શું ગૂગલની મનમાનીનો અંત આવશે? યુરોપમાં ટેક જાયન્ટની મોટી હાર!
ટેક જગતની દિગ્ગજ કંપની ગૂગલ (Google) માટે ગુરુવારે એક મોટો કાયદાકીય આંચકો આવ્યો છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU) દ્વારા આઠ વર્ષ પહેલાં લાદવામાં આવેલા વિશાળ દંડ સામેની લાંબી કાયદાકીય લડાઈમાં ગૂગલ અંતે હારી ગયું છે. આ દંડ એન્ડ્રોઇડ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાં ગેરરીતિઓ આચરવા અને હરીફ કંપનીઓને રોકવા માટે લગાવવામાં આવ્યો હતો.
શું છે સમગ્ર મામલો?
વર્ષ 2018માં યુરોપિયન કમિશને ગૂગલ પર 4.34 અબજ યુરોનો જંગી દંડ ફટકાર્યો હતો. આ દંડનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે ગૂગલે સ્માર્ટફોન ઉત્પાદકો સાથે એવા કરારો કર્યા હતા, જેના દ્વારા તેમને એન્ડ્રોઇડ ડિવાઇસ પર ‘ગૂગલ સર્ચ’, ‘ગૂગલ પ્લે સ્ટોર’ અને ‘ગૂગલ ક્રોમ’ બ્રાઉઝર પહેલાથી જ ઇન્સ્ટોલ (pre-install) કરવાની ફરજ પાડવામાં આવતી હતી. આટલું જ નહીં, આ કરારોના કારણે ઉત્પાદકો અન્ય હરીફ કંપનીઓની એન્ડ્રોઇડ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકતા નહોતા.
કોર્ટનો નિર્ણય અને દંડમાં ઘટાડો
જ્યારે ગૂગલે આ દંડને પડકાર્યો, ત્યારે 2022માં એક નીચલી ટ્રિબ્યુનલે દંડ ઘટાડીને 4.1 અબજ યુરો કરી દીધો હતો. ત્યારબાદ ગૂગલે તેની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ સાથે મળીને લક્ઝમબર્ગ સ્થિત ‘કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ ઓફ ધ યુરોપિયન યુનિયન’માં અપીલ કરી હતી, જે યુરોપની સર્વોચ્ચ અદાલત છે.
ગુરુવારે આવેલા ચુકાદામાં કોર્ટના ન્યાયાધીશોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, “ગૂગલ અને તેની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટ દ્વારા કરવામાં આવેલી અપીલ ફગાવી દેવામાં આવી છે. એન્ડ્રોઇડ ઓપરેટિંગ સિસ્ટમના સંદર્ભમાં ગૂગલ સર્ચની પ્રભુત્વવાળી સ્થિતિનો દુરુપયોગ કરવા બદલ જે દંડ લાદવામાં આવ્યો હતો, તેને આ કોર્ટ દ્વારા પુષ્ટિ આપવામાં આવે છે.”
ગૂગલનો પક્ષ
આ ચુકાદા બાદ ગૂગલના પ્રવક્તાએ નિરાશા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, કોર્ટે એ વાતને ધ્યાનમાં લીધી નથી કે ગૂગલે એન્ડ્રોઇડને ઓપન, ફ્રી અને ઇન્ટરઓપરેબલ રાખવા માટે કેટલું રોકાણ કર્યું છે. ગૂગલે વધુમાં કહ્યું કે, “અમે 2018ના નિર્ણય બાદ જ અમારા કરારોમાં ફેરફાર કરી દીધા હતા અને અમે હંમેશા અમારા વપરાશકર્તાઓ, ભાગીદારો અને ડેવલપર્સ માટે નવીનતા અને ઓપનનેસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.”
ભવિષ્ય માટેના જોખમો
છેલ્લા દાયકામાં ગૂગલે યુરોપિયન યુનિયનમાં એન્ટિટ્રસ્ટ કેસોમાં કુલ 11 અબજ યુરોથી વધુનો દંડ ચૂકવ્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ટેક જાયન્ટ માટે મુશ્કેલીઓ અહીં અટકવાની નથી. ગૂગલની સેવાઓ અને તેના સંચાલન કરવાની પદ્ધતિને કારણે યુરોપિયન યુનિયન અને અન્ય દેશોમાં પણ ભવિષ્યમાં આવા વધુ દંડ આવી શકે તેવી શક્યતાઓ છે.
આ નિર્ણય પછી હવે એ જોવાનું રહેશે કે ગૂગલ આ આર્થિક બોજને કેવી રીતે સંભાળે છે અને તેની વ્યવસાયિક નીતિઓમાં શું ફેરફાર કરે છે. ટેક જાયન્ટ્સ પર યુરોપની આ કડકાઈ એ વાતનો સંકેત આપે છે કે હવે મોટી કંપનીઓ માટે બજારમાં પોતાની મનમાની કરવી સરળ નહીં રહે.
