ટ્રમ્પની ખુલ્લી ધમકી “પનામા કેનાલ પર ચીનને ક્યારેય કબજો નહીં કરવા દે અમેરિકા”
વૈશ્વિક વેપાર અને દરિયાઈ સુરક્ષાના દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘પનામા કેનાલ’ (Panama Canal) ને લઈને અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ફરી એકવાર મોટો ભૂરાજકીય (Geopolitical) તણાવ શરૂ થયો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ મુદ્દે ચીનને અત્યંત કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેઇજિંગ આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પર પોતાનો પ્રભુત્વ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ અમેરિકા તેના આ ઇરાદાઓને ક્યારેય સફળ થવા દેશે નહીં. ઉત્તર ડાકોટામાં આયોજિત રૂઝવેલ્ટ પ્રેસિડેન્શિયલ લાઇબ્રેરીના ભવ્ય ઉદ્ઘાટન સમારોહ દરમિયાન રાષ્ટ્રને સંબોધિત કરતી વખતે ટ્રમ્પે આ આક્રમક નિવેદન આપ્યું હતું, જેણે વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.
પનામાને કેનાલ સોંપવાના ઐતિહાસિક નિર્ણયની આકરી ટીકા
પોતાના ભાષણ દરમિયાન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભૂતકાળમાં અમેરિકા દ્વારા પનામા કેનાલનું નિયંત્રણ પનામા દેશને સોંપવાના નિર્ણયની આકરી આલોચના કરી હતી. તેમણે આ નિર્ણયને એક મોટી વ્યુહાત્મક ભૂલ ગણાવતા કહ્યું હતું કે આ મહત્વપૂર્ણ કેનાલનો અંકુશ ક્યારેય પનામાના હાથમાં સોંપવો જોઈતો ન હતો. ટ્રમ્પના મતે, આ જળમાર્ગ પર અમેરિકાનું સીધું નિયંત્રણ હોવું વૈશ્વિક વેપારની સ્થિરતા અને પશ્ચિમી ગોળાર્ધની સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય હતું. હવે જ્યારે અમેરિકા ત્યાંથી હટી ગયું છે, ત્યારે ચીન જેવી વિસ્તારવાદી શક્તિઓ આ શૂન્યાવકાશનો લાભ ઉઠાવીને ત્યાં પોતાના પગ પેસારો કરવાનો સક્રિય પ્રયાસ કરી રહી છે.
“પનામાએ કિંમતો વધારીને અઢળક કમાણી કરી”
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પનામા સરકારની આર્થિક નીતિઓ પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે જ્યારે અમેરિકાએ આ કેનાલની જવાબદારી પનામાને સુપ્રત કરી, ત્યારે પનામાએ સૌથી પહેલું કામ જહાજો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફીમાં જંગી વધારો કરવાનું કર્યું હતું. ટ્રમ્પે જણાવ્યું, “તેઓએ ટ્રાન્ઝિટ ફી સીધી ચાર ગણી વધારી દીધી, અને આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આટલો મોટો ભાવવધારો કરવા છતાં તેમણે એક પણ જહાજ ગુમાવ્યું નથી. વૈશ્વિક વેપારની મજબૂરીને કારણે જહાજો ત્યાંથી પસાર થતા રહ્યા અને પનામાએ આ વ્યવસ્થામાંથી અઢળક પૈસા કમાયા છે.”
યુએસ-ચીન ટકરાવનું નવું કેન્દ્ર
પનામા કેનાલ એટલાન્ટિક અને પેસિફિક મહાસાગરને જોડતો વિશ્વનો સૌથી વ્યસ્ત અને મહત્વનો જળમાર્ગ છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક વેપારનો એક મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીને પનામામાં પોતાના આર્થિક રોકાણો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ જ વધારી દીધા છે, જેને અમેરિકા પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે સીધા પડકાર તરીકે જોઈ રહ્યું છે. ટ્રમ્પનું આ તાજું નિવેદન એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે આગામી દિવસોમાં અમેરિકા પનામા કેનાલની આસપાસ ચીનની ગતિવિધિઓ પર વધુ આક્રમક વલણ અપનાવશે અને લેટિન અમેરિકામાં ચીનના પ્રભાવને રોકવા માટે કડક પગલાં ભરી શકે છે.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ આગામી સમયમાં વોશિંગ્ટન અને બેઇજિંગ વચ્ચેના વ્યાપારી અને સૈન્ય સંબંધોને કઈ દિશામાં લઈ જાય છે, તેના પર હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર મંડાયેલી રહેશે.
