વૈશ્વિક મંચ પર લોકશાહી અને પ્રેસ ફ્રીડમની ચર્ચા: રાહુલ ગાંધીનો પીએમ મોદી પર પ્રહાર અને નોર્વે સમિટનો વિવાદ
ભારતીય રાજકારણમાં સરહદો વટાવીને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રહારો અને વિવાદો થવા તે હવે નવી વાત નથી. તાજેતરમાં જ નોર્વેની મુલાકાતે ગયેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ત્યાં મીડિયાના પ્રશ્નોનો સામનો ન કરવાના મુદ્દાને લઈને ભારતમાં સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ સામસામે આવી ગયા છે. લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા (LoP) અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ સાંસદ રાહુલ ગાંધીએ સોમવારે પીએમ મોદી પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે નોર્વેની એક જાણીતી મહિલા પત્રકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર એક વીડિયો શેર કર્યો, જેમાં પીએમ મોદી પત્રકારના પ્રશ્નોના જવાબો આપવાનું ટાળતા જોવા મળી રહ્યા હતા.
વિવાદની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી બે દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે સ્વીડનથી નોર્વે પહોંચ્યા હતા. ઓસ્લોના રોયલ પેલેસમાં તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને ત્યાં તેમણે રાજા હેરાલ્ડ પાંચમા સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન રાજા હેરાલ્ડ પાંચમાએ પીએમ મોદીને નોર્વેના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘ગ્રાન્ડ ક્રોસ ઓફ ધ રોયલ નોર્વેજીયન ઓર્ડર ઓફ મેરિટ’ થી સન્માનિત કર્યા હતા. આ ભારત માટે ગૌરવની ક્ષણ હતી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન બનેલી એક ઘટનાએ રાજકીય વિવાદનું રૂપ ધારણ કરી લીધું.
નોર્વેજીયન અખબાર ડેગસાવિસેન ના વરિષ્ઠ પત્રકાર અને વિવેચક હેલે લિંગ દ્વારા ‘X’ પર એક પોસ્ટ શેર કરવામાં આવી હતી. આ પોસ્ટમાં એક વીડિયો હતો જેમાં ત્રીજી ભારત-નોર્ડિક સમિટ દરમિયાન તેઓ વડાપ્રધાન મોદીને પ્રશ્ન પૂછવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ પીએમ મોદીએ તે પ્રશ્નનો કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો અને તેઓ ત્યાંથી આગળ વધી ગયા હતા.
પત્રકાર હેલે લિંગની આકરી પ્રતિક્રિયા
પોતાના પ્રશ્નનો જવાબ ન મળતા નારાજ થયેલા પત્રકાર હેલે લિંગે સોશિયલ મીડિયા પર ભારતની સ્થિતિ અને પ્રેસ ફ્રીડમ (પ્રેસની સ્વતંત્રતા) અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું:
“ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી મારા પ્રશ્નનો જવાબ નહીં આપે, મને તેમની પાસેથી આવી કોઈ અપેક્ષા પણ નહોતી. નોર્વે વિશ્વ પ્રેસ ફ્રીડમ ઇન્ડેક્સ (World Press Freedom Index) માં પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ભારત ૧૫૭મા ક્રમે છે. ભારત અત્યારે પેલેસ્ટાઇન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ક્યુબા જેવા દેશો સાથે સ્પર્ધા કરી રહ્યું છે. અમે જે વૈશ્વિક શક્તિઓ સાથે સહયોગ અને ભાગીદારી કરીએ છીએ, તેમના પર પ્રશ્નો ઉઠાવવા તે પત્રકાર તરીકે અમારી મૂળભૂત ફરજ છે.”
આ પોસ્ટ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં જ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની લોકશાહી અને પત્રકારત્વની સ્વતંત્રતા પર ફરી એકવાર નવી ચર્ચા છેડાઈ ગઈ.
રાહુલ ગાંધીનો વળતો પ્રહાર: “ભારતની છબીનું શું?”
નોર્વેજીયન પત્રકારની આ પોસ્ટને હથિયાર બનાવીને કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ વડાપ્રધાન મોદી પર આકરા પ્રહારો કર્યા. તેમણે આ ઘટનાને ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય છબી સાથે જોડી દીધી. રાહુલ ગાંધીએ ‘X’ પર ટિપ્પણી કરતા લખ્યું
When there is nothing to hide, there is nothing to fear.
