મેરઠ દલિત યુવતી હત્યાકાંડ: શું ન્યાય મેળવવો ગુનો છે? વિપક્ષ અને સરકાર વચ્ચે જામ્યો રાજકીય જંગ
ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠમાં બનેલી એક દલિત યુવતીની નિર્મમ હત્યાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો છે. આ ઘટનાએ માત્ર એક પરિવારને જ નહીં, પરંતુ દેશના રાજકીય માહોલને પણ ગંભીર વળાંક પર લાવી દીધો છે. જ્યાં એક તરફ પરિવાર પોતાની દીકરીના મોતનો આઘાત સહન કરી રહ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ આ મુદ્દો હવે એક મોટા રાજકીય સંઘર્ષનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યો છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ભાજપ સરકાર પર પ્રહાર કરતા તેને ‘દલિત અને મહિલા વિરોધી’ ગણાવી છે, જેણે આ ઘટનાને ફરી એકવાર રાષ્ટ્રીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધી છે.
શું હતી મેરઠની હૃદયદ્રાવક ઘટના?
ઘટનાની વિગત એવી છે કે મેરઠના ટીપીનગર વિસ્તારમાંથી ૧૫ મેના રોજ ૨૦ વર્ષની એક દલિત યુવતી રહસ્યમય સંજોગોમાં લાપતા થઈ હતી. પરિવારજનોએ પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવી, પરંતુ બે દિવસની શોધખોળ બાદ ૧૭ મેના રોજ યુવતીનો મૃતદેહ રોહટા વિસ્તારમાંથી મળી આવ્યો. આ ઘટનાની જાણ થતા જ આખા વિસ્તારમાં રોષની લાગણી ફેલાઈ ગઈ. પોલીસે આ કેસમાં મુખ્ય આરોપી અંકુશ કુમારની ધરપકડ કરી છે અને પુરાવાઓ સાથે ચેડાં કરવાના આરોપમાં અન્ય એક વ્યક્તિની પણ ધરપકડ કરી છે. હાલ અનેક લોકો પોલીસ કસ્ટડીમાં છે અને તપાસ ચાલી રહી છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું માત્ર ધરપકડથી પરિવારને ન્યાય મળી જશે?
મલ્લિકાર્જુન ખડગેના ગંભીર આરોપો
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ આ મામલે સરકારની આકરી ટીકા કરી છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર લખ્યું કે, “મેરઠની દલિત વિદ્યાર્થીનીની હત્યાએ ભાજપની ડબલ એન્જિન સરકારનો અસલી ચહેરો ફરી એકવાર બેનકાબ કર્યો છે.” ખડગેનો મુખ્ય આક્ષેપ એ છે કે જ્યારે પણ વિપક્ષના નેતાઓ પીડિત પરિવારને મળવા જાય છે, ત્યારે તેમને પોલીસ દ્વારા લાઠીચાર્જ કરીને, અટકાયતમાં લઈને કે નજરકેદ કરીને રોકવામાં આવે છે. આખરે સરકાર કયા સત્યને છુપાવવા માંગે છે? ખડગેના મતે, પીડિત પરિવારની વાત સાંભળવાને બદલે તેમને દબાવવાનો પ્રયાસ કરવો એ સરકારની નિષ્ફળતા અને ક્રૂરતાનું પ્રમાણ છે.
આંકડા શું કહે છે? દલિત મહિલાઓની વધતી અસુરક્ષા
ખડગેએ માત્ર મેરઠની ઘટના વિશે જ વાત નથી કરી, પરંતુ નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB) ના આંકડાઓનો હવાલો આપીને દેશની ગંભીર સ્થિતિ સામે પણ પ્રકાશ પાડ્યો છે. તેમના મતે:
૨૦૧૩ થી ૨૦૨૪ વચ્ચે દેશમાં મહિલાઓ સામેના ગુનાઓમાં ૪૨.૬% નો વધારો થયો છે.
અનુસૂચિત જાતિ (SC) વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં ૪૧% જેટલો ઉછાળો આવ્યો છે.
દરેક ૨ કલાક અને ૩ મિનિટમાં અનુસૂચિત જાતિની એક મહિલા દુષ્કર્મનો ભોગ બને છે.
આનો અર્થ એ છે કે દરરોજ સરેરાશ ૧૨ દલિત મહિલાઓ સાથે બળાત્કારના કિસ્સાઓ નોંધાય છે.
