GRWM થી AMA સુધી: દેશના રાજકારણમાં Gen-Z ને રિઝવવાનો નવો દૌર
ભારતના રાજકારણમાં એક સમયે મોટા ભાષણો, જનસભાઓ અને પોસ્ટર-બેનરો ચૂંટણી પ્રચારનું મુખ્ય માધ્યમ ગણાતા હતા. પરંતુ સમય બદલાયો છે અને તેની સાથે જ રાજકારણના સમીકરણો પણ બદલાઈ ગયા છે. આજે દેશના રાજકીય નેતાઓનું ધ્યાન આગામી પેઢી એટલે કે ‘Gen-Z’ (જેમનો જન્મ ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૨ ની વચ્ચે થયો છે) ને આકર્ષવા તરફ કેન્દ્રિત થયું છે.
હાલમાં જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો ‘GRWM’ (Get Ready With Me) કન્સેપ્ટ હોય, વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધીનો ‘Ask Me Anything’ (AMA) સેશન હોય કે પછી આરએસએસ (RSS) વડા મોહન ભાગવતનો યુવાનો સાથેનો સંવાદ હોય—દેશની ત્રણેય મુખ્ય રાજકીય ધારા આ નવી પેઢીને પોતાની સાથે જોડવા માટે તમામ શક્ય પ્રયાસો કરી રહી છે. હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે દેશના વરિષ્ઠ નેતાઓ અચાનક યુવાનોની ભાષા અને શૈલી કેમ અપનાવી રહ્યા છે?
GRWM ટ્રેન્ડ અને વડાપ્રધાન મોદીની ડિજિટલ સ્ટ્રેટેજી
હાઇ-ટેક પ્રચાર અને સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગમાં હંમેશા આગળ રહેતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં જ નેશનલ હેન્ડલૂમ ડે (National Handloom Day) ના અવસરે એક નવીન રીલ (Reel) શેર કરી હતી. આ વિડિયોમાં તેમણે Gen-Z ના લોકપ્રિય શબ્દ GRWM નો ઉપયોગ કરીને યુવાનોને આકર્ષ્યા હતા.
GRWM શું છે?
પૂરૂં નામ: Get Ready With Me (મારી સાથે તૈયાર થાઓ).
ઉપયોગ: સોશિયલ મીડિયા જેવા કે ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુ-ટ્યુબ શોર્ટ્સ અને ટિકટોક પર આ એક વિડિયો ફોર્મેટ છે, જેમાં વ્યક્તિ કપડાં, મેકઅપ કે એક્સેસરીઝ પહેરીને તૈયાર થવાની પ્રક્રિયા વિડિયોમાં બતાવે છે અને દર્શકો સાથે વાતો કરે છે.
વડાપ્રધાન મોદીએ દેશના યુવાનોને અપીલ કરી કે તેઓ પણ હેન્ડલૂમ એટલે કે ભારતીય હાથશાળના વસ્ત્રો પહેરીને પોતાનો GRWM વિડિયો બનાવે અને સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરે. વિડિયોનો અંદાજ પરંપરાગત સરકારી સંદેશ જેવો નહોતો, પરંતુ આજની પેઢીને ગમે તેવો વર્ટિકલ, ટૂંકો અને મનોરંજક હતો. આ ઉપરાંત, વડાપ્રધાન આઈઆઈટી દિલ્હી (IIT Delhi) ના ૫૭મા પદવીદાન સમારંભમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ યુવાનોને સંબોધિત કરવાના છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ વર્ચ્યુઅલ અને રિયલ—બંને મોરચે યુવાનો સાથે સતત કનેક્ટ રહી રહ્યા છે.
