ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થવા છતાં સામાન્ય જનતાને કેમ નથી મળતી રાહત? જાણો આજના પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પાછળનું ગણિત
સ્થાનિક બજારમાં વાહનચાલકો અને સામાન્ય જનતાને હજુ પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના મોંઘા ભાવોમાંથી કોઈ મોટી રાહત મળી રહી નથી. સરકારી તેલ કંપનીઓએ આજે, ૩૦ જૂનના રોજ ઇંધણના ભાવમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ફેરફાર કર્યો નથી અને કિંમતો જૂના સ્તર પર જ યથાવત રાખવામાં આવી છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) ના ભાવોમાં સતત નાની-મોટી વધઘટ જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવો ભલે સ્થિર રહ્યા હોય, પરંતુ સામાન્ય લોકો હવે આતુરતાથી એ રાહ જોઈ રહ્યા છે કે તેલની કિંમતો આખરે ક્યારે સસ્તી થશે. જો આગામી દિવસોમાં ઇંધણના દરોમાં ઘટાડો થાય, તો મધ્યમ વર્ગના પરિવારોના ઘરના બજેટ અને ખિસ્સા પરનો બોજ ઘણો ઓછો થઈ શકે તેમ છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં આજના પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો
દેશભરના વિવિધ રાજ્યો અને શહેરોમાં સ્થાનિક કરવેરા (VAT) ના કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવો અલગ-અલગ જોવા મળે છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૨૦ રૂપિયાના સ્તરે સ્થિર છે. જ્યારે દિલ્હીને અડીને આવેલા નોઈડામાં પેટ્રોલ ૧૦૧.૯૬ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૪૪ રૂપિયા પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે.
આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં કિંમતો સૌથી ઊંચા સ્તરે છે, જ્યાં પેટ્રોલ માટે ગ્રાહકોએ પ્રતિ લિટર ૧૧૧.૨૧ રૂપિયા અને ડીઝલ માટે ૯૭. રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. દક્ષિણ ભારતના પ્રમુખ શહેર ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૫૫ રૂપિયા છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧૩.૩૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૩૬ રૂપિયાના સ્તરે પહોંચ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં પેટ્રોલ ૧૦૧.૮૬ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૩૬ રૂપિયા છે. આ સિવાય બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ૧૧૦.૮૨ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૮.૭૭ રૂપિયા તેમજ કોલકાતામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૫૧ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે સ્થિર છે.
ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું હોવા છતાં સામાન્ય જનતાને રાહત કેમ નહીં?
તાજેતરના વૈશ્વિક અહેવાલો મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલો ભૌગોલિક તણાવ કંઈક અંશે હળવો થવાથી અને તેલના વૈશ્વિક પુરવઠાની ચેનલમાં સુધારો થવાને કારણે તેલ બજાર અત્યારે શાંત દેખાઈ રહ્યું છે. આ વૈશ્વિક ઘટાડા છતાં ભારતીય ગ્રાહકોને તેનો સીધો કે સંપૂર્ણ લાભ હજુ સુધી ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો નથી.
આર્થિક નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવો ફક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો પર જ આધારિત હોતા નથી. જ્યારે કાચું તેલ ભારત આવે છે, ત્યારે તેના પર કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યુટી, રાજ્યોનો વેટ (વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ), પરિવહન ખર્ચ (ફ્રેટ ચાર્જિસ) અને પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સનું કમિશન ઉમેરવામાં આવે છે. આ તમામ વેરાઓનું માળખું ઊંચું હોવાને કારણે વૈશ્વિક બજાર સસ્તું થવા છતાં પણ સ્થાનિક કિંમતો નીચે આવતી નથી.
મે અને જૂન મહિનામાં વધ્યા હતા ભાવો
અત્રે નોંધનીય છે કે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ અગાઉના મહિનાઓ એટલે કે મે અને જૂન દરમિયાન પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં અલગ-અલગ તબક્કે ઘણી વખત વધારો ઝીંક્યો હતો. આ સતત થયેલા ભાવવધારાને કારણે ટ્રાન્સપોર્ટ સસ્તું રહ્યું નહોતું અને શાકભાજીથી લઈને તમામ આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થતાં લોકોના માસિક બજેટ પર તેની માઠી અસર પડી હતી. હાલમાં કિંમતો વધતી અટકી છે તે રાહતના સમાચાર છે, પરંતુ ગ્રાહકો વાસ્તવિક રાહત (ભાવ ઘટાડા) ની કાગડોળે રાહ જોઈ રહ્યા છે.
તમારા ફોન પરથી દરરોજના રેટ કેવી રીતે તપાસવા?
સરકારી તેલ કંપનીઓ (જેમ કે ઇન્ડિયન ઓઇલ, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ અને ભારત પેટ્રોલિયમ) દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા ભાવો અપડેટ કરે છે. ગ્રાહકો પોતાના ઘર બેઠા જ ઇન્ડિયન ઓઇલની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા માયઇયુપી (RSP) કોડ લખીને એસએમએસ (SMS) સેવા દ્વારા પોતાના શહેરના લેટેસ્ટ ભાવો ખૂબ જ સરળતાથી જાણી શકે છે.
