સોનું ખરીદનારાઓ માટે લોટરી કે આફત? યુદ્ધ વચ્ચે કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં કેમ આવ્યું ગાબડું?
બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીની કદાચ સૌથી ગંભીર કહી શકાય તેવી સ્થિતિ આજે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં જોવા મળી રહી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા જતા તણાવની સીધી અસર હવે માત્ર આ બે દેશો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેની લપેટમાં આખું વિશ્વ આવી ગયું છે. ‘કેડિયા એડવાઈઝરી’ (Kedia Advisory) દ્વારા તાજેતરમાં ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ થી ૪ મે ૨૦૨૬ વચ્ચેના જે આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક સંકેતો આપી રહ્યા છે.
ક્રૂડ ઓઈલ: ૧૦,૦૦૦ ને પાર, મોંઘવારીનો નવો આંચકો
ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષની સૌથી ભયાનક અને સીધી અસર કાચા તેલ એટલે કે ક્રૂડ ઓઈલ પર જોવા મળી છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ જે ક્રૂડ ઓઈલ ૬,૦૯૨ ના સ્તર પર હતું, તે માત્ર બે મહિનામાં ૬૫.૦૯ ટકાના તોતિંગ ઉછાળા સાથે ૪ મે સુધીમાં ૧૦,૦૫૭ ના સ્તર પર પહોંચી ગયું છે.
આ ઉછાળા પાછળનું ટેકનિકલ કારણ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માં પેદા થયેલી કટોકટી છે. ઈરાને આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર જે પ્રતિબંધો લાદ્યા છે તેને કારણે તેલનો પુરવઠો ખોરવાયો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, વિશ્વનું અંદાજે ૨૫ ટકા ક્રૂડ ઓઈલ આ એક જ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. જો તેલના ભાવ આ રીતે જ વધતા રહેશે, તો આવનારા દિવસોમાં પરિવહન અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં મોટો વધારો જોવા મળી શકે છે.
સોના અને ચાંદીમાં અનપેક્ષિત ઘટાડો
સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ બે દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે રોકાણકારો સોનાને સૌથી સુરક્ષિત રોકાણ માને છે અને સોનાના ભાવ વધતા હોય છે. પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ થોડી અલગ અને આશ્ચર્યજનક જોવા મળી છે. કેડિયા એડવાઈઝરીના ડેટા મુજબ સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
-
સોનું: ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ સોનું ₹૧,૬૧,૯૭૧ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ હતું, જે ૭.૭૯ ટકા ઘટીને ₹૧,૪૯,૩૫૦ પર આવી ગયું છે.
-
ચાંદી: ચાંદીમાં તો ૧૩.૭૧ ટકાનો મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે. ચાંદી ₹૨,૮૨,૬૪૪ પ્રતિ કિલોથી ઘટીને ₹૨,૪૩,૮૯૫ ના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે ડોલરની મજબૂતી અને વૈશ્વિક સ્તરે લિક્વિડિટીની કટોકટીને કારણે રોકાણકારો સોના-ચાંદીમાંથી નફો વસૂલી રહ્યા છે અથવા અન્ય સાધનો તરફ વળી રહ્યા છે.
રૂપિયાનું અવમૂલ્યન: ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડ્યો
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતી જતી અસ્થિરતાની સીધી અસર ભારતીય ચલણ પર પણ પડી છે. ડોલર સામે રૂપિયો સતત નબળો પડી રહ્યો છે, જે ભારત જેવા આયાત નિર્ભર દેશ માટે જોખમી છે.
આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ રૂપિયો ૯૧.૦૩ ના સ્તરે હતો, જે ૪ મે સુધીમાં વધીને ૯૫.૨૫ પર પહોંચી ગયો છે. આનો અર્થ એ છે કે ડોલર હવે પહેલા કરતા ઘણો મોંઘો થયો છે. બીજી તરફ, વૈશ્વિક સ્તરે ‘ડોલર ઇન્ડેક્સ’ માં પણ ૦.૮૫ ટકાનો સામાન્ય વધારો જોવા મળ્યો છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે ભારત માટે ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય વિદેશી ચીજોની આયાત મોંઘી બને છે, જે અંતે સ્થાનિક બજારમાં મોંઘવારી વધારે છે.
