ભારતની ધરતી પરથી રાજકીય ગતિવિધિઓની મંજૂરી નહીં, સરકારનું મોટું નિવેદન
પડોશી બાંગ્લાદેશના રાજકારણ અને ભારત સાથેના તેના રાજદ્વારી સંબંધો અંગે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. મોદી સરકારે ભૂતપૂર્વ બાંગ્લાદેશી વડા પ્રધાન શેખ હસીનાના ભારતમાં રોકાણ અને તેમના રાજકીય ભવિષ્ય અંગે વિદેશ બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. સરકારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ભારતીય ભૂમિ પરથી કોઈપણ પ્રકારની રાજકીય પ્રવૃત્તિ કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવશે નહીં.
શેખ હસીનાની વાપસી અને ભારતનું વલણ
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને રાજકીય ગલિયારામાં આ વાતની ચર્ચા જોરો પર હતી કે શું શેખ હસીના ભારતમાંથી જ પોતાની રાજકીય જમીન તૈયાર કરશે કે પછી પોતાના દેશ પાછા ફરશે? આ તમામ અટકળો વચ્ચે એવા અહેવાલો આવી રહ્યા છે કે શેખ હસીના આ વર્ષના અંત સુધીમાં પોતાના દેશ બાંગ્લાદેશ પાછા ફરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
કોંગ્રેસ સાંસદ શશી થરૂરની અધ્યક્ષતામાં વિદેશ બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ જ્યારે આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો ત્યારે સરકારે પોતાનું વલણ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ કર્યું. સમિતિને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ભારત સરકારનું વલણ હંમેશા માનવતાવાદી પરંપરાઓમાં મૂળ ધરાવે છે. ભારતની સભ્યતા અને સંસ્કૃતિએ ગંભીર કટોકટી અથવા અસ્તિત્વના જોખમોનો સામનો કરી રહેલા વ્યક્તિઓને સતત આશ્રય આપ્યો છે. જો કે, તે જ સમયે ખાતરી કરવામાં આવી હતી કે ભારતીય ભૂમિનો ઉપયોગ કોઈપણ રાજકીય પ્રવૃત્તિ માટે કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
પ્રત્યાર્પણ અપીલ અને કૂટનીતિક પ્રક્રિયા
વિદેશ મંત્રાલયે સંસદીય સમિતિને એ પણ જાણકારી આપી કે બાંગ્લાદેશ તરફથી પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણ અંગે એક અપીલ મોકલવામાં આવી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ અપીલની તપાસ દેશના સક્ષમ અધિકારીઓ દ્વારા સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રક્રિયા અને સ્થાપિત નિયમો હેઠળ કરવામાં આવી રહી છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોના ભવિષ્ય પરના તેના નવા અહેવાલમાં, સંસદીય સમિતિએ સરકારને સલાહ આપી હતી કે તેઓ તમામ સંજોગોમાં તેના સિદ્ધાંતવાદી અને માનવતાવાદી અભિગમને જાળવી રાખે. સમિતિ માને છે કે આવી સંવેદનશીલ અને જટિલ રાજદ્વારી પરિસ્થિતિઓમાં બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેના ઐતિહાસિક સંબંધો પર પ્રતિકૂળ અસર ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સાવચેતીપૂર્વક અને સંવેદનશીલ રીતે સંભાળવાની જરૂર છે.
વિઝા સેવાઓની પુનઃસ્થાપના અને સામાન્ય જનતાને રાહત
આ ઉચ્ચસ્તરીય રિપોર્ટમાં માત્ર રાજકીય બાબતો પર જ ચર્ચા નથી થઈ, પરંતુ બંને દેશોના સામાન્ય નાગરિકો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને પણ પ્રમુખતાથી ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. સંસદીય સમિતિએ આ વાત પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે વિઝા સેવાઓમાં જે ઘટાડો કે અટકાવ આવ્યો હતો, તેનાથી બંને દેશોની સામાન્ય જનતા વચ્ચેની ધારણા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર નકારાત્મક અસર પડી રહી છે.
તમને જણાવી દઈએ કે પાછલા કેટલાક સમયથી રાજકીય અશાંતિ અને સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી ગંભીર ચિંતાઓને કારણે વિઝા સેવાઓ પર અસર પડી હતી. જો કે, હવે સ્થિતિને સામાન્ય બનાવતા ભારત સરકારે બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે ટૂરિસ્ટ વિઝા સેવાઓ ફરીથી શરૂ કરી દીધી છે, જેથી બંને દેશો વચ્ચે અવરજવર સામાન્ય થવાની આશા જાગી છે.
ગંગા જળ સંધિના નવીનીકરણ પર ભાર
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોમાં જળ રાજદ્વારી હંમેશા ખૂબ જ સંવેદનશીલ મુદ્દો રહ્યો છે. 1996માં બંને દેશો વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલ ઐતિહાસિક ગંગા જળ સંધિ આ વર્ષે સમાપ્ત થવા જઈ રહી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સંસદીય સમિતિએ સરકારને વધુ વિલંબ કર્યા વિના ઢાકા સાથે નવી વાટાઘાટો શરૂ કરવા ભારપૂર્વક વિનંતી કરી છે.
સમિતિએ ભલામણ કરી હતી કે આ મહત્વપૂર્ણ જળ-વહેંચણી સંધિના નવીકરણ અંગેની વાટાઘાટો ફક્ત જૂના આંકડાઓ પર આધાર રાખવી જોઈએ નહીં પરંતુ તેના બદલે આધુનિક જળશાસ્ત્રીય ડેટા અને આબોહવા પરિવર્તન સંબંધિત અંદાજોનો સમાવેશ કરવો જોઈએ. એકંદરે, આ અહેવાલ ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોની ભાવિ દિશાને આકાર આપવા અને બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી સંવાદને મજબૂત બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ સાબિત થઈ શકે છે.
