આજે સોમવતી અધિક અમાસનો વિશેષ સંયોગ! જાણો પિતૃ તર્પણનો શુભ સમય અને દાનની સાચી રીત
હિન્દુ ધર્મમાં અમાસ તિથિનું એક અલગ અને ખૂબ જ વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસને મુખ્યત્વે આપણા પૂર્વજો એટલે કે પિતૃઓની આત્માની શાંતિ, તેમના પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરવા અને તર્પણ વગેરે માટે સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. આજે જેષ્ઠ માસની અધિક અમાસ ઉજવવામાં આવી રહી છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ વિશેષ સંયોગ પર જો કોઈ વ્યક્તિ પૂરી શ્રદ્ધા અને નિયમ સાથે દાન-પુણ્ય કરે છે, તો તેના જીવનમાંથી પિતૃદોષની અસર સમાપ્ત થઈ જાય છે અને ઘરમાં સુખ, શાંતિ તેમજ સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
અવારનવાર લોકો રોજિંદી ભાગદોડમાં પિતૃઓનું સ્મરણ કરવાનું ભૂલી જાય છે, પરંતુ આજનો દિવસ તેમના પ્રત્યે પોતાની શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો સૌથી મોટો અવસર છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ દિવસનું શું મહત્વ છે, પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા માટે કઈ વસ્તુઓનું દાન કરવું જોઈએ અને આજના દિવસે કઈ ભૂલોથી બચવું જરૂરી છે.
કેમ ખૂબ જ ખાસ છે ‘જેષ્ઠ અધિક અમાસ’?
હિન્દુ કેલેન્ડર અને જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ, દર ત્રણ વર્ષે એકવાર એક વધારાનો મહિનો ઉમેરાય છે, જેને આપણે અધિક માસ, મળમાસ અથવા પુરુષોત્તમ માસ તરીકે ઓળખીએ છીએ. આ આખો મહિનો ભગવાન શ્રીહરિ વિષ્ણુની ભક્તિ માટે સમર્પિત હોય છે. આ પવિત્ર મહિનાના છેલ્લા દિવસે આવતી અમાસને જ ‘અધિક અમાસ’ કહેવામાં આવે છે.
શાસ્ત્રોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે અધિક માસમાં કરવામાં આવેલા કોઈપણ ધાર્મિક કાર્ય, જેમ કે— દાન, તપ, વ્રત અને તર્પણનું ફળ સામાન્ય દિવસોમાં કરેલા કાર્યોની સરખામણીમાં અનેકગણું વધુ મળે છે. આજના દિવસે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના પૂર્વજોના નિમિત્તે તર્પણ અને દાન કરે છે, તો તેના વંશની વૃદ્ધિ થાય છે, અટકેલા કામ પૂરા થવા લાગે છે અને ઘરમાંથી માનસિક તણાવ તેમજ કલેશ દૂર થાય છે.
પિતૃઓની વિશેષ કૃપા મેળવવા માટે કરો આ વસ્તુઓનું દાન
ગરુડ પુરાણ અને અન્ય સનાતન ગ્રંથો અનુસાર, અમાસના દિવસે દરેક વ્યક્તિએ પોતાની ક્ષમતા મુજબ જરૂરિયાતમંદો, ગરીબો અથવા યોગ્ય બ્રાહ્મણોને કંઈક ને કંઈક દાન અવશ્ય કરવું જોઈએ. આજના દિવસે નીચેની વસ્તુઓનું દાન કરવું ‘મહાદાન’ની શ્રેણીમાં આવે છે:
-
કાળા તલનું દાન: પિતૃ પૂજા અને તર્પણની પ્રક્રિયામાં કાળા તલનો ઉપયોગ સૌથી અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે કાળા તલ વગર પિતૃઓને જળ અર્પણ થઈ શકતું નથી. આજના દિવસે કાળા તલનું દાન કરવાથી પિતૃઓ ખૂબ પ્રસન્ન થાય છે અને કુંડળીમાં રાહુ-કેતુની સાથે-સાથે શનિદેવની અશુભ અસરો પણ ઓછી થાય છે.
