બાયડેન કે ટ્રમ્પ? ઈરાને સ્પષ્ટ કહ્યું- ‘અમેરિકાની કથની અને કરની અલગ છે’, જાણો શું છે મામલો
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ફરી એકવાર અત્યંત નાજુક વળાંક પર આવી ગયા છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે હાલના સંજોગોમાં તે અમેરિકા સાથે કોઈ પણ પ્રકારની નવી વાટાઘાટો કરવાના મૂડમાં નથી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ સોમવારે યોજાયેલી એક મહત્વપૂર્ણ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં આ અંગેની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે આગામી ચર્ચાઓ માટે કોઈ પણ પ્રકારની તૈયારીઓ ચાલી રહી નથી.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે અને બંને દેશો વચ્ચેની અનિશ્ચિતતા ચરમસીમા પર છે. ઈરાનનો સીધો આરોપ છે કે અમેરિકા જે કહે છે તે કરતું નથી, જેના કારણે વાટાઘાટો માટે જરૂરી ‘વિશ્વાસ’ સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યો છે.
અમેરિકા પર ગંભીર આરોપો: ‘વાત કંઈક અને કામ કંઈક’
ઈરાને અમેરિકાની નિયત પર સવાલો ઉઠાવતા કહ્યું છે કે વોશિંગ્ટન શાંતિ વાટાઘાટોને લઈને જરાય ગંભીર નથી. ઈસ્માઈલ બઘાઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા વારંવાર સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) ના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે. ઈરાનના મતે, અમેરિકાની કથની અને કરનીમાં મોટું અંતર છે. જ્યારે એક તરફ અમેરિકા શાંતિની વાતો કરે છે, ત્યારે બીજી તરફ તે ઈરાન વિરુદ્ધ આક્રમક કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે.
ઈરાને એવો પણ દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા સતત ‘બ્લેમ ગેમ’ રમી રહ્યું છે. પોતાની ભૂલો સ્વીકારવાને બદલે અમેરિકા દરેક સમસ્યા માટે ઈરાનને દોષી ઠેરવે છે, જે રાજદ્વારી સંબંધો માટે અવરોધક સાબિત થઈ રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોના ઉલ્લંઘનનો દાવો
ઈરાને અમેરિકા પર માત્ર વાયદાઓ તોડવાનો જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું પણ ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. ઈરાનના જણાવ્યા મુજબ:
-
લેબેનોન કરારનું ઉલ્લંઘન: અમેરિકાએ લેબેનોન સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ કરારોનું પાલન કર્યું નથી અને પોતાની જવાબદારીઓમાંથી પીછેહઠ કરી છે.
-
દરિયાઈ નાકાબંધી: અમેરિકાએ ઈરાન પર દરિયાઈ નાકાબંધી લાદવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જે સીઝફાયરના નિયમોની વિરુદ્ધ છે.
-
વેપારી જહાજ પર હુમલો: સૌથી ગંભીર આરોપ એ છે કે અમેરિકી સેનાએ એક ઈરાની વેપારી જહાજ પર હુમલો કર્યો છે. ઈરાન આને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી નિયમોનું ઘોર ઉલ્લંઘન ગણાવી રહ્યું છે.
બઘાઈએ યાદ અપાવ્યું હતું કે ભૂતકાળમાં પણ જ્યારે વાટાઘાટો ચાલી રહી હતી, ત્યારે અમેરિકાએ હુમલાઓ કર્યા હતા. ઈરાન આ જૂના જખમોને ભૂલ્યું નથી અને તેને કારણે જ તે ફરીથી વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવવા તૈયાર નથી.
મધ્યસ્થીની નિષ્ફળતા અને પાકિસ્તાનની ભૂમિકા
આ વિવાદમાં પાકિસ્તાનની ભૂમિકા એક મધ્યસ્થી તરીકેની રહી છે. ઈરાને જણાવ્યું હતું કે તેણે ઈસ્લામાબાદમાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન ૧૦ મુદ્દાઓનો એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. આ પ્રસ્તાવ દ્વારા ઈરાને શાંતિ સ્થાપવા અને વિવાદ ઉકેલવા માટે રોડમેપ આપ્યો હતો. પાકિસ્તાન મારફતે આ તમામ વાંધાઓ અને પ્રસ્તાવો અમેરિકા સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, ઈરાનનું કહેવું છે કે આટલા પ્રયત્નો છતાં અમેરિકાના વલણમાં કોઈ સુધારો થયો નથી. મધ્યસ્થી દ્વારા મોકલવામાં આવેલી માહિતી છતાં અમેરિકી સેનાની આક્રમકતા ઓછી થઈ નથી, જેના કારણે ઈરાનને લાગે છે કે હવે વાતચીતનો કોઈ અર્થ રહ્યો નથી.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) જે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગો પૈકીનો એક છે, તે પહેલા સુરક્ષિત હતો. પરંતુ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની સતત દખલગીરી અને સૈન્ય કાર્યવાહીને કારણે ત્યાંની સ્થિતિ વણસી છે. ઈરાનનું માનવું છે કે અમેરિકી હસ્તક્ષેપને કારણે જ આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં તણાવ વધ્યો છે.
ઈરાનની અંતિમ ચેતવણી: ‘ઈંટનો જવાબ પથ્થરથી’
પ્રેસ કોન્ફરન્સના અંતે પ્રવક્તાએ ખૂબ જ કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો અમેરિકા કે ઈઝરાયેલ ફરીથી ઈરાનના સાર્વભૌમત્વ પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો ઈરાની સેના ચૂપ બેસશે નહીં. ઈરાને તેની સેનાને સજ્જ રહેવા આદેશ આપ્યા છે અને કહ્યું છે કે તે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોની રક્ષા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
