની વધારાની ફી હટવાથી વિદ્યાર્થીઓને લાખો રૂપિયાની બચત થશે.
વિદ્યાર્થીઓના હિતમાં મોટો સુધારો
NMC નો આ નિર્ણય મેડિકલ શિક્ષણ પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા લાવવાની દિશામાં એક માઈલસ્ટોન સાબિત થશે. ઘણીવાર વિદ્યાર્થીઓ કોલેજ પ્રશાસનના ડરથી અવાજ ઉઠાવી શકતા નહોતા, પરંતુ હવે તેમની પાસે કાયદાકીય આધાર છે.
જો તમે નીટ 2026 ની તૈયારી કરી રહ્યા છો અથવા પહેલાથી જ MBBS માં છો, તો એ ખાતરી કરો કે તમારી કોલેજ તમારી પાસેથી નિયમો અનુસાર જ ફી લઈ રહી છે.
