ભારતનું ‘આકાશતીર’ જીતી રહ્યું છે દુનિયાનું દિલ, રક્ષા ક્ષેત્રે ભારતની અભૂતપૂર્વ સફળતા
ક્યારેક સંરક્ષણ ઉપકરણો માટે આખી દુનિયા પર નિર્ભર રહેનાર ભારત, આજે પોતે દુનિયાનું ‘રક્ષા કવચ’ બનતું જાય છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતની રક્ષા નીતિમાં આવેલો બદલાવ હવે રંગ લાવી રહ્યો છે. આજે ભારતીય હથિયારોની ગુંજ માત્ર આપણી સરહદો પર જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં પણ સંભળાઈ રહી છે. બ્રહ્મોસથી લઈને ‘આકાશતીર’ સુધી, આપણી સ્વદેશી ડિફેન્સ સિસ્ટમ હવે દુનિયાના ઘણા દેશોની પહેલી પસંદ બનતી જાય છે.
જ્યારે ભારતીય ‘બ્રહ્મોસ’ની રફતારથી દુનિયા રહી ગઈ હેરાન
રક્ષા નિકાસમાં ભારતની સફળતાની સૌથી મોટી વાર્તા ‘બ્રહ્મોસ’ મિસાઇલની આસપાસ ફરે છે. ભારત અને રશિયાના સંયુક્ત પ્રયાસોથી બનેલી આ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ આજે દુનિયાની સૌથી ઝડપી મિસાઇલોમાંની એક ગણાય છે. તેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની બહુમુખી પ્રતિભા છે—તેને જમીન, સમુદ્ર કે હવા, ગમે ત્યાંથી છોડી શકાય છે.
ફિલિપાઈન્સે જ્યારે સૌથી પહેલા બ્રહ્મોસને અપનાવીને પોતાની તટીય સુરક્ષાને મજબૂત કરી, ત્યારે તેણે દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું. ત્યારબાદ વિયેતનામ અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશોએ પણ આ મિસાઇલ માટે ભારત સાથે મોટા કરારો કર્યા છે. વિયેતનામ સાથે આશરે 700 મિલિયન ડોલરનો સોદો અને ઇન્ડોનેશિયાનો મોટો ઓર્ડર એ સાબિત કરે છે કે ભારતીય ટેકનોલોજી પર દુનિયાનો ભરોસો કેટલો વધી ગયો છે. એટલું જ નહીં, સાઉદી અરેબિયા, થાઈલેન્ડ અને બ્રાઝિલ જેવા દેશો પણ હવે તેમની સુરક્ષા જરૂરિયાતો માટે બ્રહ્મોસ તરફ જોઈ રહ્યા છે.
અસ્ત્ર અને આકાશ: આકાશ પર ભારતનો દબદબો
માત્ર ક્રૂઝ મિસાઇલ જ નહીં, પરંતુ ‘અસ્ત્ર’ અને ‘આકાશ’ મિસાઇલ સિસ્ટમે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ધૂમ મચાવી છે. ‘અસ્ત્ર’, જેને DRDO એ વિકસાવ્યું છે, તે એક આધુનિક બિયોન્ડ વિઝ્યુઅલ રેન્જ (BVR) એર-ટુ-એર મિસાઇલ છે. ઇન્ડોનેશિયા દ્વારા તેને ખરીદવાનો નિર્ણય ભારત માટે એક સીમાચિહ્ન સમાન છે. બીજી તરફ, બ્રાઝિલ અને આર્મેનિયા જેવા દેશોનો રસ એ દર્શાવે છે કે આપણું ‘અસ્ત્ર’ દુનિયાના સૌથી આધુનિક લડાકુ વિમાનો માટે પણ એક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
તે જ રીતે, ‘આકાશ’ મિસાઇલ સિસ્ટમે સપાટીથી હવામાં માર કરવાની પોતાની સચોટતાથી સૌને પ્રભાવિત કર્યા છે. 25 કિલોમીટરની રેન્જમાં દુશ્મનના ડ્રોન, હેલિકોપ્ટર અને વિમાનોને પળવારમાં ફૂંકી મારવાની ક્ષમતા તેને ખાસ બનાવે છે. આર્મેનિયા તેને પહેલા જ અપનાવી ચૂક્યું છે, અને ફિલિપાઈન્સ સહિત ઘણા અન્ય દેશો તેને પોતાની સેનાનો હિસ્સો બનાવવા માટે કતારમાં છે.
