સ્વાદમાં બેસ્ટ પણ સ્વાસ્થ્યમાં ટેસ્ટ? શેરડીનો રસ પીતી વખતે આટલી તકેદારી રાખવી અનિવાર્ય.
જેમ જેમ ગરમીનો પારો ૪૦ ડિગ્રીને વટાવી રહ્યો છે, તેમ તેમ રસ્તાની આસપાસ શેરડીના રસના ચિચોડા અને ત્યાં ઉભેલી ભીડ સામાન્ય દ્રશ્ય બની ગઈ છે. તડકા અને પરસેવાથી તરબતર હાલતમાં જ્યારે બરફથી ઠંડો, લીંબુ અને ફુદીનાની સુગંધ વાળો શેરડીનો રસ સામે આવે, ત્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ તેને ના પાડી શકતું નથી. શેરડીનો રસ ત્વરિત ઉર્જા (Instant Energy) આપે છે અને શરીરને ઠંડક પહોંચાડે છે તેમાં કોઈ શંકા નથી, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ એક ગ્લાસ રસ તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું મોટું જોખમ બની શકે છે?
તાજેતરમાં આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને ડોક્ટરોએ શેરડીના રસના સેવન બાબતે કેટલીક ચોંકાવનારી ચેતવણીઓ આપી છે.
તત્કાલ એનર્જી કે સુગર સ્પાઈક?
શેરડીનો રસ કુદરતી રીતે મીઠો હોય છે અને તેમાં શર્કરાનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે. જ્યારે આપણે આખી શેરડી ખાઈએ છીએ, ત્યારે તેની સાથે ફાઈબર પણ શરીરમાં જાય છે જે ખાંડના શોષણને ધીમું કરે છે. પરંતુ જ્યારે આપણે તેનો રસ પીએ છીએ, ત્યારે તેમાંથી તમામ ફાઈબર નીકળી જાય છે અને માત્ર કોન્સન્ટ્રેટેડ સુગર (કેન્દ્રિત ખાંડ) જ બાકી રહે છે.
ડોક્ટરોના મતે, આ રસ પીવાથી બ્લડ સુગરનું સ્તર અચાનક અને ખૂબ ઝડપથી વધી જાય છે. જે લોકો ડાયાબિટીસથી પીડાય છે, તેમના માટે આ સ્થિતિ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, જેમને ફેટી લિવરની સમસ્યા છે અથવા જેઓ વજન ઘટાડવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે, તેમના માટે આટલી વધુ પડતી કેલરી અને ખાંડ સ્વાસ્થ્યમાં બગાડ લાવી શકે છે.
સ્વચ્છતા: એક મોટો પડકાર
શેરડીના રસ સાથે જોડાયેલું સૌથી મોટું જોખમ તેના સ્વાદમાં નહીં પણ તેની બનાવટની પ્રક્રિયામાં છુપાયેલું છે. રસ્તા પર મળતા શેરડીના રસના સ્ટોલ પર નીચે મુજબની સમસ્યાઓ જોવા મળે છે:
-
મશીનોની ગંદકી: જે ચિચોડા કે મશીનોમાં શેરડી પીલાય છે, તેની નિયમિત સફાઈ થતી નથી. તેમાં જામી ગયેલો કચરો બેક્ટેરિયાનું ઘર બને છે.
-
બરફની ગુણવત્તા: રસને ઠંડો કરવા માટે વપરાતો બરફ ઘણીવાર અખાદ્ય (Industrial Ice) હોય છે, જે ગંદા પાણીમાંથી બનાવાયેલ હોય છે.
-
ગ્લાસ અને પાણી: એક જ ડોલના પાણીમાં વારંવાર ગ્લાસ ધોવાને કારણે સંક્રમણ ફેલાવવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જો રસ બનાવવાની જગ્યા સ્વચ્છ ન હોય, તો વ્યક્તિને ટાઈફોઈડ, કોલેરા, હેપેટાઈટિસ-એ અને ઝાડા-ઉલટી જેવી ગંભીર બીમારીઓ થઈ શકે છે.
કોણે સાવચેત રહેવું જોઈએ?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, નીચેના લોકોએ શેરડીનો રસ પીતા પહેલા વિચારવું જોઈએ: ૧. ડાયાબિટીસના દર્દીઓ: બ્લડ સુગર વધવાના જોખમને કારણે તેને ટાળવો જ હિતાવહ છે. ૨. સ્થૂળતા ધરાવતા લોકો: હાઈ કેલરી હોવાને કારણે તે વજનમાં ઝડપથી વધારો કરે છે. ૩. નાના બાળકો અને વડીલો: જેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય, તેમને પાણીજન્ય રોગો થવાની શક્યતા વધુ રહે છે. ૪. પાચન સંબંધી સમસ્યા: જેમને ગેસ કે એસિડિટીની તકલીફ હોય, તેમને વધુ પડતો રસ નુકસાન કરી શકે છે.
સુરક્ષિત રહેવા માટે શું કરવું?
જો તમને શેરડીનો રસ ખૂબ જ પ્રિય હોય, તો તેને સાવ ત્યજવાની જરૂર નથી, પરંતુ કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. હંમેશા એવી જગ્યાએથી જ રસ પીવો જ્યાં ચોખ્ખાઈ દેખાતી હોય. મશીન કાટવાળું ન હોય અને શેરડીને પીલાતા પહેલા બરાબર ધોવામાં આવી હોય તેની ખાતરી કરો. બરફ વગરનો રસ પીવો વધુ હિતાવહ છે, કારણ કે મોટાભાગના બેક્ટેરિયા બરફ દ્વારા જ શરીરમાં પ્રવેશે છે.
કુદરતે આપેલી આ ભેટ ઉનાળામાં આશીર્વાદ સમાન છે, પરંતુ જો તેને યોગ્ય રીતે અને મર્યાદામાં લેવામાં ન આવે, તો તે આશીર્વાદને બીમારીમાં બદલાતા વાર લાગતી નથી. સ્વાસ્થ્ય સાથે સમાધાન કરીને મળેલી ક્ષણિક ઠંડક લાંબા ગાળે મોંઘી પડી શકે છે.
