આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલમાં નરમ વલણ: શું ઓગસ્ટમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તું થશે?
દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં આજે ફરી એકવાર કોઈ ફેરફાર નોંધાયો નથી. જાહેર ક્ષેત્રની તેલ વિતરણ કંપનીઓ દ્વારા આજે, ૩૦ જુલાઈના રોજ જારી કરવામાં આવેલા દરો મુજબ દેશભરમાં ઇંધણની કિંમતો અગાઉના સ્તરે જ સ્થિર રાખવામાં આવી છે.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણના ભાવ અવિરત સ્થિર રહેતાં વાહનચાલકો અને સામાન્ય ગ્રાહકો માટે દરરોજ ભાવ વધારાનો ઝટકો ટળ્યો છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવી રહેલા ઘટાડાને કારણે આગામી સમયમાં ભાવ ઘટવાની આશા જાગી છે.
મેટ્રો શહેરોમાં ઇંધણના વર્તમાન દરો
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૯૫.૨૦ રૂપિયા પર યથાવત રહ્યો છે. આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ૧૧૧.૧૮ થી ૧૧૧.૨૧ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.૮૩ રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૪૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. દક્ષિણ ભારતમાં ચેન્નાઈ ખાતે પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૫૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર તેમજ બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ૧૧૦.૯૩ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૮.૮૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના મથાળે પહોંચ્યું છે.
હૈદરાબાદમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૧૫.૬૯ રૂપિયા અને ડીઝલ ૧૦૩.૮૨ રૂપિયા છે, જ્યારે મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલમાં પેટ્રોલ ૧૧૪.૫૪ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૬૪ રૂપિયા પ્રતિ લિટર નોંધાયું છે. ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં પેટ્રોલ ૧૦૨.૦૫ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૫૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે. બિહારના પટનામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૩૫ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૩૬ રૂપિયાના સ્તરે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલ માર્કેટની સ્થિતિ
વૈશ્વિક બજારમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક ‘બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ’ના ભાવમાં તાજેતરમાં નરમાઈ જોવા મળી છે. ૩૦ જુલાઈના રોજ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૯૧.૮૦ થી $૯૨.૫૦ ની રેન્જમાં ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટો તેમજ પર્શિયન અખાતના મહત્વના જળમાર્ગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલના જહાજોની સલામત અવરજવર ફરી શરૂ થવાના સાનુકૂળ સંકેતોને કારણે ક્રૂડના ભાવ તાજેતરના ઉચ્ચતમ સ્તર ($૧૦૦.૬૯ પ્રતિ બેરલ) થી નીચે આવ્યા છે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ ૮૫ ટકા ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશથી આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આવતો ઘટાડો ભારતીય અર્થતંત્ર અને સ્થાનિક ગ્રાહકો માટે અત્યંત મહત્વનો સાબિત થાય છે. જો ક્રૂડના ભાવ આ સ્તરે જળવાઈ રહેશે તો ઓગસ્ટ મહિનામાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ-ડીઝલના દરોમાં કાપ મૂકવાની શક્યતા વધી જાય છે.
ભારતમાં સૌથી સસ્તું અને સૌથી મોંઘુ ઇંધણ ક્યાં?
કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અને રાજ્યો વચ્ચે મૂલ્ય વર્ધિત કર (VAT) ના દરોમાં મોટો તફાવત હોવાને કારણે સમગ્ર દેશમાં ઇંધણના ભાવમાં નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળે છે.
ભારતમાં સૌથી સસ્તું પેટ્રોલ અને ડીઝલ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અંદમાન અને નિકોબારના પોર્ટ બ્લેરમાં ઉપલબ્ધ છે. પોર્ટ બ્લેરમાં પેટ્રોલ માત્ર ૮૨.૪૬ રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ૭૮.૦૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે, કારણ કે ત્યાં વેટનો દર માત્ર ૧ ટકા જેટલો સૌથી નીચો છે.
આ ઉપરાંત અરુણાચલ પ્રદેશમાં પેટ્રોલ ૯૦.૯૫ રૂપિયા, દાદરા અને નગર હવેલી તથા દમણ અને દીવમાં ૯૨.૩૭ રૂપિયા, ઉત્તરાખંડમાં ૯૩.૨૭ રૂપિયા અને ચંદીગઢમાં ૯૪.૩૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના સાપેક્ષ રીતે સસ્તા ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
બીજી બાજુ, દેશમાં સૌથી મોંઘુ પેટ્રોલ અને ડીઝલ આંધ્રપ્રદેશ અને તેલંગાણામાં નોંધાયું છે. આ રાજ્યોમાં વેટનો દર ૩૧ થી ૩૫ ટકા જેટલો ઊંચો હોવાને કારણે પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ૧૧૭.૭૮ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે.
સ્થાનિક સ્તરે ઇંધણના ભાવ માત્ર ક્રૂડના દરો પર જ નહીં, પરંતુ ડોલર સામે રૂપિયાનો વિનિમય દર, કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યુટી, રાજ્ય સરકારનો વેટ, ડીલરનું કમિશન અને રિફાઇનરી માર્જિન જેવા વિવિધ પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
