કમાવવા કરતાં બચાવવું કેમ છે વધુ જરૂરી? જાણો બજેટિંગ અને રોકાણના આ ૫ સુવર્ણ નિયમો
આજના આધુનિક યુગમાં અને આસમાને પહોંચેલી મોંઘવારીના સમયમાં અસંખ્ય લોકો આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. દર મહિનાની પહેલી તારીખે પગાર આવવો અને અઠવાડિયામાં જ ખાતું ખાલી થઈ જવું, આ આજકાલના નોકરીયાત વર્ગની સૌથી મોટી વાસ્તવિકતા બની ગઈ છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ ‘સેલેરી ક્રેડિટેડ અને ડેબિટેડ’ ની વાર્તાઓ અને મીમ્સ દર મહિને હેડલાઇન્સ બને છે. જો તમે પણ એવા લોકોની યાદીમાં સામેલ છો જેઓ દર મહિને સારી એવી કમાણી કરવા છતાં પણ બચત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તો તમારે તમારી આવક વધારવાની ચિંતા કરવા કરતાં તમારી રોજિંદી આદતોમાં સુધારો કરવો વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતો હંમેશા કહે છે કે પૈસા કમાવવા કરતાં પૈસા બચાવવા વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. એક વ્યક્તિ નાની આવક હોવા છતાં પણ સ્માર્ટ બચત દ્વારા આર્થિક રીતે સુરક્ષિત થઈ શકે છે, જ્યારે બીજી બાજુ લાખો રૂપિયાની કમાણી કરનાર વ્યક્તિ પણ ખોટી આદતોને કારણે દેવાના ડુંગર નીચે દબાઈ શકે છે. અહીં અમે તમને પાંચ એવી અદભુત રીતો જણાવી રહ્યા છીએ, જેને જીવનમાં અપનાવીને તમે ખૂબ જ આસાનીથી મોટી બચત તરફ આગળ વધી શકશો.
૧. મોટી ખરીદી કરતા પહેલા ૨૪ કલાકનો નિયમ અપનાવો
ઘણીવાર આપણે મોલ કે ઓનલાઈન શોપિંગ સાઇટ્સ પર આકર્ષક ઑફર્સ જોઈને એવી વસ્તુઓ ખરીદી લઈએ છીએ જેની આપણને તાત્કાલિક કોઈ જરૂર હોતી નથી. આને ‘ઈમ્પલ્સ બાયિંગ’ કહેવાય છે. આનાથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો ‘૨૪ કલાકનો નિયમ’ છે. જ્યારે પણ તમને કોઈ બિનજરૂરી અથવા મોંઘી વસ્તુ ખરીદવાનું મન થાય, ત્યારે તરત જ પેમેન્ટ કરવાને બદલે તમારી જાતને એક કે બે દિવસનો સમય આપો. થોડો સમય શાંતિથી વિચાર કરવાથી તમને આપોઆપ સમજાઈ જશે કે તે વસ્તુ ખરેખર તમારા જીવન માટે જરૂરી છે કે તે માત્ર એક ક્ષણિક ઈચ્છા હતી. આ આદત તમારા હજારો રૂપિયા બચાવી શકે છે.
૨. તમારા દરેક નાના-મોટા ખર્ચાઓનો હિસાબ રાખો
બહાર મિત્રો સાથે પીધેલી કોફી, વીકેન્ડનો નાસ્તો કે પછી નાની-નાની ઓનલાઈન ખરીદીઓ શરૂઆતમાં બહુ મોંઘી નથી લાગતી. આપણને એમ થાય છે કે માત્ર પચાસ-સો રૂપિયા જ તો ખર્ચાયા છે! પરંતુ જ્યારે મહિનાના અંતે આ તમામ નાની ખરીદીઓનો સરવાળો કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે તમારા બેંક ખાતામાંથી મોટો હિસ્સો સાફ કરી ચૂકી હોય છે. તેથી, રોજિંદા ખર્ચ પર સતત નજર રાખવી જરૂરી છે. ડિજિટલ એપ્સ અથવા ડાયરીની મદદથી તમારા એક-એક રૂપિયાનો હિસાબ રાખો. આ સિવાય, મહિનામાં એકાદ વીકેન્ડ એવો નક્કી કરો જેને ‘નો સ્પેન્ડિંગ વીકેન્ડ’ નામ આપી શકાય, એટલે કે તે બે દિવસ દરમિયાન કોઈ પણ બિનજરૂરી ખર્ચ કરવો જ નહીં.
