ઓછા રોકાણમાં ઊંચું વળતર આપતા ‘RO વોટર એટીએમ’; સરકારની સહાયથી સામાન્ય લોકો માટે કમાણીની ઉત્તમ તક
સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં પૃથ્વી જ એકમાત્ર એવો ગ્રહ છે જેની સપાટી પર આશરે ૭૦ ટકા ભાગ પાણીથી ઘેરાયેલો છે, જેના કારણે તેને ‘બ્લુ પ્લેનેટ’નું ઉપનામ મળ્યું છે. આમ છતાં, આજના આધુનિક યુગમાં શુદ્ધ અને પીવાલાયક પાણી મેળવવું એ મનુષ્ય માટે એક બહુ મોટી આર્થિક કોમોડિટી અને પડકાર બની ગયું છે. જો આપણે આપણી અગાઉની પેઢીના વડીલોને પૂછીએ કે શું તેમણે ક્યારેય પ્લાસ્ટિકની બોટલોમાં બંધ પાણી વેચાતું લેવા વિશે વિચાર્યું હતું, તો તેમનો જવાબ ચોક્કસ ‘ના’ જ હશે. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં પેકેજ્ડ ડ્રિંકિંગ વોટરનો બિઝનેસ વિશ્વભરમાં અબજો ડોલરનો ઉદ્યોગ બની ચૂક્યો છે. આ જ ગતિશીલ માર્કેટમાં હવે ‘RO વોટર એટીએમ’ (RO Water ATM) એક ક્રાંતિકારી અને અત્યંત નફાકારક માઇક્રો-બિઝનેસ મોડેલ તરીકે ઝડપથી ઉભરી રહ્યું છે, જે વ્યાપારી નફાની સાથે સામાજિક સેવાનું પણ ઉત્તમ માધ્યમ બન્યું છે.
ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં જ્યાં ઉનાળાની વધતી જતી ગરમી, ઘટતું જતું ભૂગર્ભજળનું સ્તર અને સતત વધી રહેલા જળ પ્રદૂષણને કારણે શુદ્ધ પીવાના પાણીની ભારે અછત સર્જાય છે, ત્યાં વોટર પ્યુરિફિકેશન માર્કેટ ખૂબ જ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. એક અંદાજ મુજબ, ભારતમાં પાણી શુદ્ધિકરણનું બજાર અસાધારણ ગતિએ વધીને આશરે ૩.૬૪ બિલિયન ડોલરના સ્તરે પહોંચી ગયું છે. દૂષિત પાણીના કારણે સ્વાસ્થ્ય પર થતી ગંભીર અસરો પ્રત્યે લોકોમાં જાગૃતિ આવતા હવે ટાઉન અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ શુદ્ધ પાણીની માંગ ચરમસીમાએ છે. આવી સ્થિતિમાં, મોંઘી બોટલો ખરીદવામાં અસમર્થ મધ્યમ અને શ્રમિક વર્ગ માટે RO વોટર એટીએમ એક આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહ્યા છે. નાના રોકાણકારો અને ઉભરતા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે આ બિઝનેસ ઓછા ખર્ચે લાંબા ગાળાની સ્થિર આવક ઊભી કરવાનો સચોટ માર્ગ બની ગયો છે.
સરકારી યોજનાઓ અને સબસિડીનું મજબૂત પીઠબળ
શરૂઆતના તબક્કામાં વોટર એટીએમનું આ મોડેલ માત્ર સરકારી સબસિડી અને સામાજિક કલ્યાણ પૂરતું જ મર્યાદિત હતું. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં નાના ઉદ્યોગસાહસિકોએ તેને હાઈ-ડિમાન્ડ માઇક્રો-ફ્રેન્ચાઇઝ વ્યવસાયમાં રૂપાંતરિત કરી દીધું છે. પીવાનું પાણી એ મનુષ્યની પ્રાથમિક અને રોજિંદી અનિવાર્ય જરૂરિયાત હોવાથી આ વ્યવસાયમાં ગ્રાહકોની ક્યારેય અછત સર્જાતી નથી. વળી, આ વ્યવસાયનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે પરંપરાગત વ્યાપારિક જોખમોથી તદ્દન મુક્ત છે. દેશની અગ્રણી વોટર પ્યુરિફાયર કંપનીઓ હવે ટાયર-૨ શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં યુવાનોને આકર્ષક ફ્રેન્ચાઇઝી મોડેલ ઓફર કરી રહી છે, જેથી સ્થાનિક સ્તરે જ લોકોને રોજગારી મળી રહે.
