હવે આધાર કાર્ડ સાથે રાખવાની જરૂર નથી! ગૂગલ અને UIDAI એ ભારતીયો માટે શરૂ કરી આ ખાસ સુવિધા
ભારતમાં ડિજિટલાઇઝેશનનો વ્યાપ જે ઝડપે વધી રહ્યો છે, તેમાં વધુ એક સુવિધાનો ઉમેરો થયો છે. હવે તમારે તમારું અસલી આધાર કાર્ડ ખિસ્સામાં લઈને ફરવાની જરૂર નહીં પડે. ગૂગલ અને યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (UIDAI) એ હાથ મિલાવ્યા છે, જેના કારણે હવે ભારતીય યુઝર્સ તેમના આધાર કાર્ડને ગૂગલ વોલેટ (Google Wallet) માં સુરક્ષિત રીતે સ્ટોર કરી શકશે. આ માત્ર એક ફોટો સેવ કરવા જેવું નથી, પરંતુ તે એક સુરક્ષિત ‘વેરિફાયેબલ ક્રિડેન્શિયલ’ (Verifiable Credential) છે.
શું છે આ નવી સુવિધા અને તે કેવી રીતે અલગ છે?
સામાન્ય રીતે આપણે પાન કાર્ડ કે બેંક એકાઉન્ટ સાથે આધાર લિંક કરાવતા હોઈએ છીએ, પરંતુ ગૂગલ વોલેટ સાથેનું આ જોડાણ કંઈક અલગ છે. તે એક પ્રકારનું ડિજિટલ ઓળખપત્ર છે જે તમારા ફોનમાં જ રહેશે. UIDAI એ થોડા સમય પહેલા ‘આધાર વેરિફાયેબલ ક્રિડેન્શિયલ’ નામનો એક ઓફલાઇન પ્રોટોકોલ લોન્ચ કર્યો હતો. આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ગૂગલ વોલેટ તમારા ડેટાને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સાચવે છે. જ્યારે પણ તમારે ક્યાંક તમારી ઓળખ સાબિત કરવાની હોય, ત્યારે તમે તમારા ફોન દ્વારા જ વેરિફિકેશન કરાવી શકશો.
કેવી રીતે કામ કરે છે ગૂગલ વોલેટમાં આધાર?
આ પ્રક્રિયા પાછળ એક આધુનિક વિજ્ઞાન કામ કરે છે. એકવાર તમે તમારા આધારની વિગતો ગૂગલ વોલેટમાં ઉમેરી દો, પછી તે તમારા ઉપકરણમાં સુરક્ષિત રીતે સેવ થઈ જાય છે. જ્યારે તમે કોઈ એવી જગ્યાએ જાઓ છો જ્યાં તમારી ઓળખ આપવી જરૂરી હોય, જેમ કે એરપોર્ટ, સિનેમા હોલ કે કોઈ ઓફિસ, ત્યારે તમારે આખું કાર્ડ બતાવવાની જરૂર નથી રહેતી.
ગૂગલના ગ્રુપ પ્રોડક્ટ મેનેજર એલન સ્ટેપલબર્ગના જણાવ્યા અનુસાર, આ સિસ્ટમ ગ્લોબલ ડિજિટલ આઈડી સ્ટાન્ડર્ડ્સ પર આધારિત છે. તે તમારા ફોનમાં રહેલા ‘સિક્યોર એલિમેન્ટ’ નો ઉપયોગ કરે છે, જેથી કોઈ અન્ય વ્યક્તિ તમારા ડેટાની ચોરી ન કરી શકે.
‘સિલેક્ટિવ ડિસ્ક્લોઝર’: પ્રાઈવસી માટે વરદાન
આ સુવિધાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે ‘સિલેક્ટિવ ડિસ્ક્લોઝર’ (Selective Disclosure). ઘણીવાર જ્યારે આપણે કોઈને આધાર કાર્ડ બતાવીએ છીએ, ત્યારે સામેવાળી વ્યક્તિ આપણો આધાર નંબર, જન્મ તારીખ અને સરનામું બધું જ જોઈ શકે છે, ભલે તેને ફક્ત આપણા નામની જ જરૂર હોય.
ગૂગલ વોલેટમાં આ સમસ્યાનો ઉકેલ છે. જો તમારે માત્ર તમારી ઉંમર સાબિત કરવી હોય, તો વોલેટ સામેવાળી વ્યક્તિ સાથે માત્ર એટલી જ વિગત શેર કરશે કે તમે 18 વર્ષથી ઉપરના છો. તમારી બાકીની અંગત વિગતો ગુપ્ત રહેશે. આનાથી ડેટાની અતિશય વહેંચણી (Oversharing) અટકશે અને તમારી પ્રાઈવસી જળવાઈ રહેશે.
ક્યાં ક્યાં ચાલશે આ ડિજિટલ આધાર?
ગૂગલે આ સુવિધા માટે કેટલાક મજબૂત પાર્ટનર્સ સાથે જોડાણ કર્યું છે. અત્યારે તમે PVR INOX જેવા મલ્ટિપ્લેક્સમાં અથવા ભારતમેટ્રિમોની (BharatMatrimony) જેવી એપ પર તમારી ઓળખ સાબિત કરવા માટે આનો ઉપયોગ કરી શકો છો. આ ઉપરાંત, આગામી સમયમાં MyGate અને Snabbit જેવી જાણીતી સર્વિસીસ પણ ગૂગલ વોલેટ દ્વારા આધાર વેરિફિકેશન સ્વીકારવાનું શરૂ કરશે. ધીમે ધીમે આ લિસ્ટ વધતું જશે અને હોટલ ચેક-ઇન કે અન્ય સરકારી કાર્યોમાં પણ આનો ઉપયોગ થઈ શકશે.
યુઝર માટેના ફાયદા
૧. ભૌતિક કાર્ડની જરૂર નહીં: તમારે અસલી કાર્ડ ખોવાઈ જવાનો ડર રાખવાની જરૂર નથી.
૨. ઝડપી વેરિફિકેશન: કાગળના ડોક્યુમેન્ટ્સ તપાસવામાં જે સમય લાગે છે તેના કરતા આ ઘણું ઝડપી છે.
૩. સુરક્ષા: જો તમારો ફોન લોક છે, તો કોઈ તમારી પરવાનગી વગર તમારી આધાર વિગતો જોઈ શકશે નહીં.
૪. સ્માર્ટ લિવિંગ: બધી જ જરૂરિયાતો હવે એક ફોનમાં સમાઈ જાય છે, જે જીવનને સરળ બનાવે છે.
સુરક્ષા અને ગોપનીયતા (Security First)
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય કે શું ગૂગલ મારો આધાર ડેટા જોઈ શકશે? ગૂગલે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ સુવિધા ‘ડિવાઇસ-ઓન્લી’ મોડેલ પર કામ કરે છે. એટલે કે, તમારા આધારની વિગતો ગૂગલના સર્વર પર નહીં પરંતુ તમારા ફોનની મેમરીમાં સંગ્રહિત થાય છે. આ એક અત્યંત સુરક્ષિત પ્રક્રિયા છે જે યુઝરને તેમના પોતાના ડેટા પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ આપે છે.
