દતિયાનો રાજકીય જંગ: ટિકિટ ન મળતા ભડક્યા નરોત્તમ મિશ્રાના સમર્થકો, ૧૨ કલાક સુધી થંભી ગયું જનજીવન
મધ્યપ્રદેશના રાજકારણમાં દતિયા બેઠક હંમેશા ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહી છે. પરંતુ તાજેતરમાં જે ઘટનાક્રમ બન્યો છે, તેણે સમગ્ર રાજ્યનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પૂર્વ ગૃહમંત્રી અને ભાજપના દિગ્ગજ નેતા નરોત્તમ મિશ્રાને દતિયા વિધાનસભાની પેટાચૂંટણીમાં ભાજપ દ્વારા ટિકિટ ન આપવામાં આવતા તેમના સમર્થકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. આ વિરોધ માત્ર એક નારાજગી પૂરતો સીમિત ન રહ્યો, પરંતુ તે હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કરી લેતા ૧૨ કલાક સુધી નેશનલ હાઈવે-૪૪ (NH-44) જામ થઈ ગયો હતો.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
ભાજપે દતિયા પેટાચૂંટણી માટે આશુતોષ તિવારીને પોતાના ઉમેદવાર તરીકે જાહેર કર્યા છે. આ નિર્ણય નરોત્તમ મિશ્રાના સમર્થકો માટે એક મોટો ઝટકો હતો. ૨૦૨૩ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં નરોત્તમ મિશ્રા કોંગ્રેસના રાજેન્દ્ર ભારતી સામે હારી ગયા હતા. જોકે, કોંગ્રેસના નેતા રાજેન્દ્ર ભારતીને એક જૂના કેસમાં ત્રણ વર્ષની સજા થતા તેમની વિધાનસભાની સદસ્યતા રદ થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે આ બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. નરોત્તમ મિશ્રાના સમર્થકો એવું માનતા હતા કે આ વખતે ટિકિટ તેમને જ મળશે, અને તેમણે તો ઉમેદવારી ફોર્મ પણ ખરીદી લીધું હતું. પરંતુ જ્યારે ટિકિટ આશુતોષ તિવારીને મળી, ત્યારે આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો.
૧૨ કલાકનું ‘ચક્કાજામ’ અને પોલીસ સાથે ઘર્ષણ
આશરે ૩,૦૦૦થી વધુ સમર્થકોએ દતિયામાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ગંભીર રીતે પ્રભાવિત કરી દીધી હતી. હાઈવે પર ૧૨ કલાક સુધી વાહનોની અવરજવર બંધ કરી દેવામાં આવી હતી. પરિસ્થિતિ એટલી તંગ બની હતી કે આંદોલનકારીઓએ પોલીસ પર પથ્થરમારો શરૂ કર્યો હતો. દતિયાના કલેક્ટર સ્વપ્નિલ વાનખેડે અને એસપી મયુર ખંડેલવાલના જણાવ્યા અનુસાર, વારંવાર સમજાવટ છતાં ટોળું માનવા તૈયાર નહોતું. પોલીસને પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા માટે ટીયરગેસના શેલ છોડવા પડ્યા હતા. આ ઘટનામાં એસપી સહિત ૬ પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે.
રાજીનામાનો દોર અને આંતરિક જૂથવાદ
આ માત્ર એક રસ્તા રોકો આંદોલન નહોતું, પરંતુ ભાજપના સ્થાનિક સંગઠન માટે પણ એક ગંભીર સંકટ હતું. દતિયા જિલ્લાના અનેક હોદ્દેદારો, જેમાં જિલ્લા એકમના પ્રમુખ અને સ્થાનિક કોર્પોરેટરોનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમણે આ નિર્ણયના વિરોધમાં ભાજપમાંથી રાજીનામા આપી દીધા છે. એક સમર્થકે તો ત્યાં સુધી કહી દીધું કે જો “નરોત્તમ દાદા”ને ટિકિટ નહીં મળે, તો તેઓ ભાજપ સાથેના તમામ સંબંધો તોડી નાખશે. આ ઘટનાએ ભાજપના આંતરિક જૂથવાદને સપાટી પર લાવી દીધો છે.
