વિદુર નીતિના આ 5 અચૂક ગુણો તમને બનાવશે સમાજના ‘કિંગ’, દરેક વ્યક્તિ થશે મુગ્ધ
આજના સમયમાં દરેક વ્યક્તિની ઈચ્છા હોય છે કે તેનું વ્યક્તિત્વ (Personality) એવું હોવું જોઈએ કે જે પણ મળે, તે તેનાથી પ્રભાવિત થયા વગર ન રહી શકે. ખાસ કરીને જ્યારે વાત ઓફિસ, કાર્યસ્થળ (Workplace) કે પછી સામાજિક સંબંધોની આવે છે, ત્યારે એક આકર્ષક અને પ્રભાવશાળી સ્વભાવ વાળા વ્યક્તિની એક અલગ જ ઓળખ બને છે. લોકો માત્ર તેનું સન્માન જ નથી કરતા, પરંતુ તેની વાતોમાંથી ઘણું બધું શીખે છે પણ છે.
મહાભારત કાળના પ્રકાંડ વિદ્વાન અને મહાત્મા વિદુર દ્વારા રચિત ‘વિદુર નીતિ’માં જીવનને સફળ, શિસ્તબદ્ધ અને આનંદમય બનાવવાના અનેક અનમોલ સૂત્રો આપવામાં આવ્યા છે. વિદુર નીતિનો એક ખૂબ જ પ્રખ્યાત શ્લોક માનવીના આચાર-વિચાર અને વ્યવહારને સુધારવાના માર્ગો જણાવે છે. ચાલો જાણીએ વિદુર નીતિના તે શ્લોક અને તેમાં છુપાયેલા તે 5 ખાસ ગુણો વિશે, જે દરેક સફળ અને આદર્શ વ્યક્તિમાં હોવા જોઈએ.
વિદુર નીતિનો પ્રખ્યાત શ્લોક અને તેનો અર્થ
પ્રિયં ભાષાતે નાટ્યર્થમ્, રોષમ્ ચાપિ ન દર્શયેત્.
નાટ્યંતમ્ હૃષ્યેત દુઃખે ચ, નાટ્યર્થમ્ ચ પ્રસજ્જતે
અર્થ: મહાત્મા વિદુર કહે છે કે વ્યક્તિએ હંમેશા મધુર અને નમ્રતાથી બોલવું જોઈએ, વધુ પડતી ખુશામત કે અતિશયોક્તિ ટાળવી જોઈએ. વધુમાં, વ્યક્તિએ વધુ પડતો ગુસ્સો દર્શાવવાનું ટાળવું જોઈએ. જીવનમાં, વ્યક્તિએ ખૂબ આનંદની ક્ષણોમાં વધુ પડતું આવેગજન્ય ન બનવું જોઈએ અને દુઃખના સમયે સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડવું જોઈએ નહીં. જીવનમાં સાચી સફળતા સંતુલન અને આત્મસંયમમાં રહેલી છે.
વિદુર નીતિ અનુસાર સફળતા અને માન-સન્માન અપાવનારા 5 ગુણો:
1. પ્રિયભાષી એટલે કે હંમેશાં મધુર બોલનારો સ્વભાવ
મીઠી વાણી એક એવું અચૂક શસ્ત્ર છે, જે દુશ્મનને પણ પોતાનો બનાવી શકે છે. જે વ્યક્તિ બધાની સાથે સન્માનજનક અને મીઠા શબ્દોમાં વાત કરે છે, તે સમાજમાં દરેકનો પ્રિય બની જાય છે. કઠોર અને કડવા વચનો હંમેશાં સારા-ભલા સંબંધોને પણ તોડી નાખે છે, જ્યારે મધુર વાણી દિલને જોડવાનું કામ કરે છે. વ્યક્તિની વાતચીતમાં સહજતા અને શિષ્ટાચાર હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
2. પોતાની લાગણીઓ અને મોહ પર નિયંત્રણ રાખનાર
વિદુર નીતિ અનુસાર, જે વ્યક્તિ પોતાની વાસનાઓ, ઇચ્છાઓ અથવા કોઈપણ પ્રકારની આસક્તિને વશ થઈ જાય છે તે સાચા અને ખોટા વચ્ચેનો ભેદ ભૂલી જાય છે. આવી વ્યક્તિ કટોકટીના સમયે પોતાની નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે. સફળ અને આદર્શ વ્યક્તિ તે છે જે પોતાની લાગણીઓ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રાખે છે અને ક્યારેય પોતાના નિર્ણય સાથે સમાધાન થવા દેતો નથી.
3. ગુસ્સા પર પૂર્ણ નિયંત્રણ રાખનાર વ્યક્તિ
ગુસ્સાને મનુષ્યનો સૌથી મોટો શત્રુ માનવામાં આવે છે. ગુસ્સાની સ્થિતિમાં વ્યક્તિની વિચારવાની શક્તિ નાશ પામે છે અને તે આવેશમાં આવીને એવા ખોટા નિર્ણયો લઈ લે છે, જેનો પાછળથી પસ્તાવો થાય છે. એક સાચો અને સફળ માનવી તે જ છે જે વિપરીતથી વિપરીત અને તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાં પણ શાંત બની રહે છે અને ક્યારેય પોતાનો સંયમ ખોતો નથી.
4. સુખ અને દુઃખમાં એકસમાન (સંતુલિત) રહેનાર
જીવન અનિવાર્યપણે ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલું હોય છે. જે વ્યક્તિ સફળતા કે ખુશી પ્રાપ્ત કર્યા પછી ઘમંડને વશ થતો નથી, અને જે દુ:ખ કે નિષ્ફળતાનો સામનો કરતી વખતે નિરાશામાં હાર માનતો નથી, તેને માનસિક રીતે સૌથી મજબૂત માનવામાં આવે છે. આ માનસિક સ્થિરતા અને સંયમ વ્યક્તિને જીવનના સૌથી મોટા પડકારોને પણ પાર કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
5. સત્યનિષ્ઠા અને કર્મ પર અટૂટ વિશ્વાસ રાખનાર
મહાત્મા વિદુરનું માનવું છે કે જે વ્યક્તિ હંમેશાં સત્યના માર્ગ પર ચાલે છે અને ફળની ચિંતા કર્યા વગર પોતાના કર્મો પર પૂરો ભરોસો રાખે છે, તે જીવનમાં ક્યારેય અસફળ થઈ શકતો નથી. આવા લોકો પોતાના સારા કર્મોના જોરે સમાજમાં એક મિસાલ કાયમ કરે છે અને લોકો જાતે જ તેમની તરફ આકર્ષિત અને પ્રભાવિત થવા લાગે છે.
સંક્ષિપ્તમાં કહીએ તો વિદુર નીતિ આપણને એ શીખવે છે કે એક આદર્શ મનુષ્ય તે જ છે જે પોતાના વ્યવહાર, મીઠી વાણી, માનસિક સંયમ અને સત્યના રસ્તે ચાલવાનું ક્યારેય છોડતો નથી. આ 5 ગુણોને પોતાના જીવનમાં ઉતારવાથી માત્ર સમાજમાં માન-સન્માન જ નથી મળતું, પરંતુ મનને અસીમ શાંતિ અને જીવનમાં સફળતા પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
