તમારી એક ભૂલ અને બેંક એકાઉન્ટ ‘ઝીરો’! જાણો Apple Pay સ્કેમથી બચવાના 5 ઉપાય
આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં એક ક્લિક પર પૈસા મોકલવા સરળ બની ગયા છે, ત્યાં સાયબર ગુનેગારોએ પણ ઠગાઈના એવા રસ્તા શોધી કાઢ્યા છે કે સારા-સારા જાણકાર લોકો પણ થાપ ખાઈ જાય છે. તાજેતરમાં ભારતમાં સાયબર ઠગાઈની એક અત્યંત જોખમી રીત સામે આવી છે, જેમાં દિગ્ગજ ટેક કંપની Appleની પેમેન્ટ સર્વિસ ‘Apple Pay’નું નામ વાપરવામાં આવી રહ્યું છે. સૌથી ડરામણી વાત એ છે કે આમાં ઠગ તમારી પાસે કોઈ OTP (ઓટીપી) માંગતા નથી, પરંતુ તમારા ડરનો ફાયદો ઉઠાવીને તમારી પાસે જાતે જ પૈસા ટ્રાન્સફર કરાવી લે છે.
ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ ‘Apple Pay સ્કેમ’ શું છે, ઠગ કેવી રીતે જાળ બિછાવે છે અને તમે તમારી મહેનતની કમાણી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકો છો.
ઠગાઈની આ રમત કેવી રીતે શરૂ થાય છે?
આ કૌભાંડની શરૂઆત તમારા ફોન પર આવતા એક સાધારણ દેખાતા SMS (મેસેજ) થી થાય છે. આ મેસેજ દેખાવમાં એટલો અસલી લાગે છે કે કોઈપણ તેને Appleનું સત્તાવાર એલર્ટ માની લે.
મેસેજમાં સામાન્ય રીતે આ પ્રકારની વાતો લખેલી હોય છે:
-
“તમારા Apple Pay એકાઉન્ટમાંથી એક શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન (લેવડ-દેવડ) જોવા મળ્યું છે.”
-
“સુરક્ષાના કારણોસર તમારું Apple એકાઉન્ટ બ્લોક કરી દેવામાં આવ્યું છે.”
-
“તમારા ખાતાની તપાસ ચાલી રહી છે, તરત જ તમારી ઓળખ ચકાસો (Verify).”
યુઝરને ગભરાટમાં મૂકવા માટે મેસેજના અંતે એક ફોન નંબર આપવામાં આવે છે અને કહેવામાં આવે છે કે ‘તાત્કાલિક સહાય માટે આ નંબર પર સંપર્ક કરો’.
માનસિક દબાણ: જ્યારે ઠગ બને છે ‘મદદગાર’
જેવી કોઈ ગભરાયેલી વ્યક્તિ તે નંબર પર કોલ કરે છે, બીજી બાજુ બેઠેલો ગુનેગાર પોતાની ઓળખ ‘Apple સપોર્ટ એક્ઝિક્યુટિવ’, ‘બેંક અધિકારી’ અથવા ક્યારેક ‘ક્રાઈમ બ્રાન્ચના ઓફિસર’ તરીકે આપે છે. તેમની વાત કરવાની શૈલી એટલી પ્રોફેશનલ અને ભરોસાપાત્ર હોય છે કે તમને જરાય શંકા જતી નથી.
વાતચીત દરમિયાન તેઓ એવું વાતાવરણ ઉભું કરી દે છે જાણે કે જો તમે આગામી 5 મિનિટમાં કંઈ નહીં કરો, તો તમારું આખું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થઈ જશે. તેઓ તમને ‘સુરક્ષા’નો ઝાંસો આપે છે અને કહે છે કે તમારા પૈસાને એક ‘સેફ ડિજિટલ વોલેટ’ અથવા ‘સરકારી સુરક્ષિત ખાતા’માં ટ્રાન્સફર કરવા પડશે જ્યાં સુધી તપાસ પૂરી ન થાય.
OTP વગર કેવી રીતે ચોરાઈ રહ્યા છે પૈસા?
આ સ્કેમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે ઠગ તમારી પાસે કોઈ પાસવર્ડ કે OTP માંગતા નથી, જેથી બેંકને પણ આ ટ્રાન્ઝેક્શન શંકાસ્પદ લાગતું નથી.
-
જાતે જ ટ્રાન્સફર: ઠગ યુઝરને પોતાની વાતોમાં ફસાવીને તેમની પાસે જાતે જ ‘પૈસા ટ્રાન્સફર’ કરાવે છે.