નરોત્તમ મિશ્રાનું રાજકીય કદ અને દતિયાની અસ્મિતા
નરોત્તમ મિશ્રા મધ્યપ્રદેશના એક પ્રભાવશાળી નેતા ગણાય છે. ૨૦૨૩માં હાર્યા હોવા છતાં, દતિયામાં તેમનો મજબૂત જનઆધાર છે. તેમના સમર્થકો માટે આ માત્ર એક ટિકિટનો મુદ્દો નથી, પણ તેમના નેતાના સન્માનનો વિષય છે. દતિયામાં જે પ્રકારે બજારો બંધ કરાવવાનો પ્રયાસ થયો અને હાઈવે જામ થયો, તે દર્શાવે છે કે નરોત્તમ મિશ્રાના સમર્થકો કોઈપણ કિંમતે પોતાના નેતાની બાદબાકી સહન કરવા તૈયાર નથી.
શું આ માત્ર ટિકિટનો મુદ્દો છે?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ ઘટના પાછળ માત્ર પેટાચૂંટણીની ટિકિટ જ નહીં, પણ લાંબા ગાળાના રાજકીય સમીકરણો પણ કામ કરી રહ્યા છે. ભાજપ હાલમાં યુવા નેતૃત્વ અને નવી પેઢીને આગળ વધારી રહી છે, જેની અસર જૂના દિગ્ગજ નેતાઓ પર પડી રહી છે. આ પ્રકારના વિરોધ પ્રદર્શનોએ હાઈકમાન્ડ માટે પણ એક કસોટી ઊભી કરી છે કે કેવી રીતે પાર્ટીની અંદરના અસંતોષને દૂર કરવામાં આવે.
ચૂંટણીનું સમયપત્રક અને પડકારો
ચૂંટણી પંચે દતિયા સહિત ૩ વિધાનસભા બેઠકો પર પેટાચૂંટણી જાહેર કરી છે. ૩૦ જુલાઈના રોજ મતદાન થશે અને ૩ ઓગસ્ટના રોજ પરિણામ આવશે. આ સમયગાળા દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ વહીવટીતંત્ર માટે મોટો પડકાર છે. ભાજપના ઉમેદવાર આશુતોષ તિવારી સામે હવે મોટો પડકાર એ છે કે તેઓ પાર્ટીના નારાજ નેતાઓને કેવી રીતે મનાવે અને ફરીથી સમર્થન મેળવે.
કોઈપણ લોકશાહીમાં પોતાની વાત રજૂ કરવાનો અધિકાર દરેકને છે, પરંતુ હિંસા અને પથ્થરમારો ક્યારેય ન્યાયી ઠેરવી શકાય નહીં. પોલીસકર્મીઓ પર હુમલો અને જાહેર મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવું એ કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે. ભાજપના હાઈકમાન્ડે આ સમગ્ર પ્રકરણને ગંભીરતાથી લેવું પડશે. જો સંગઠન સમયસર આ અસંતોષને ડામી નહીં શકે, તો તેની અસર પેટાચૂંટણીના પરિણામો પર ચોક્કસપણે પડી શકે છે.
દતિયાનો આ રાજકીય અખાડો હવે શાંતિની રાહ જોઈ રહ્યો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું ભાજપ પોતાના નારાજ નેતાઓને મનાવી શકશે કે પછી આ અસંતોષ પેટાચૂંટણીમાં પક્ષને મોટું નુકસાન પહોંચાડશે? સમગ્ર મધ્યપ્રદેશની નજર હવે દતિયાના આ ઘટનાક્રમ પર છે. રાજકારણમાં સત્તા અને પ્રતિષ્ઠાની આ લડાઈમાં અંતે તો જનતાનો જ નિર્ણય સર્વોપરી રહેશે, પરંતુ હાલના સંજોગો દર્શાવે છે કે દતિયાના રાજકારણમાં આગામી દિવસો વધુ ગરમાગરમ રહેશે.
