સુપ્રીમ કોર્ટની હસ્તક્ષેપ બાદ ટ્રમ્પના ટેરિફ નબળા પડ્યા? રશિયન ઓઇલ પર ભારતની મક્કમતા.
આજે શનિવાર, ૧૮ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ ના રોજ વૈશ્વિક રાજનીતિ અને ઉર્જા બજારમાં ભારતનો એક એવો મજબૂત પક્ષ સામે આવ્યો છે, જેણે પશ્ચિમી દેશોને ચોંકાવી દીધા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં ચાલી રહેલા યુદ્ધના તણાવ અને અમેરિકાના કડક વલણ વચ્ચે પણ ભારતે પોતાની સ્વાયત્તતા જાળવી રાખી છે. ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ વિશેષ અહેવાલમાં વાંચો, કેમ ભારત અમેરિકાના પ્રતિબંધોની પરવા કર્યા વગર રશિયા સાથે તેલના વેપાર પર અડગ છે.
વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિમાં આજે ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતે ફરી એકવાર પોતાની ‘ઈન્ડિયા ફર્સ્ટ’ (India First) વિદેશ નીતિનો પુરાવો આપ્યો છે. ઇરાન-અમેરિકા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલા ગંભીર તણાવને કારણે જ્યારે આખું વિશ્વ તેલના ભાવમાં વધારાથી ફાળ અનુભવી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે અમેરિકાના પ્રતિબંધોની પરવા કર્યા વિના રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે.
૧. પ્રતિબંધો અને સમયસીમાની અવગણના
કેન્દ્ર સરકારના ઉચ્ચ સ્તરીય અધિકારીઓ પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સમુદ્રમાં અટવાયેલા રશિયન જહાજોને લોડ કરવાની જે મુદત આપી હતી તે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. અમેરિકાએ હવે ખરીદી પર નવા પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. જોકે, ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતે આ નિયમોને નકારી કાઢતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશની ઉર્જા જરૂરિયાતો તેની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.
૨. ૨૫ ટકા ટેરિફ છતાં ખરીદી યથાવત
અગાઉ અમેરિકાએ ભારત પર રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ૨૫ ટકા ટેરિફ લાદીને દબાણ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમ છતાં, ભારતે ખરીદી બંધ કરી નથી. સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભલે રશિયાથી તેલ લાવવાનો પરિવહન ખર્ચ (Logistics) વધુ હોય, પરંતુ પ્રતિ બેરલ $૬૦ ના ભાવે મળતું રશિયન તેલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના $૬૪ ના ભાવની સરખામણીએ હજુ પણ આર્થિક રીતે પોસાય તેવું છે.
૩. આરબ દેશો સાથેનું સંતુલન
ભારતે પોતાની વ્યૂહરચના બદલતા હવે આરબ દેશો પાસેથી વધુ તેલ ખરીદવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે કારણ કે ત્યાંથી તેલ ભારત સુધી ઝડપથી પહોંચી શકે છે. ૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રિપોર્ટ મુજબ, રશિયા સાથેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને કારણે ભારત તેને સંપૂર્ણપણે છોડવા માંગતું નથી, પરંતુ આરબ દેશો સાથેના વેપારને વધારીને પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી રહ્યું છે.
૪. અમેરિકાને સ્પષ્ટ સંદેશ
ભારતે વોશિંગ્ટનને સ્પષ્ટપણે જણાવી દીધું છે કે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી તેના ૧.૪ અબજ નાગરિકોના હિતમાં છે. ઉર્જા સુરક્ષા એ દેશના આર્થિક પાયા માટે અનિવાર્ય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ટ્રમ્પના કેટલાક ટેરિફ વિરુદ્ધ સ્ટે આપ્યો હોવાથી ભારત કાનૂની રીતે પણ મજબૂત સ્થિતિમાં છે.
૧૮ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતનું આ પગલું દર્શાવે છે કે વિશ્વના મોટા દેશોના દબાણ સામે ભારત હવે નમતું જોખવા તૈયાર નથી. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો ન થાય તે માટે સરકાર રશિયા અને આરબ દેશો બંને સાથેના વિકલ્પો ખુલ્લા રાખી રહી છે.