રાહુલ ગાંધીનો ‘Ask Me Anything’ અને ‘છત્ર ગૂંજ’ અભિયાન
બીજી તરફ, લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ Gen-Z અને યુવા મતદારો સુધી પહોંચવાની પોતાની સ્પીડ વધારી દીધી છે. તેઓ યુવાનોની સમસ્યાઓ અને તેમના દ્રષ્ટિકોણને સીધો સમજવા માટે ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર નવી વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર AMA સેશન
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના સત્તાવાર ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પર AMA (Ask Me Anything) સેશન શરૂ કર્યું છે. આમાં યુવાનો કોઈપણ પ્રશ્ન પૂછી શકે છે અને રાહુલ ગાંધી તેના સીધા જવાબો આપી રહ્યા છે. હાલમાં જ તેમણે ઝારખંડના વિદ્યાર્થી આંદોલનને સમર્થન આપવા અંગે અને ભાજપમાં તેમના ફેવરિટ નેતા કોણ છે તે અંગેના પ્રશ્નોના રોચક જવાબો આપ્યા હતા, જેની સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચા થઈ હતી.
‘છત્ર ગૂંજ’ અભિયાન દ્વારા સીધો સંવાદ
માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર જ નહીં, પરંતુ રાહુલ ગાંધી ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર પણ યુવાનો સાથે જોડાઈ રહ્યા છે.
૧. વિદ્યાર્થી સંવાદ: કોટા, દહેરાદૂન અને ત્યારબાદ પ્રયાગરાજ જેવા વિદ્યાર્થીઓના મુખ્ય શિક્ષણ ધામોમાં ‘છત્ર ગૂંજ’ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું.
૨. મુખ્ય મુદ્દાઓ: આ કાર્યક્રમોમાં પેપર લીક, પરીક્ષાઓ રદ થવી, ભરતી પ્રક્રિયામાં વિલંબ, શિક્ષણનો વધતો ખર્ચ અને બેરોજગારી જેવા દૈનિક અને મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.
૩. ૪૦ દિવસનું રાષ્ટ્રીય અભિયાન: કોંગ્રેસ પક્ષ યુવાનોના પ્રશ્નોને કેન્દ્રમાં રાખીને દેશભરમાં પત્રકાર પરિષદો અને વિદ્યાર્થી સંવાદો યોજી રહ્યો છે.
આરએસએસ વડા મોહન ભાગવતનો Gen-Z સાથે ૬૦ મિનિટનો સંવાદ
રાજકારણથી અલગ, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સંગઠન રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) પણ બદલાતા સમય સાથે પોતાની શૈલી બદલી રહ્યું છે. સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતે પણ તાજેતરમાં જ Gen-Z યુવાનો સાથે ૬૦ મિનિટનો ખાસ સંવાદ સેશન યોજ્યો હતો.
આ સેશનમાં તેમણે રાષ્ટ્રનિર્માણ, ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આધુનિક યુગમાં સંસ્કારોના મહત્વ જેવા વિષયો પર યુવાનો સાથે ચર્ચા કરી હતી. સંઘનું આ કદમ દર્શાવે છે કે વિચારધારા કોઈ પણ હોય, પરંતુ જો દેશના ભવિષ્ય સાથે જોડાવું હોય તો આજની પેઢીના માધ્યમ અને તેમની શૈલીને સમજવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
કેમ રાજકીય પક્ષો માટે ‘હાઇ-વોલ્યુમ કરન્સી’ બની ચૂક્યું છે Gen-Z?
ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવાન દેશ છે. અહીંની કુલ વસતીમાં ૧૮ થી ૨૭ વર્ષની વયજૂથ ધરાવતા Gen-Z ના યુવાનોનો હિસ્સો ખૂબ જ મોટો છે. ૨૦૨૪ અને ત્યારપછીની સ્થાનિક તથા રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીઓમાં આ યુવા મતદારો નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવવાના છે.