-
ગિફ્ટ કાર્ડની રમત: ઘણા કિસ્સાઓમાં તેઓ યુઝરને બેંકમાંથી રોકડ ઉપાડીને ‘ગિફ્ટ કાર્ડ’ ખરીદવા અને તેનો કોડ જણાવવા માટે મજબૂર કરે છે.
-
રિમોટ એક્સેસ: ક્યારેક તેઓ કોઈ એપ ડાઉનલોડ કરાવીને તમારા ફોનનો એક્સેસ લઈ લે છે અને પછી પોતે જ બેંકિંગ એપ્સનો ઉપયોગ કરે છે.
બેંક કર્મચારીની સતર્કતાએ લાખો રૂપિયા બચાવ્યા
બેંક કર્મચારીની સતર્કતાએ લાખો રૂપિયા બચાવ્યાતાજેતરમાં એક એવો જ કિસ્સો સામે આવ્યો જ્યાં એક મહિલા આ જાળમાં લગભગ ફસાઈ ગઈ હતી. ઠગોએ તેને એટલી ડરાવી દીધી હતી કે તે તરત જ બેંક પહોંચી અને પોતાના ખાતામાંથી લાખો રૂપિયા ઉપાડવાની જીદ કરવા લાગી. તેને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેના પૈસા Apple Pay દ્વારા ચોરાઈ રહ્યા છે.
નસીબજોગે બેંક કર્મચારીને શંકા ગઈ. જ્યારે કર્મચારીએ મહિલાની પૂછપરછ કરી અને આખો મામલો સમજ્યો, ત્યારે તેમને તરત જ સમજાઈ ગયું કે આ એક સાયબર ફ્રોડ છે. બેંકની સતર્કતાને કારણે મહિલાની જમાપુંજી ડૂબતા બચી ગઈ.
તમારી જાતને કેવી રીતે બચાવશો? આ 5 વાતો હંમેશા યાદ રાખો
સાયબર એક્સપર્ટ્સ અને Apple કંપનીએ કેટલાક સુરક્ષા ઉપાયો જણાવ્યા છે જે તમને આવા જોખમોથી બચાવી શકે છે:
-
અજાણ્યા નંબરો પર કોલ ન કરો: જો તમને કોઈ એલર્ટ મેસેજ આવે છે, તો તેમાં આપેલા નંબર પર ક્યારેય કોલ ન કરો. હંમેશા બેંક કે કંપનીની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી જ કસ્ટમર કેર નંબર લો.
-
દબાણમાં ન આવો: સાયબર ઠગ હંમેશા તમને ડરાવશે અને ‘ઉતાવળ’ કરવા કહેશે. યાદ રાખો, કોઈ પણ બેંક કે નામી કંપની ફોન પર તમને તરત જ પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે કહેતી નથી.
-
ખાનગી માહિતી શેર ન કરો: તમારો પિન, પાસવર્ડ કે બેંકની વિગતો ક્યારેય કોઈને ન જણાવો, ભલે સામેવાળી વ્યક્તિ પોતાની ઓળખ પોલીસ તરીકે જ કેમ ન આપે.
-
સત્તાવાર એપનો ઉપયોગ કરો: તમારા એકાઉન્ટ કે સિક્યુરિટીની સ્થિતિ તપાસવા માટે હંમેશા સત્તાવાર Apple ID સેટિંગ્સ અથવા બેંકની સત્તાવાર એપનો જ ઉપયોગ કરો.
-
Appleની સ્પષ્ટતા: Appleએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તે ક્યારેય યુઝર્સને SMS દ્વારા કોલ કરવા માટે કહેતું નથી અને ક્યારેય બેંક એકાઉન્ટમાંથી પૈસા બીજા ખાતામાં નાખવાની સલાહ આપતું નથી.
ડિજિટલ પેમેન્ટે આપણું જીવન સરળ બનાવ્યું છે, પરંતુ સાવધાની હટી તો દુર્ઘટના ઘટી. Apple Payના નામે ચાલી રહેલું આ સ્કેમ માત્ર ટેકનિકલ નહીં, પરંતુ માનસિક રમત છે. જો તમારી પાસે આવો કોઈ મેસેજ આવે છે, તો ગભરાવાને બદલે શાંતિથી વિચારો. તમારી એક નાની જાગૃતિ તમને કંગાળ થતા બચાવી શકે છે.
