મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકાનો યુગ પૂરો, હવે ખાડી દેશોમાં તેના સૈન્ય મથકો સુરક્ષિત નહીં રહે: શાંતિ વાર્તા વચ્ચે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર ખામૈનીની ખુલ્લી ધમકી
પશ્ચિમ એશિયાના રણમેદાનમાંથી એક એવા સમાચાર સામે આવ્યા છે જે આગામી દિવસોમાં આ ક્ષેત્રની શાંતિ પ્રક્રિયાને મોટો ઝટકો આપી શકે છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે એક તરફ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે હાઈ-લેવલની રાજદ્વારી વાટાઘાટો ચાલી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા (સુપ્રીમ લીડર) મુજ્તબા ખામૈનીએ અમેરિકા અને ખાડી દેશોને લઈને એક અત્યંત આક્રમક નિવેદન જારી કર્યું છે. ખામૈનીએ ખુલ્લી ધમકી આપતા જણાવ્યું છે કે, મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકાનો સુવર્ણકાળ હવે ઈતિહાસ બની ચૂક્યો છે અને ખાડી દેશો (Gulf Countries) માં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો (Military Bases) હવે સહેજ પણ સુરક્ષિત રહેશે નહીં.
ખામૈનીનું આ ભડકાવનારું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા ભયાનક સંઘર્ષને રોકવા માટે પડદા પાછળ ગંભીર ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે.
ટેલિગ્રામ પરથી જારી કર્યો આક્રમક સંદેશ: ઈઝરાયેલના અંતનો દાવો
ઈરાનના ૫૬ વર્ષીય સર્વોચ્ચ નેતા મુજ્તબા ખામૈનીએ આ આકરો સંદેશ પોતાની સત્તાવાર ટેલિગ્રામ ચેનલ પર લેખિત સ્વરૂપમાં જારી કર્યો છે. તેમણે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વિરુદ્ધ ચાલી રહેલી લડાઈને ‘ઈસ્લામિક રેઝિસ્ટન્સ’ (ઈસ્લામિક પ્રતિકાર) ની એક મોટી ઐતિહાસિક જીત ગણાવી છે. ખામૈનીએ દાવો કર્યો છે કે, ઈઝરાયેલ હવે પોતાના ખૂબ જ ખરાબ અને ભયાનક અંત તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
તેમણે પોતાના સંદેશમાં વધુમાં ઉમેર્યું કે, “અમેરિકા મુર્દાબાદ અને ઈઝરાયેલ મુર્દાબાદ એ સમગ્ર ઈસ્લામિક વિશ્વનો સાર્વત્રિક નારો બનેલો રહેશે.” આ સાથે જ તેમણે વિશ્વના તમામ મુસ્લિમ દેશોને પશ્ચિમી તાકાતો સામે એકજૂથ થવા માટે જોરદાર અપીલ કરી છે. ખામૈનીએ ઈરાનના હજ યાત્રીઓને પણ આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ મક્કા-મદીના ખાતે વિશ્વભરમાંથી આવતા મુસ્લિમો સુધી ઈરાનની આ કથિત જીતનો સંદેશો મજબૂતાઈથી પહોંચાડે.
દોહામાં ચાલી રહી છે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ગુપ્ત વાટાઘાટો
ખામૈનીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાનના ટોચના રાજદ્વારીઓ અને અધિકારીઓ કતારની રાજધાની દોહા ખાતે અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ સાથે સીધી કે પરોક્ષ વાતચીત કરી રહ્યા છે. બંને દેશો આ વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા લોહિયાળ યુદ્ધનો કાયમી અંત લાવવા માટે એક સર્વગ્રાહી કરાર સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. જો કે, આ તણાવ એટલો ઊંડો છે કે ખુદ અમેરિકા અને ઈરાન બંનેએ સ્વીકાર્યું છે કે હાલના તબક્કે કોઈ બહુ મોટા કે ચમત્કારિક કરારની આશા રાખવી વહેલી ગણાશે. ખામૈનીએ એવો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે ઈસ્લામિક દેશોએ સાથે મળીને મિડલ ઈસ્ટ માટે એક નવું ક્ષેત્રીય સુરક્ષા માળખું તૈયાર કરવું જોઈએ, જેમાં અમેરિકાની કોઈ ભૂમિકા ન હોય.
રહસ્યના પડદા પાછળ સુપ્રીમ લીડર: તબિયત અંગે અટકળો
અત્રે નોંધનીય છે કે, ૫૬ વર્ષીય મુજ્તબા ખામૈનીને તાજેતરમાં જ (૮ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ) ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારપછીથી તેઓ ક્યારેય જાહેર મંચ પર કે મીડિયા સમક્ષ સદેહે નજરે પડ્યા નથી. તેઓ માત્ર સોશિયલ મીડિયા કે લેખિત નિવેદનો દ્વારા જ પોતાનો પક્ષ રજૂ કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં થયેલા કેટલાક સૈન્ય હુમલાઓમાં તેઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાની અફવાઓ ઉડી હતી, જેના કારણે તેમની તબિયતને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અનેક પ્રકારની આશંકાઓ અને અટકળો સેવાઈ રહી છે.
અમેરિકાના દક્ષિણી ઈરાન પર મિસાઈલ હુમલા
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાનું આ આક્રમક વલણ અચાનક નથી આવ્યું. ખામૈનીના આ નિવેદનના થોડા કલાકો પહેલા જ અમેરિકી વાયુસેના અને નૌસેનાએ દક્ષિણ ઈરાનમાં આવેલા કેટલાક મિસાઈલ લોન્ચિંગ પેડ્સ પર ભારે બોમ્બમારો કર્યો હતો. આ ઉપરાંત સમુદ્રમાં ગેરકાયદેસર રીતે માઈન્સ (દરિયાઈ બોમ્બ) બિછાવવાનો પ્રયાસ કરી રહેલી ઈરાની નૌકાઓ પર પણ અમેરિકાએ સચોટ હુમલા કર્યા હતા. અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય (પેન્ટાગોન) નું કહેવું છે કે આ કાર્યવાહી આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં વ્યાપારી જહાજોની સુરક્ષા અને ક્ષેત્રીય સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે અત્યંત જરૂરી હતી.
સીઝફાયર નબળો પડ્યો: મિડલ ઈસ્ટ ફરી સળગવાના આરે
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વિતેલી ૮ એપ્રિલથી જ એક અસ્થાયી સંઘર્ષ વિરામ (Ceasefire) લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, જે અંતર્ગત બંને પક્ષો મોટા હુમલા રોકવા માટે સંમત થયા હતા. પરંતુ તાજેતરના અમેરિકી હુમલા અને ત્યારબાદ ખામૈનીની આ ખુલ્લી ધમકી પછી આ સીઝફાયર હવે સંપૂર્ણપણે નબળો પડી ગયો હોય તેવું દેખાઈ રહ્યું છે. આ અગાઉના યુદ્ધ દરમિયાન પણ ઈરાન સમર્થિત સંગઠનો (જેમ કે હુથી અને હિઝબુલ્લાહ) દ્વારા સીરિયા, ઈરાક અને જોર્ડનમાં આવેલા અનેક અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર ડ્રોન અને રોકેટ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં અમેરિકાને મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું.
