15 ઓગસ્ટે દેશની મહિલાઓને મળશે 1 વર્ષનું ‘Free Recharge’? જાણો વાયરલ વીડિયોનું સત્ય અને સાયબર ફ્રોડથી બચવાના ઉપાયો
આજના ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા આપણી દિનચર્યાનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની ગયું છે. દેશ અને દુનિયાના સમાચાર હોય કે મનોરંજન, બધું જ આપણને મોબાઈલ સ્ક્રીન પર એક ક્લિક પર મળી જાય છે. પરંતુ આ સુવિધાની સાથે એક મોટો ગેરફાયદો એ પણ સામે આવ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા પર અફવાઓ અને બોગસ દાવાઓ ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને સ્વતંત્રતા દિવસ (15 ઓગસ્ટ) કે દીવાળી જેવા તહેવારો નજીક આવે ત્યારે ‘ફ્રી સ્કીમ’, ‘ફ્રી રિચાર્જ’ કે ‘સરકારી યોજના’ના નામે અનેક પ્રકારના ગેરમાર્ગે દોરતા મેસેજ વાયરલ થવા લાગે છે.
તાજેતરમાં પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ જેવા કે વોટ્સએપ, ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામ પર એક વિડીયો ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે. આ વિડીયોમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે 15 ઓગસ્ટના પાવન પર્વ નિમિત્તે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દેશની તમામ મહિલાઓ અને બહેનોને એક વર્ષ માટે મફત મોબાઈલ રિચાર્જ (Free Mobile Recharge) આપવાની જાહેરાત કરી રહ્યા છે. જો તમારી પાસે પણ આ વિડીયો અથવા તેની લિંક આવી હોય, તો લિંક પર ક્લિક કરતા પહેલાં કે તેને કોઈને ફોરવર્ડ કરતા પહેલાં આ આર્ટીકલ પૂર્ણપણે વાંચવો ખૂબ જ જરૂરી છે.
શું છે વાયરલ વીડિયોનો દાવો?
વાયરલ થઈ રહેલા વિડીયોમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી પોતે બોલતા દેખાઈ રહ્યા છે. વિડીયોમાં દાવો કરાઈ રહ્યો છે કે સ્વતંત્રતા દિવસના અવસરે દેશની નારી શક્તિને સશક્ત બનાવવા અને ડિજિટલ ઈન્ડિયા પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે કેન્દ્ર સરકાર દેશની દરેક મહિલાને ૧૨ મહિનાનું રિચાર્જ ફ્રી આપશે. વિડીયોની નીચે એક લિંક આપવામાં આવે છે અને યુઝર્સને કહેવામાં આવે છે કે આ લિંક પર ક્લિક કરીને પોતાનો મોબાઈલ નંબર અને આધાર વિગત નાખીને આ ઓફરનો લાભ લો.
આવો લલચામણો દાવો જોઈને સામાન્ય લોકો વિચાર્યા વગર આ વિડીયોને પોતાના સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોના ગ્રૂપમાં શેર કરવા લાગે છે. પરંતુ શું આ વાતમાં કોઈ તથ્ય છે?
PIB Fact Check ની તપાસ: શું છે સાચું સત્ય?
સરકારની યોજનાઓ અને નીતિઓ અંગે સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી અફવાઓનું ખંડન કરતી સંસ્થા PIB Fact Check (પ્રેસ ઈન્ફોર્મેશન બ્યુરો) એ આ વાયરલ વિડીયોની ગંભીર નોંધ લીધી છે અને તેની સંપૂર્ણ તપાસ કરી છે.
PIB Fact Check એ તપાસ બાદ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે આ દાવો સંપૂર્ણપણે નકલી (Fake) છે. કેન્દ્ર સરકાર કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા આવી કોઈ જ યોજના જાહેર કરવામાં આવી નથી. 15 ઓગસ્ટે દેશની બહેનોને એક વર્ષનું ફ્રી રિચાર્જ આપવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે મનઘડંત અને ગેરમાર્ગે દોરનારો છે.