૧. પરાંપરાગત રાજકારણથી અળગા
Gen-Z ના યુવાનો જાતિ, ધર્મ કે જૂની રાજકીય વિચારધારાઓ કરતાં પોતાના ભવિષ્ય, કરિયર, માનસિક સ્વાસ્થ્ય, વ્યક્તિગત આઝાદી અને ટેકનોલોજીને વધુ મહત્વ આપે છે. તેઓને શુષ્ક અને લાંબા ભાષણો ગમતા નથી.
૨. ટૂંકા કન્ટેન્ટની અસર (Short-Form Content)
આજની પેઢી અટેન્શન સ્પાન (આકર્ષણનો સમય) ખૂબ ઓછો ધરાવે છે. તેઓ ૧૫ સેકન્ડની રીલ કે શોર્ટ્સથી પ્રભાવિત થાય છે. તેથી જ નેતાઓ પણ હવે પોતાના સંદેશા ટૂંકા, મુદ્દાસર અને આકર્ષક ફોર્મેટમાં આપી રહ્યા છે.
૩. સોશિયલ મીડિયા જ ન્યૂઝ સોર્સ
આ પેઢી સમાચાર પત્રો કે ટીવી ન્યૂઝ ચેનલો જોવાને બદલે ઇન્સ્ટાગ્રામ, એક્સ (X) અને યુ-ટ્યુબ પરથી માહિતી મેળવે છે. પરિણામે, રાજકીય પક્ષો પોતાના આઇટી સેલ અને કેમ્પેઇન દ્વારા સીધા જ યુવાનોના સ્માર્ટફોન સ્ક્રીન સુધી પહોંચવા માંગે છે.
Gen-Z નો દ્રષ્ટિકોણ: શું માત્ર સ્ટાઇલમાં બદલાવ પુરતો છે?
નેતાઓ ભલે GRWM, AMA કે પછી કૂલ ભાષાનો ઉપયોગ કરતા થાય, પરંતુ પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું દેશનો યુવાન માત્ર આ ટ્રેન્ડ્સથી પ્રભાવિત થઈને વોટ આપશે?
આજનો Gen-Z યુવાન અત્યંત જાગૃત અને વ્યવહારુ છે. તેઓ સોશિયલ મીડિયાના આકર્ષણ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો તફાવત ખૂબ સારી રીતે સમજે છે. તેમના માટે મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે:
રોજગારીની તકો: ડિગ્રી મેળવ્યા પછી યોગ્ય નોકરી મળશે કે નહીં?
પરીક્ષા પદ્ધતિમાં પારદર્શિતા: પેપર લીક અને પરીક્ષાઓમાં થતી ગેરરીતિઓ અટકે.
શિક્ષણનું વ્યાપારીકરણ: ઉચ્ચ શિક્ષણ મોંઘું થઈ રહ્યું છે તેની સામે સસ્તું અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ.
સ્ટાર્ટઅપ અને ઇનોવેશન: નવા વિચારો માટે સરકારી સહાય અને સુવિધાઓ.
અંતમાં, ભાજપ હોય, કોંગ્રેસ હોય કે આરએસએસ—દરેક સંગઠન અને નેતા અત્યારે Gen-Z ને પોતાની ‘ફ્રેન્ડ રિક્વેસ્ટ’ (Friend Request) મોકલી રહ્યા છે. પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રેન્ડ થવું અને ગ્રાઉન્ડ પર યુવાનોનો વિશ્વાસ જીતવો એ બે અલગ બાબતો છે.
Gen-Z કયા નેતાની ‘રિક્વેસ્ટ એક્સેપ્ટ’ કરે છે અને કોને ‘ઇગ્નોર’ કરીને આગળ વધી જાય છે, તેનો સ્પષ્ટ જવાબ તો આવનારી ચૂંટણીઓના પરિણામો જ આપશે. પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે—આજના આધુનિક સમયમાં દેશના રાજકારણનો રસ્તો હવે યુવાનોના સ્માર્ટફોન અને તેમની પસંદગીઓમાંથી જ પસાર થાય છે.