-
અન્નનું દાન: શાસ્ત્રોમાં અન્નદાનને સર્વશ્રેષ્ઠ દાન માનવામાં આવ્યું છે. જો તમારા ઘરની આસપાસ કોઈ ભૂખ્યું કે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ હોય, તો આજે તેને ઘઉં, ચોખા અથવા બનેલી સાત્વિક રસોઈનું દાન જરૂર કરો. માન્યતા છે કે તેનાથી પૂર્વજોની આત્મા તૃપ્ત થાય છે અને ઘરના અન્ન ભંડાર હંમેશા ભરેલા રહે છે.
-
જળ અને માટીના ઘડાનું દાન: જેષ્ઠ મહિનો તેની ભીષણ ગરમી માટે જાણીતો છે. આ કાળઝાળ તડકા અને ગરમીની ઋતુમાં તરસ્યા લોકો માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરવી અથવા કોઈ મંદિર કે વટેમાર્ગુઓ માટે પાણીથી ભરેલા માટીના ઘડા (માટલા)નું દાન કરવું અત્યંત પુણ્યશાળી માનવામાં આવે છે. આનાથી જીવનના તમામ કષ્ટો ધીમે-ધીમે દૂર થવા લાગે છે.
-
ગાય, કૂતરા અને કાગડાને ભોજન: આપણી સંસ્કૃતિમાં જીવોની સેવાને સાક્ષાત ભગવાનની સેવા માનવામાં આવી છે. અમાસના દિવસે પહેલી રોટલી ગાય માટે કાઢો, સાથે જ કાગડા અને કૂતરાને પણ ભોજનનો એક ભાગ આપો. એવું માનવામાં આવે છે કે આ જીવોના માધ્યમથી આપણું અર્પણ કરેલું ભોજન સીધું આપણા પૂર્વજો સુધી પહોંચે છે.
ભૂલથી પણ આજે ન કરો આ કામ (વર્જિત કાર્યો)
ભૂલથી પણ આજે ન કરો આ કામ (વર્જિત કાર્યો)અમાસની તિથિ આધ્યાત્મિક શુદ્ધિ, ધ્યાન અને આત્મચિંતન સાથે જોડાયેલી હોય છે. આ દિવસે બ્રહ્માંડ અને આપણા શરીરની ઊર્જામાં કેટલાક ફેરફારો થાય છે, તેથી નકારાત્મકતાથી બચવા માટે આજે કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
-
તામસિક ભોજનથી દૂરી: આજના દિવસે સંપૂર્ણપણે સાત્વિક જીવન જીવો. માંસાહાર, દારૂ અથવા કોઈપણ પ્રકારના નશીલા પદાર્થોનું સેવન ભૂલથી પણ ન કરવું. ઘરના ભોજનમાં લસણ અને ડુંગળીનો પ્રયોગ કરવાથી પણ બચવું.
-
વિવાદ અને કલેશથી બચો: આજે ઘરનું વાતાવરણ શાંત અને ખુશખુશાલ રાખો. કોઈપણ વ્યક્તિનું દિલ ન દુભાવો અને વિશેષ રૂપે તમારા માતા-પિતા, વડીલો અથવા કોઈ અસહાય વ્યક્તિનું અપમાન ન કરો. એવું કરવાથી પિતૃઓ નારાજ થઈ જાય છે અને ઘરની બરકત અટકી જાય છે.
-
નવા માંગલિક કાર્યોની મનાઈ: આ અધિક માસ અને અમાસનો સમય મુખ્યત્વે સાધના, દાન અને પૂર્વજોની શાંતિ માટેનો હોય છે, તેથી આ દિવસે લગ્ન, મુંડન, સગાઈ કે ગૃહપ્રવેશ જેવા નવા અને માંગલિક કાર્યોની શરૂઆત વર્જિત માનવામાં આવે છે. કોઈ નવો વ્યવસાય કે મોટો સોદો કરવાથી પણ આજે બચવું જોઈએ.
અમાસનો આ પાવન દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે આપણે આજે જ્યાં પણ છીએ, આપણા પૂર્વજોના આશીર્વાદના કારણે છીએ. તેથી આજના દિવસે શાંત મનથી તમારા પિતૃઓનું ધ્યાન કરો, તેમના નામથી દીવો પ્રગટાવો અને સામર્થ્ય મુજબ દાન-પુણ્ય કરો. તમારી નાની સરખી શ્રદ્ધા પણ તમારા પરિવાર પર પૂર્વજોની અસીમ કૃપા વરસાવી શકે છે.