Deepfake અને AI ટેકનોલોજીનો ખતરનાક ખેલ
તમારા મનમાં પ્રશ્ન થતો હશે કે જો પ્રધાનમંત્રી પોતે વિડીયોમાં બોલતા દેખાય છે તો આ વિડીયો ખોટો કેવી રીતે હોઈ શકે?
અહીં જ આધુનિક ટેકનોલોજીનો દુરૂપયોગ સામે આવે છે. PIB Fact Check ના રિપોર્ટ અનુસાર, આ વિડીયો AI (Artificial Intelligence) અને Deepfake ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા કોઈપણ પ્રખ્યાત વ્યક્તિનો જૂનો વિડીયો લઈને તેમાં તેમની ઓરિજિનલ અવાજની ક્લોનિંગ (Voice Cloning) કરીને અથવા લિપ-સિંક બદલીને તેમની પાસે ગમે તે બોલાવી શકાય છે.
આજકાલ સાયબર ઠગો દેશના પ્રધાનમંત્રી કે અન્ય મોટા નેતાઓના જૂના વિડીયો ક્લિપનો ઉપયોગ કરે છે અને AI થી એવો અવાજ ઉમેરે છે કે સામાન્ય માણસ માટે અસલી અને નકલી વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો લગભગ અશક્ય બની જાય છે.
‘Free Recharge’ ના નામે થતી સાયબર ફ્રોડની જાળ
આવા વાયરલ મેસેજ કે વિડીયો ફક્ત અફવા ફેલાવવા પૂરતા સીમિત નથી હોતા, પરંતુ તેની પાછળ સાયબર ક્રાઈમ અને ઓનલાઈન ઠગાઈનું મોટું નેટવર્ક કામ કરતું હોય છે. જ્યારે તમે આવી લિંક્સ પર ક્લિક કરો છો, ત્યારે તમારી સાથે નીચે મુજબની ઘટનાઓ બની શકે છે:
અંગત માહિતીની ચોરી (Data Phishing): લિંક પર ક્લિક કરતા જ એક નકલી ફોર્મ ખુલે છે, જેમાં તમારું નામ, મોબાઈલ નંબર, આધાર કાર્ડ નંબર કે બેંક ડિટેલ્સ માંગવામાં આવે છે. આ માહિતી હેકર્સ પાસે પહોંચી જાય છે.
બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થવું: ઘણી વખત આ લિંક્સ દ્વારા તમારા ફોનમાં છુપી રીતે માલવેર કે વાયરસ ઈન્સ્ટોલ થઈ જાય છે, જેનાથી હેકર્સ તમારા ઓટીપી (OTP) અને બેંકિંગ પાસવર્ડ મેળવીને તમારું ખાતું ખાલી કરી શકે છે.
ઓનલાઈન સર્વે અને સ્કેમ: ફ્રી રિચાર્જના નામે તમારી પાસે વિવિધ સર્વે કરાવવામાં આવે છે અને એપ ડાઉનલોડ કરાવવામાં આવે છે, જેનાથી ઠગો કમિશન કમાય છે અને તમારો ડેટા વેચી દે છે.
સાયબર ઠગાઈ અને બોગસ દાવાઓથી કેવી રીતે બચવું?
સોશિયલ મીડિયા પર આવતા દરેક આકર્ષક મેસેજ પર આંધળો વિશ્વાસ મૂકવો મુશ્કેલી નોતરી શકે છે. તેથી સુરક્ષિત રહેવા માટે નીચે આપેલી બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો: ‘Free’, ‘Offer’ કે ‘Gift’ જેવા શબ્દો ધરાવતી અનઓથોરાઈઝ્ડ લિંક્સ (દા.ત. bit.ly, tinyurl કે અજાણ્યા ડોમેન) પર ક્યારેય ક્લિક કરશો નહીં.
