ભારતના સોલર પ્રોગ્રામને મળી મોટી આર્થિક મંજૂરી, લાખો યુવાનોને મળશે રોજગારી
ભારતનું સૌર ઉર્જા અભિયાન હવે એક નવી અને ઊંચી ઉડાન ભરવા માટે તૈયાર છે. કેન્દ્ર સરકારની ‘PM સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’ને હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટી સફળતા મળી છે. વર્લ્ડ બેંકે ભારતના નેશનલ સોલર રૂફટોપ પ્રોગ્રામને ગતિ આપવા માટે એક ઐતિહાસિક નાણાકીય પેકેજને મંજૂરી આપી છે. આ માત્ર લાખો ઘરો સુધી સ્વચ્છ અને સસ્તી ઉર્જા પહોંચાડવાનો માર્ગ મોકળો કરશે એટલું જ નહીં, પરંતુ દેશમાં રોજગારીની પણ નવી તકો ઊભી કરશે.
વર્લ્ડ બેંકની મોટી મદદ: ઉર્જા ક્ષેત્રે એક મોટું પગલું
વર્લ્ડ બેંકના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સે ભારતના આ મહત્વાકાંક્ષી સોલર મિશનને વધુ શક્તિશાળી બનાવવા માટે 2 અબજ ડોલરથી વધુની નાણાકીય સહાયની યોજના બનાવી છે. વર્લ્ડ બેંકમાં ભારતના એક્ટિંગ કન્ટ્રી ડાયરેક્ટર પોલ પ્રોસીના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતે સોલર રૂફટોપ સેક્ટરમાં અદભૂત પ્રગતિ કરી છે. દેશમાં સોલર પાવરની ક્ષમતા 500 મેગાવોટથી વધીને હવે 27 ગીગાવોટ (GW) થી વધુ થઈ ગઈ છે.
આ નવી ફંડિંગ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર ઘરોમાં સોલર પેનલ લગાવવાનો જ નથી, પરંતુ સપ્લાય ચેઈન અને ઇન્સ્ટોલેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો પણ છે. આ પેકેજમાં ઇન્ટરનેશનલ બેંક ફોર રિકન્સ્ટ્રક્શન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (IBRD) તરફથી 820 મિલિયન ડોલરની લોન, ક્લીન ટેકનોલોજી ફંડ તરફથી 60 મિલિયન ડોલરની રાહત લોન અને 10 મિલિયન ડોલરની ગ્રાન્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, વર્લ્ડ બેંક કોમર્શિયલ બેંકો દ્વારા 4.2 અબજ ડોલરની પ્રાઇવેટ ફાઇનાન્સિંગ પણ એકત્ર કરશે, જેથી સામાન્ય લોકોને સરળતાથી લોન મળી શકે.
‘PM સૂર્ય ઘર: મફત વીજળી યોજના’નું વિઝન
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 15 ફેબ્રુઆરી, 2024ના રોજ આ યોજનાની શરૂઆત કરી હતી. તેનો મુખ્ય લક્ષ્ય દેશના 1 કરોડ ઘરોમાં સોલર પેનલ લગાવવાનો છે. આ યોજના માત્ર મધ્યમ અને નિમ્ન વર્ગના પરિવારોના વીજળીના બિલને ઘટાડવામાં મદદ કરશે એટલું જ નહીં, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે સોલર ઉપકરણોના ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન આપશે.
આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની સબસિડી છે. સરકાર સોલર પેનલના ખર્ચના 40% સુધી સબસિડી તરીકે કવર કરે છે. તેની સીધી અસર એ થશે કે સામાન્ય ઘરોમાં વીજળીનો ખર્ચ લગભગ નહિવત થઈ જશે. અનુમાન છે કે આ યોજનાથી સરકારને દર વર્ષે વીજળીના ખર્ચમાં અંદાજે 75 હજાર કરોડ રૂપિયાની બચત થશે.
17 લાખ રોજગારીની તકો
સૌર ઉર્જા માત્ર વીજળી બચાવવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે રોજગારીનું એક મોટું માધ્યમ પણ છે. આ સમગ્ર પ્રોગ્રામનો લક્ષ્ય રિન્યુએબલ એનર્જીના ઉત્પાદન, ઇન્સ્ટોલેશન અને સર્વિસ સેક્ટરમાં 17 લાખ (1.7 મિલિયન) થી વધુ રોજગારી ઊભી કરવાનો છે. જ્યારે દેશના કરોડો ઘરોમાં સોલર પેનલ લાગશે, ત્યારે ટેકનોલોજીથી લઈને મેન્ટેનન્સ સુધીના દરેક સ્તરે કુશળ કામદારોની જરૂર પડશે, જેનાથી યુવાનો માટે કામના નવા દરવાજા ખુલશે.
ભારતનો ‘નેટ ઝીરો’નો સંકલ્પ
ભારતે વૈશ્વિક મંચ પર વાયદો કર્યો છે કે તે 2070 સુધીમાં ‘નેટ ઝીરો’ (Net Zero) નો લક્ષ્યાંક હાંસલ કરશે. આ સાથે જ 2035 સુધીમાં દેશના વીજળી મિશ્રણમાં નોન-ફોસિલ-ફ્યુઅલ-બેઝ્ડ ઉર્જા સ્ત્રોતોનો હિસ્સો 60 ટકા સુધી લઈ જવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. વર્લ્ડ બેંકનો આ સહયોગ ભારતના આ હરિત ભવિષ્ય (Green Future) ના લક્ષ્યાંકને સમય કરતાં પહેલાં હાંસલ કરવામાં એક ઉત્પ્રેરક (Catalyst) ની ભૂમિકા ભજવશે.
સામાન્ય માણસને કેવી રીતે ફાયદો થશે?
અત્યાર સુધી ઘરોમાં સોલર પેનલ લગાવવામાં સૌથી મોટો અવરોધ નાણાકીય હતો—ઇન્સ્ટોલેશનનો ખર્ચ ઘણો વધારે આવતો હતો. પ્રોગ્રામના ટાસ્ક ટીમ લીડર મોએઝ ચેરીફના શબ્દોમાં કહીએ તો, આ નવો પ્રોગ્રામ આર્થિક અવરોધોને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દેશે. હવે લોકોને કોલેટરલ-ફ્રી (ગેરંટી વગરની) લોન મળશે, જેથી તેઓ કોઈપણ મોટી મૂડી વગર પોતાના ઘરની છત પર સોલર સિસ્ટમ લગાવી શકશે. આ માત્ર પર્યાવરણ માટે જ સારું નથી, પરંતુ દર મહિને આવતા વીજળીના ભારે-ભરખમ બિલમાંથી પણ મુક્તિ અપાવશે.
ભારતની આ સૌર ઉર્જા સફર માત્ર વીજળીના બિલ ઘટાડવા પૂરતી સીમિત નથી, તે ઉર્જા આત્મનિર્ભરતા તરફ વધતું એક મોટું પગલું છે. વર્લ્ડ બેંકના સાથ અને સરકારની આ નીતિથી હવે ‘સૂર્યની શક્તિ’ દરેક ઘરની ઉર્જાનો આધાર બનશે. આ એક એવું અભિયાન છે જે ભવિષ્યની પેઢીઓને સ્વચ્છ હવા અને સસ્તી વીજળીની ભેટ આપશે. જો તમે પણ તમારા ઘરને વીજળીના મામલે આત્મનિર્ભર બનાવવા માંગો છો, તો ‘PM સૂર્ય ઘર’ યોજના તમારા માટે એક સુવર્ણ તક છે.
