કેમ વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બોન્ડ્સ પાછળ પાગલ થયા? જાણો આ મોટા ફેરફારો
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે જૂન ૨૦૨૬ એક યાદગાર મહિનો સાબિત થયો છે. શેરબજારની ચર્ચાઓ વચ્ચે, ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સ (G-Secs) એ વિદેશી રોકાણકારોનું ધ્યાન ખેંચીને એક નવો જ ઇતિહાસ રચ્યો છે. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) એ જૂન મહિનામાં ભારતીય સરકારી બોન્ડમાં રેકોર્ડ ૩૯,૬૪૦ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે. આ આંકડો કોઈપણ એક મહિનામાં થયેલું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું વિદેશી રોકાણ છે. અગાઉ, ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં ૨૨,૦૦૫ કરોડ રૂપિયાનું સૌથી વધુ રોકાણ જોવા મળ્યું હતું, જેનો રેકોર્ડ હવે તૂટી ગયો છે. આ તેજી પાછળના કારણો અને તેની અર્થતંત્ર પર થતી અસરો સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
આ રેકોર્ડ રોકાણ પાછળના મુખ્ય કારણો
વિદેશી રોકાણકારો અચાનક ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સ તરફ આટલા આકર્ષાયા કેમ? આ પ્રશ્નનો જવાબ સરકાર અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના તાજેતરના નિર્ણયોમાં છુપાયેલો છે. ભારતીય ડેટ માર્કેટને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ આકર્ષક બનાવવા માટે સરકારે કેટલાક મહત્વના નીતિગત ફેરફારો કર્યા છે.
સૌથી મોટું આકર્ષણ ‘કેપિટલ ગેન ટેક્સ’માં આપવામાં આવેલી રાહત છે. સરકારે પાત્ર સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ પર ટેક્સની છૂટ આપી છે, જેનાથી વિદેશી રોકાણકારોનો ચોખ્ખો નફો વધવાની શક્યતા વધી છે. આ ઉપરાંત, ‘ફુલી એક્સેસિબલ રૂટ’ (FAR) હેઠળ વધુ સરકારી સિક્યોરિટીઝને સામેલ કરવાનો નિર્ણય પણ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થયો છે. આ પગલાંનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય બોન્ડ માર્કેટને વધુ ઊંડાણપૂર્વકનું (Deepen) બનાવવાનો અને વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે સરળતા વધારવાનો છે.
બ્લૂમબર્ગ ઇન્ડેક્સમાં સામેલ થવાની સંભાવના
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતીય બોન્ડ્સ માટે આ માત્ર શરૂઆત છે. ટેક્સમાં મળેલી છૂટને કારણે ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સના ‘બ્લૂમબર્ગ ગ્લોબલ એગ્રીગેટ બોન્ડ ઇન્ડેક્સ’માં સામેલ થવાની પ્રબળ શક્યતાઓ સર્જાઈ છે.
ડીબીએસ બેંકના એમડી અને હેડ ઓફ ટ્રેડિંગ, સમીર કાર્યાટના જણાવ્યા અનુસાર, RBI ના આ નિર્ણયોએ રૂપિયામાં થતા ઘટાડાને લઈને રોકાણકારોની ચિંતા ઘટાડી દીધી છે. જ્યારે કરન્સી માર્કેટ સ્થિર હોય, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો ડેટ માર્કેટમાં વધુ સુરક્ષિત અનુભવે છે. તેમનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે જો વિશ્વમાં કોઈ મોટું ભૂ-રાજકીય (Geopolitical) સંકટ ન આવે, તો ભારત તરફ આવતા રોકાણનો આ પ્રવાહ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહી શકે છે.
રૂપિયા અને બોન્ડ યીલ્ડ પર શું થઈ અસર?
આટલી મોટી માત્રામાં વિદેશી રોકાણ આવવાથી ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) ને પણ મજબૂત આધાર મળ્યો છે. ૧૨ જૂન સુધીમાં દેશનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૬૭૨ અબજ ડોલરના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો, જે દેશની આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતાનું પ્રમાણ છે.
બીજી તરફ, આ રોકાણની અસર રૂપિયાના મૂલ્ય અને બોન્ડ યીલ્ડ પર પણ દેખાઈ છે. મે મહિનાના અંતમાં ડોલર સામે ૯૬.૯૬ ના રેકોર્ડ નિમ્ન સ્તરે પહોંચેલો રૂપિયો હવે સુધરીને ૯૪.૪૦ પ્રતિ ડોલર પર સ્થિર થયો છે. રોકાણના આ પ્રવાહને કારણે ૧૦ વર્ષના સરકારી બોન્ડની યીલ્ડમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. તે લગભગ ૨૦ બેસિસ પોઈન્ટ ઘટીને ૬.૭૬ ટકા પર આવી ગઈ છે. અર્થશાસ્ત્રના નિયમ મુજબ, જ્યારે બોન્ડની માંગ વધે છે અને તેની કિંમત વધે છે, ત્યારે તેની યીલ્ડ ઘટે છે, જે દેશ માટે સસ્તું ધિરાણ મેળવવાનું સૂચક છે.
ભવિષ્ય માટેના સંકેતો
શું આ તેજી આવનારા દરેક મહિનામાં ચાલુ રહેશે? નિષ્ણાતો આ બાબતે સાવચેત છે. પહેલા રૂપિયામાં વધુ પડતા ઉતાર-ચઢાવને કારણે વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય ડેટ માર્કેટથી અંતર રાખવાનું પસંદ કરતા હતા. હવે સ્થિતિ બદલાઈ છે, જે રોકાણકારો માટે આશાસ્પદ છે. જોકે, કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જૂન જેવો વિક્રમી આંકડો દર મહિને જોવા મળે તેવું માની લેવું ઉતાવળભર્યું ગણાશે. તેમ છતાં, ભારતીય માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જે રીતે વધ્યો છે, તે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક મજબૂત સંકેત છે.
