વિટામિન-સી અને આયર્નનો ખજાનો છે ‘કરમદા’, જાણો તેની ચટપટી ચટણી બનાવવાની રીત
ઉનાળાની ઋતુના અંતે અને ચોમાસાની શરૂઆતની દસ્તક સાથે જ બજારમાં એક નાની, ગોળ અને ખૂબ જ સુંદર વસ્તુ દેખાવા લાગે છે— તે છે ‘કરમદા’ (કરોંદા). ઉપરથી સફેદ-ગુલાબી કે ઘેરા લાલ રંગનું દેખાતું આ નાનું ફળ સ્વાદમાં ખૂબ જ ખાટું હોય છે. આજકાલ શાકભાજી માર્કેટમાં કરમદા પુષ્કળ પ્રમાણમાં મળવા લાગ્યા છે.
મોટાભાગના લોકો તેને જોઈને મૂંઝવણમાં પડી જાય છે કે આનું અથાણું બનાવવું કે શાક, પરંતુ આજે અમે તમને એક એવી પરંપરાગત અને લાજવાબ રેસિપી જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જે તમારા ભોજનનો સ્વાદ ચાર ગણો વધારી દેશે. આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ કરમદાની ચટપટી ખાટી-મીઠી અને તીખી ચટણીની.
આ ચટણી માત્ર ખાવામાં જ બેસ્ટ નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ પણ કોઈ વરદાનથી કમ નથી. જો ઘરમાં કોઈ શાક ન પણ બન્યું હોય, તો તમે માત્ર આ ચટણી સાથે આરામથી બેના બદલે ચાર રોટલી ખાઈ જશો. ચાલો જાણીએ તેને બનાવવાની સૌથી સરળ અને શ્રેષ્ઠ રીત.
સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો છે કરમદા
ચટણીની રેસિપી પર આગળ વધતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે તે તમારા પરિવાર માટે કેમ ફાયદાકારક છે:
-
વિટામિન સી નું પાવરહાઉસ: કરમદામાં ભરપૂર માત્રામાં વિટામિન સી જોવા મળે છે, જે તમારી ઇમ્યુનિટી (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) ને મજબૂત કરે છે અને બદલાતા હવામાનમાં શરદી-ખાંસીથી બચાવે છે.
-
આયર્નથી ભરપૂર: જે લોકોના શરીરમાં લોહીની ઉણપ અથવા એનિમિયાની ફરિયાદ હોય, તેમના માટે કરમદાનું સેવન ખૂબ જ ગુણકારી માનવામાં આવે છે.
-
પેટ માટે વરદાન: આ ચટણી પાચનક્રિયાને દુરુસ્ત રાખે છે અને ભૂખ વધારવાનું કામ કરે છે.
કરમદાની ચટણી બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી
આ ચટણી બનાવવા માટે તમારે રસોડામાં રાખેલી કેટલીક બેઝિક વસ્તુઓની જ જરૂર પડશે. બજારમાંથી બસ કરમદા લઈ આવો, બાકીનું બધું ઘરમાં જ મળી જશે:
-
કરમદા: ૧૫૦ ગ્રામ (બરાબર ધોયેલા)
-
લીલા ધાણા: ૧ નાનો કપ (ઝીણા સમારેલા)
-
લીલા મરચાં: ૩ થી ૪ (જો તીખું વધુ પસંદ હોય તો ૫ પણ લઈ શકો)
-
લસણની કળીઓ: ૪-૫ (જો તમે લસણ ન ખાતા હોવ તો સ્કીપ કરી શકો)
-
આદુ: ૧ નાનો ટુકડો
-
આખું જીરું: ૧ નાની ચમચી
-
ખાંડ અથવા ગોળ: ૨ નાની ચમચી (ખટાશને બેલેન્સ કરવા માટે)
-
સંચળ (કાળું મીઠું): અડધી નાની ચમચી
-
સાદું મીઠું: સ્વાદાનુસાર
-
પાણી: માત્ર ૧ થી ૨ ચમચી (જરૂર પડે તો જ)
ચટણી બનાવવાની એકદમ સરળ રીત
ચટણી બનાવવાની આ રીત એટલી સરળ છે કે તેને કોઈ પણ ૫ મિનિટમાં તૈયાર કરી શકે છે. બસ નીચે આપેલા સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:
સ્ટેપ ૧: કરમદા તૈયાર કરો
સૌથી પહેલા કરમદાને પાણીથી બે-ત્રણ વાર સારી રીતે ધોઈ લો. હવે તેને વચ્ચેથી બે ભાગમાં કાપી લો. કરમદાની અંદર એક નાનું બીજ હોય છે, જે થોડું કડવું કે તૂરું હોઈ શકે છે. ચપ્પુની મદદથી આ બીજને નિકાળીને અલગ કરી દો. ચટણી માટે તમારા સાફ કરમદા તૈયાર છે.