અંગત માહિતી શેર ન કરો: કોઈ પણ સરકારી યોજના કે ફ્રી ઓફરના નામે તમારો આધાર નંબર, બેંક એકાઉન્ટ વિગત કે OTP ક્યારેય કોઈ વેબસાઈટ પર આપશો નહીં.
ચકાસ્યા વગર ફોરવર્ડ ન કરો: કોઈપણ માહિતી સત્તાવાર સ્ત્રોતથી પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી તેને વોટ્સએપ કે સોશિયલ મીડિયા ગ્રૂપમાં શેર કરશો નહીં. અફવા ફેલાવવામાં ભાગીદાર ન બનો.
સત્તાવાર વેબસાઈટ ચકાસો: કોઈપણ સરકારી યોજનાની વિગત મેળવવી હોય તો હંમેશાં સરકારી ડોમેન એટલે કે .gov.in ધરાવતી સાઈટ પર જ જઈને તપાસ કરો.
📣 डीपफेक वीडियो से सावधान रहें!
सोशल मीडिया पर एक वीडियो प्रसारित हो रहा है, जिसमें प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी को यह कहते हुए दिखाया गया है कि 15 अगस्त के अवसर पर सभी बहनों को ‘एक वर्ष का मुफ्त रिचार्ज’ दिया जाएगा।#PIBFactCheck
❌ यह #AI जनरेटेड #फर्जी वीडियो है।
✅ केंद्र… pic.twitter.com/LT1FrtmxuC
— PIB Fact Check (@PIBFactCheck) August 10, 2026
સરકારી યોજનાઓની સાચી માહિતી ક્યાંથી મેળવવી?
કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકાર દ્વારા દેશના નાગરિકો માટે અનેક પ્રકારની જનકલ્યાણકારી યોજનાઓ ચલાવવામાં આવે છે. જો તમે સરકારની તમામ સત્તાવાર અને સાચી યોજનાઓ વિશે જાણવા માંગતા હોવ, તો સરકારી પોર્ટલનો ઉપયોગ કરો:
MyScheme પોર્ટલ: કેન્દ્ર સરકારે તમામ સરકારી યોજનાઓને એક જ પ્લેટફોર્મ પર લાવવા માટે myscheme.gov.in નામની સત્તાવાર વેબસાઈટ બનાવી છે. અહીં તમે તમારી પાત્રતા મુજબ તમામ સરકારી સ્કીમ્સની સાચી વિગત મેળવી શકો છો.
PIB નું સત્તાવાર પ્લેટફોર્મ: કેન્દ્ર સરકારની કોઈપણ જાહેરાત કે પ્રેસ રિલીઝ જોવા માટે pib.gov.in નો સંપર્ક કરી શકો છો.
શંકાસ્પદ મેસેજ કે વીડિયોની ફરિયાદ કે તપાસ ક્યાં કરવી?
જો તમને વોટ્સએપ કે સોશિયલ મીડિયા પર કેન્દ્ર સરકાર કે પ્રધાનમંત્રીના નામે કોઈ શંકાસ્પદ મેસેજ, ફોટો કે વિડીયો મળે છે, તો તમે જાતે તેની સત્યતા તપાસાવી શકો છો.
PIB Fact Check WhatsApp Number: તમે શંકાસ્પદ મેસેજ કે વિડીયોનો સ્ક્રીનશોટ અથવા ક્લિપ PIB Fact Check ના સત્તાવાર મોબાઈલ નંબર 8799711259 પર વોટ્સએપ કરી શકો છો.
ઈમેલ દ્વારા સંપર્ક: તમે તમારી માહિતી [email protected] પર પણ ઈમેલ કરી શકો છો.
PIB ની ટીમ તે મેસેજ તપાસીને તમને જણાવશે કે તે માહિતી સાચી છે કે ખોટી.