What happens to India’s image when the world sees a compromised PM panic and run from a few questions? https://t.co/tOO8vzESpf
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) May 18, 2026
“જ્યારે દુનિયા એક ક્ષતિગ્રસ્ત વડાપ્રધાનને ગભરાઈને સામાન્ય પ્રશ્નોથી પણ ભાગતા જુએ છે, ત્યારે વિશ્વના મંચ પર ભારતની છબીનું શું થાય છે?”
રાહુલ ગાંધીએ પીએમ મોદીને ‘દબાણ હેઠળ રહેલા પીએમ’ તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ કર્યો અને આક્ષેપ કર્યો કે વડાપ્રધાન દેશમાં કે વિદેશમાં ક્યાંય પણ મુક્ત પત્રકારત્વ અને સવાલોનો સામનો કરી શકતા નથી. વિપક્ષ લાંબા સમયથી પીએમ મોદી પર ભારતમાં પ્રેસ કોન્ફરન્સ ન કરવાનો આરોપ લગાવતો રહ્યો છે, અને નોર્વેની આ ઘટનાએ વિપક્ષને વૈશ્વિક સ્તરે આ મુદ્દો ઉઠાવવાની મોટી તક આપી દીધી.
ભારત-નોર્વે દ્વિપક્ષીય બેઠક: મુખ્ય મુદ્દાઓ
જો કે, આ રાજકીય વિવાદની બીજી તરફ પીએમ મોદીની આ નોર્વે મુલાકાત રાજદ્વારી દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. છેલ્લા ૪૩ વર્ષમાં કોઈ ભારતીય વડાપ્રધાનની આ નોર્વેની પ્રથમ મુલાકાત છે. આ સમિટ દરમિયાન પીએમ મોદી અને નોર્વેના વડાપ્રધાન જોનાસ ગાહર સ્ટોરે વચ્ચે અત્યંત વિગતવાર અને હકારાત્મક ચર્ચા થઈ હતી.
બંને નેતાઓ વચ્ચે મુખ્યત્વે નીચેના વૈશ્વિક અને આર્થિક મુદ્દાઓ પર વ્યાપક ચર્ચા થઈ હતી:
વૈશ્વિક તણાવ અને શાંતિ: યુક્રેન અને પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો અંગે બંને દેશોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પીએમ મોદી અને પીએમ સ્ટોરે સંમત થયા હતા કે કોઈપણ વૈશ્વિક સમસ્યા કે લશ્કરી સંઘર્ષનો ઉકેલ યુદ્ધ દ્વારા આવી શકતો નથી. આ તમામ મુદ્દાઓનો ઉકેલ માત્ર પરસ્પર સંવાદ, વાટાઘાટો અને રાજદ્વારી પ્રયાસો દ્વારા જ લાવી શકાય છે.
- ગ્રીન અને ક્લીન એનર્જી: આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) નો સામનો કરવા માટે સ્વચ્છ ઉર્જા, ગ્રીન શિપિંગ અને આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા (Climate Resilience) જેવા ક્ષેત્રોમાં ટેકનોલોજીની આપ-લે કરવા પર સહમતિ બની હતી.
- બ્લુ ઈકોનોમી અને સમુદ્રી સંશોધન: નોર્વે સમુદ્રી ટેકનોલોજીમાં અગ્રેસર છે. ભારત અને નોર્વે વાદળી અર્થતંત્ર (Blue Economy), દરિયાઈ સંસાધનોના ટકાઉ ઉપયોગ અને આર્કટિક ક્ષેત્રમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરશે.
- ટેકનોલોજી અને સ્પેસ: ડિજિટલ ટેકનોલોજી, સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને સ્પેસ (અવકાશ) સંશોધનના ક્ષેત્રમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગ મજબૂત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
વાટાઘાટો બાદ મીડિયા સમક્ષ આપેલા ટેલિવિઝન નિવેદનમાં પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, “ભારત અને નોર્વે બંને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિયમો-આધારિત વ્યવસ્થા, મુક્ત સંવાદ અને રાજદ્વારી પ્રક્રિયામાં દ્રઢ વિશ્વાસ ધરાવે છે.”