૩. માસિક ખર્ચની મર્યાદા અને બજેટ નક્કી કરો
મહિનાની શરૂઆતમાં જ એક ચોક્કસ બજેટ બનાવવું એ આર્થિક શિસ્તની પ્રથમ સીડી છે. બહાર જમવા જવું, મનોરંજન, પિકનિક કે શોપિંગ પાછળ તમે દર મહિને મહત્તમ કેટલો ખર્ચ કરશો તેની એક મર્યાદા (લિમિટ) નક્કી કરી લો. બજેટ બનાવવાથી તમને સ્પષ્ટપણે ખબર પડે છે કે તમારા પૈસા ક્યાં જઈ રહ્યા છે અને તમે સુરક્ષિત રીતે કેટલો ખર્ચ કરી શકો છો. દર અઠવાડિયે આ બજેટની સમીક્ષા કરો અને જરૂર જણાય ત્યાં નાના ફેરફારો કરીને નાણાકીય સ્થિતિને નિયંત્રણમાં રાખો.
૪. તમારી બચતને સ્વચાલિત (Automate) કરો
બચત કરવાનો સૌથી મોટો નિયમ એ છે કે – ‘કમાણીમાંથી પહેલા બચત કરો અને જે વધે તેમાંથી ખર્ચ કરો.’ આ માટે તમારા પગાર ખાતામાંથી બચત ખાતામાં દર મહિનાની નિશ્ચિત તારીખે ઓટોમેટિક ટ્રાન્સફર સેટ કરી દો. જ્યારે પગાર આવતાની સાથે જ બચતની રકમ આપોઆપ અલગ થઈ જશે, ત્યારે તમારી પાસે બાકી રહેલા પૈસામાં જ મહિનો ચલાવવાની ફરજ પડશે. આવકનો એક નાનો ભાગ પણ જો નિયમિત રીતે ઓટોમેટિક બચાવવામાં આવે, તો લાંબા ગાળે એક મોટું ફંડ તૈયાર થઈ જાય છે.
૫. ક્રેડિટ કાર્ડનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ અને રોકાણ
ક્રેડિટ કાર્ડ ચોક્કસપણે આપણને નાણાકીય સુવિધા અને ઈમરજન્સીમાં મદદ કરે છે, પરંતુ તેનો આડેધડ ઉપયોગ આપણને દેવાના ચક્રવ્યૂહમાં ધકેલી શકે છે. ક્રેડિટ કાર્ડથી એટલો જ ખર્ચ કરો જેટલું બિલ તમે આગામી મહિને ચૂકવી શકવા માટે સક્ષમ હોવ. દર મહિને મિનિમમ ડ્યુ ચૂકવવાને બદલે આખું બિલ ચૂકવવાનો આગ્રહ રાખો.
સૌથી અગત્યની વાત એ છે કે, માત્ર બેંકના સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં પૈસા પડ્યા રાખવાથી બચત નથી થતી. સમયની સાથે વધતી મોંઘવારી (Inflation) તમારા પૈસાનું વાસ્તવિક મૂલ્ય ઘટાડી નાખે છે. તેથી, બચત કરેલા નાણાંને યોગ્ય જગ્યાએ રોકાણ કરો. તમે તમારી સુવિધા મુજબ એસઆઈપી (SIP), પીપીએફ (PPF), ઈપીએફ (EPF), ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવા સુરક્ષિત વિકલ્પોમાં નાણાંનું રોકાણ કરીને તમારા પૈસાને સમય સાથે વધારી શકો છો.