સ્માર્ટ વોટર ગ્રીડ અને ડિજિટલ કાર્ડ ટેક્નોલોજી
પરંપરાગત પાણી વિતરણની ટેન્કર સિસ્ટમમાં થતી પાણીની ચોરી, અનિયમિતતા અને અતિશય બગાડને અટકાવવા માટે હવે વિવિધ રાજ્યોની મ્યુનિસિપલ સંસ્થાઓ પણ સ્માર્ટ RO વોટર એટીએમ નેટવર્ક તરફ વળી રહી છે. ડિજિટલ મશીનોના ઉપયોગથી કયા વિસ્તારમાં કેટલા પાણીનો વપરાશ થયો તેનો ચોક્કસ ડેટા ટ્રેક કરી શકાય છે.
આ દિશામાં દિલ્હી સરકારના જળ બોર્ડે એક અદભુત પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે, જેના અંતર્ગત શહેરમાં ૫૦૦ થી વધુ સોલાર એનર્જી (સૌર ઉર્જા) થી ચાલતા હાઇટેક RO વોટર એટીએમ સ્થાપિત કરવાની કામગીરી તેજીથી ચાલી રહી છે. આ ખાસ મશીનોમાંથી પાણી મેળવવા માટે ગ્રાહકોને સ્માર્ટ કાર્ડ અને ડિજિટલ વોલેટની સુવિધા આપવામાં આવી છે. કેટલીક મ્યુનિસિપલ સંસ્થાઓ ગરીબ પરિવારોને આ કાર્ડ દ્વારા રોજનું નિયત પ્રમાણમાં મફત પાણી પૂરું પાડીને સખાવતી કાર્યો કરી રહી છે, જ્યારે ખાનગી ઓપરેટરો માટે આ આધુનિક સિસ્ટમ રોકડ વ્યવહારોને એકદમ પારદર્શક અને સરળ બનાવે છે.
કમાણીનું ગણિત અને પ્રોફિટ માર્જિન
RO વોટર એટીએમ બિઝનેસમાંથી થતી માસિક કમાણી મુખ્યત્વે તમે કયા લોકેશન પર મશીન ઇન્સ્ટોલ કર્યું છે તેના પર આધાર રાખે છે. આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતી અગ્રણી બ્રાન્ડ્સના ડેટા અને વ્યાપારિક વિશ્લેષણ સૂચવે છે કે આ વ્યવસાયમાં આશરે ૩૦ ટકા સુધીનું બમ્પર પ્રોફિટ માર્જિન મળે છે. જો આ મશીન કોઈ ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તાર, શાકભાજી માર્કેટ, બસ સ્ટેન્ડ, રેલવે સ્ટેશન અથવા હોસ્પિટલની નજીક લગાવવામાં આવે, તો ત્યાં ચોવીસે કલાક ગ્રાહકોનો ધસારો રહે છે. આ પરિસ્થિતિમાં કોઈપણ વ્યક્તિ દર મહિને આરામથી ૨૦,૦૦૦ રૂપિયાથી લઈને ૬૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધીની માસિક ચોખ્ખી કમાણી કરી શકે છે. ઓછા મેન્ટેનન્સ અને ગેરંટીડ ગ્રાહક આધારને કારણે આ બિઝનેસ મોડેલ આજના સમયમાં સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કરવા ઈચ્છતા યુવાનો માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ રહ્યું છે.