સ્ટેપ ૨: બાકીની વસ્તુઓ સમારી લો
સ્ટેપ ૨: બાકીની વસ્તુઓ સમારી લોલીલા મરચાંના ડીંટડા તોડી લો અને તેને વચ્ચેથી કાપી લો. લીલા ધાણાને પણ બરાબર ધોઈને મોટા-મોટા સમારી લો જેથી તે મિક્સરમાં સરળતાથી પીસાઈ જાય.
સ્ટેપ ૩: મિક્સરના જારમાં ઉમેરો
હવે મિક્સર ગ્રાઇન્ડરનું એક જાર લો. તેમાં કાપેલા કરમદા, લીલા ધાણા, લીલા મરચાં, લસણ, આદુ અને આખું જીરું ઉમેરો.
સ્ટેપ ૪: મસાલા અને ગળપણ મિક્સ કરો
આ જ જારમાં હવે સાદું મીઠું, સંચળ અને ગળપણ માટે ખાંડ અથવા ગોળ ઉમેરો. ધ્યાન રાખજો, ખાંડ કે ગોળ ઉમેરવાથી ચટણી મીઠી નહીં થાય, પરંતુ કરમદાની જે તીવ્ર ખટાશ હોય છે, તે બેલેન્સ થઈ જશે અને ચટણીનો સ્વાદ ‘ખાટો-મીઠો-તીખો’ બનીને ઉભરશે.
સ્ટેપ ૫: પીસીને તૈયાર કરો
હવે પાણી ઉમેર્યા વિના મિક્સરને પલ્સ મોડ પર (એટલે કે ધીમે-ધીમે રોકી-રોકીને) ચલાવો. કરમદામાં પોતાનું કુદરતી મોઇશ્ચર (ભેજ) હોય છે, તેથી પાણીની જરૂર નથી પડતી. જો તમને લાગે કે મિક્સર નથી ફરી રહ્યું, તો જ તેમાં ૧ કે ૨ નાની ચમચી પાણી ઉમેરો. ચટણીને બહુ વધારે બારીક (પેસ્ટ જેવી) ન પીસવી, તેને થોડી દરદરી (કર્કરી) જ રાખવી. દરદરી ચટણીનો સ્વાદ જીભ પર ખૂબ જ સરસ લાગે છે.
આ ચટણી કોની સાથે ખાવી?
તમારી શાનદાર અને મોઢામાં પાણી લાવી દે તેવી કરમદાની ચટણી બિલકુલ તૈયાર છે! તેને એક કાચના બાઉલમાં કાઢી લો. તમે તેને બપોરના ભોજનમાં દાળ-ભાત, પરાઠા, પૂરી અથવા સાંજના નાસ્તા જેવા કે સમોસા, ભજીયા અને સેન્ડવિચ સાથે પણ સર્વ કરી શકો છો.
આ ચટણીને તમે કોઈ સાફ અને સૂકી એર-ટાઈટ કાચની બરણીમાં ભરીને ફ્રિજમાં મૂકી દો. આ ચટણી આરામથી એક અઠવાડિયા (૭ દિવસ) સુધી બિલકુલ ફ્રેશ રહે છે અને તેનો સ્વાદ બગડતો નથી.