આ આંકડા માત્ર આંકડા નથી, પરંતુ દેશમાં હાંસિયામાં ધકેલાયેલા લોકોની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની પોકળતા સાબિત કરે છે. ખડગેએ ઉમેર્યું કે હાથરસ અને ઉન્નાવ જેવી ઘટનાઓમાં પણ સરકારે આરોપીઓને બચાવવાના પ્રયત્નો કર્યા હતા, અને હવે મેરઠમાં એ જ દમનકારી નીતિનું પુનરાવર્તન થઈ રહ્યું છે.
લોકશાહીમાં વિપક્ષની ભૂમિકા અને સરકારનું વલણ
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ચર્ચા જગાવી છે કે એક લોકશાહીમાં જ્યારે કોઈ પીડિત પરિવાર હોય, ત્યારે વિપક્ષી નેતાઓનું ત્યાં પહોંચવું એ કોઈ ગુનો નથી, પરંતુ તે તેમની જવાબદારી છે. જ્યારે સરકાર પીડિતોને ન્યાય અપાવવાને બદલે વિરોધ પક્ષના અવાજને દબાવવા માટે પોલીસ બળનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે લોકશાહીની ગરિમાને ઠેસ પહોંચે છે. પોલીસિયા દમન દ્વારા પરિવારને મૌન રાખવાનો પ્રયાસ એ શંકાઓને જન્મ આપે છે કે શું તંત્ર કોઈ ખાસ જૂથને બચાવવા માટે તો પ્રયત્નશીલ નથી?
શું આ ઘટના રાજકીય હથિયાર બની ગઈ છે?
દુર્ભાગ્યવશ, ભારતમાં ઘણીવાર ગુનાખોરીની ઘટનાઓ રાજકીય પક્ષો માટે એક હથિયાર બની જાય છે. જ્યારે ખડગે કે અન્ય નેતાઓ સરકારને ઘેરે છે, ત્યારે સરકાર તેને રાજકીય પ્રેરિત ગણાવીને પલ્લી ઝાડી દે છે. આનાથી જે નુકસાન થાય છે તે પીડિત પરિવારનું છે. પરિવારને રાજકીય રમત નથી જોઈતી, તેમને ન્યાય જોઈએ છે. કાયદાકીય પ્રક્રિયા ઝડપી હોવી જોઈએ, ગુનેગારોને ફાંસી કે આજીવન કેદ જેવી કઠોર સજા મળવી જોઈએ, જેથી સમાજમાં ડર બેસે. પરંતુ જ્યારે તપાસમાં વિલંબ થાય અને નેતાઓ નિવેદનબાજીમાં વ્યસ્ત રહે, ત્યારે ન્યાયની આશા ધૂંધળી થઈ જાય છે.
આગળનો માર્ગ: ન્યાય અને જવાબદારી
આ માત્ર એક કાયદો અને વ્યવસ્થાનો મુદ્દો નથી, આ એક સામાજિક માનસિકતાનો પ્રશ્ન છે. જ્યાં સુધી દલિતો, મહિલાઓ અને ગરીબોને સમાન ન્યાય નહીં મળે, ત્યાં સુધી દેશની પ્રગતિ અધૂરી છે. સરકારે પોતાની પોલીસિંગ વ્યવસ્થાને એવી રીતે સુધારવાની જરૂર છે કે જેથી સામાન્ય નાગરિક, પછી તે ગમે તે જાતિનો કે વર્ગનો હોય, તે સુરક્ષિત અનુભવે. પીડિત પરિવાર પર લાઠીચાર્જ કરવાને બદલે તેમની સુરક્ષા કરવી અને તેમને ન્યાય અપાવવો એ દરેક શાસનતંત્રની નૈતિક જવાબદારી છે.
મેરઠની દલિત યુવતીનું મૃત્યુ એ સમગ્ર સમાજ માટે એક કલંક છે. ખડગેની માંગણી અને સરકારના વલણ વચ્ચે પીડિત પરિવાર આજે પણ ન્યાય માટે ટળવળી રહ્યો છે. જો સરકાર ખરેખર ‘સબકા સાથ, સબકા વિકાસ’ માં માનતી હોય, તો તેમણે તમામ પક્ષોને વિશ્વાસમાં લઈને પારદર્શક તપાસ કરવી જોઈએ. આરોપીઓને સખત સજા મળે અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે કડક પગલાં લેવામાં આવે, એ જ આ હત્યાકાંડનો સાચો અંત હશે. રાજકારણ પોતાની જગ્યાએ છે, પણ માનવતા અને ન્યાય આ બધી રાજનીતિથી ઉપર હોવા જોઈએ.