‘આકાશતીર’ – આધુનિક યુદ્ધનો નવો માસ્ટરસ્ટ્રોક
ભવિષ્યના યુદ્ધો માત્ર મિસાઇલોથી નહીં, પરંતુ બહેતર ડેટા અને કમાન્ડથી લડાશે. અહીં જ ભારતનું ‘આકાશતીર’ પોતાનો દમ બતાવે છે. ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી આ એર ડિફેન્સ કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ એક પ્રકારનું ‘બ્રેઈન’ છે. તે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) પર આધારિત છે, જે અલગ-અલગ રડાર અને હથિયારોને જોડીને એક અભેદ્ય સુરક્ષા ઘેરો બનાવે છે. તાજેતરના ઓપરેશન્સમાં તેના શાનદાર પ્રદર્શનને કારણે તે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ‘હોટ કેક’ બની ગઈ છે.
કેમ વધી રહી છે ભારતીય હથિયારોની માંગ?
આજે દુનિયા ભારત તરફ કેમ જોઈ રહી છે? તેની પાછળ કેટલાક નક્કર કારણો છે:
-
કિફાયતી અને ટકાઉ: ભારતીય હથિયારો માત્ર આધુનિક જ નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમી દેશોના હથિયારોની સરખામણીએ ઘણા સસ્તા અને જાળવણીમાં સરળ છે.
-
વિશ્વસનીયતા: આપણી સ્વદેશી ડિફેન્સ સિસ્ટમે યુદ્ધ અભ્યાસ અને વાસ્તવિક પડકારો સમયે પોતાની વિશ્વસનીયતા સાબિત કરી છે.
-
નિર્ભરતામાં ઘટાડો: દુનિયાના ઘણા દેશો હવે અમેરિકા કે રશિયા જેવા મોટા દિગ્ગજો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ભારત જેવા વિશ્વાસુ સાથી સાથે જોડાવા માંગે છે.
-
મજબૂત મુત્સદ્દીગીરી: ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અભિયાન હેઠળ રક્ષા નિકાસને મળેલી સરકારી પ્રાથમિકતાએ દુનિયાને એ સંદેશ આપ્યો છે કે ભારત હવે મોટો નિકાસકાર બનવા માટે તૈયાર છે.
એક સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ભવિષ્ય
આ માત્ર વેપાર નથી, પરંતુ ભારત માટે વૈશ્વિક મંચ પર પોતાની શક્તિ અને ટેકનિકલ ક્ષમતાને પ્રદર્શિત કરવાની તક છે. બ્રહ્મોસ, અસ્ત્ર, આકાશ અને આકાશતીર જેવા હથિયારો માત્ર ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં વિદેશી મુદ્રાનો પ્રવાહ વધારશે નહીં, પરંતુ ભારતને દુનિયાના રક્ષા નકશા પર એક નવી ઓળખ પણ અપાવશે.
આવનારો સમય નિશ્ચિતપણે ભારત માટે રક્ષા ક્ષેત્રમાં ‘ગોલ્ડન એરા’ સાબિત થઈ શકે છે. એ ગર્વની વાત છે કે જે દેશ ક્યારેક પોતાની સુરક્ષા માટે બીજાનું મોઢું તાકતો હતો, આજે તે દુનિયાને સુરક્ષિત રહેવાનો ભરોસો આપી રહ્યો છે. ભારતનો આ સફર ખરેખર એક ‘ધમાકેદાર’ શરૂઆત છે!
