અસલી જેવા દેખાતા આ નકલી UPI એપ્સ કરી રહ્યા છે ખેલ, ક્યાંક તમે પણ નથી ફસાઈ રહ્યા ને?
આજના સમયમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ એટલે કે UPI આપણી રોજિંદી જિંદગીનો એક અભિન્ન અંગ બની ચૂક્યું છે. સવારની ચાની દુકાને પેમેન્ટ કરવાનું હોય, મિત્રો સાથે બિલ વહેંચવાનું હોય કે પછી ઘરમાં બેઠા ઓનલાઈન શૉપિંગ કરવાની હોય, હવે કેશ સાથે રાખવાની ઝંઝટ લગભગ ખતમ થઈ ગઈ છે. UPIએ લેવડ-દેવડને એટલી સરળ બનાવી દીધી છે કે પલક ઝપકતા જ રકમ એક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે.
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) ના આંકડા આ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ કેટલી ઝડપથી વધી રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, માત્ર એક મહિનામાં યુપીઆઈ દ્વારા અંદાજે 1,496 કરોડ ટ્રાન્ઝેક્શન નોંધાયા, જેમાં લગભગ 20.60 લાખ કરોડ રૂપિયાની લેવડ-દેવડ થઈ. પરંતુ, જેમ-જેમ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે, તેમ-તેમ સાયબર ઠગ્સ અને ઓનલાઈન ફ્રોડ કરતા લોકોના નવા-નવા પેંતરા પણ સામે આવી રહ્યા છે. આજકાલ ઠગ્સે લોકોને ચૂનો લગાવવા માટે એક નવી અને ખતરનાક રીત શોધી કાઢી છે, જે દેખાવમાં બિલકુલ અસલી લાગે છે પરંતુ અંદરથી પૂરી રીતે નકલી હોય છે.
શું છે આ ફેક UPI એપ્સ અને કેવી રીતે કરે છે ખેલ?
ઓનલાઈન ઠગ્સે હવે અસલી દેખાતી હૂબહૂ (Duplicate) ફેક યુપીઆઈ એપ્સ તૈયાર કરી લીધી છે. આ નકલી એપ્સ દેખાવમાં બિલકુલ Google Pay, PhonePe, Paytm કે BHIM UPI જેવી લોકપ્રિય એપ્સ જેવી જ નજરે પડે છે. શાતિર જાળસાજો આ એપ્સના માધ્યમથી લોકોને લાલચામણા ડિસ્કાઉન્ટ, કેશબેક કે બમ્પર ઓફર્સનું ગાજર લટકાવે છે.
જ્યારે કોઈ યુઝર કોઈ દુકાને પેમેન્ટ કરવા માટે કે કેશબેકનની લાલચમાં આવી કોઈ નકલી એપનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે આ એપ પેમેન્ટ સફળ થયાનો એક નકલી કે જૂઠો મેસેજ (Fake Success Screen) અથવા અવાજ જનરેટ કરી દે છે. દુકાનદારને લાગે છે કે પેમેન્ટ આવી ગયું છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે પૈસા ક્યારેય તેના ખાતામાં પહોંચતા જ નથી. આ ઉપરાંત, ઘણીવાર આ એપ્સ યુઝરના મોબાઈલમાં છુપાઈને ઇન્સ્ટોલ થઈને તેમની બેંક ડિટેલ્સ, યુપીઆઈ પિન અને પર્સનલ ડેટા ચોરી લે છે, જેનાથી જોતજોતામાં બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થઈ જાય છે.
ડિસ્કાઉન્ટ અને કેશબેકનો લોભ બની રહ્યો છે મોટો ખતરો
જાળસાજ સામાન્ય જનતાને પોતાના જાળમાં ફસાવવા માટે અવારનવાર ‘ભારે ડિસ્કાઉન્ટ’ અને ‘ફ્રી કેશબેક’ ને સૌથી મોટું હથિયાર બનાવે છે. સોશિયલ મીડિયાની જાહેરાતો, નકલી એસએમએસ (SMS) કે અજાણી લિંક્સ દ્વારા લોકોને આવી એપ્સ ડાઉનલોડ કરવા માટે ઉશ્કેરવામાં આવે છે જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે દરેક પેમેન્ટ પર 20% થી 50% સુધીનું ભારે ડિસ્કાઉન્ટ કે કેશબેક મળશે.
લોકો થોડાક પૈસાની બચત કે ડિસ્કાઉન્ટના ચક્કરમાં વગર વિચારે આ અજાણી APK ફાઇલ્સ અથવા થર્ડ-પાર્ટી એપ્સને પોતાના ફોનમાં ડાઉનલોડ કરી લે છે. અહીંથી જ તેમની પરસેવાની કમાણી જોખમમાં મુકાઈ જાય છે. સુરક્ષા વિશેષજ્જોનું માનવું છે કે જે એપ્સ ગૂગલ પ્લે સ્ટોર (Google Play Store) કે એપ સ્ટોર (Apple App Store) પર ઉપલબ્ધ નથી હોતી અને જેને કોઈ બહારની લિંકથી ડાઉનલોડ કરવામાં આવે છે, તે મોટેભાગે મૉલવેર કે નકલી હોય છે.
પોતાની જાતને અને બેંક ખાતાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો?
ઓનલાઈન ઠગાઈના આ નવા તરીકાઓથી બચવા માટે કેટલીક અત્યંત જરૂરી સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ:
-
માત્ર અધિકૃત એપ્સનો જ ઉપયોગ કરો: હંમેશાં ગૂગલ પ્લે સ્ટોર કે એપલ એપ સ્ટોર પરથી જ વેરિફાઈડ અને ભરોસાપાત્ર એપ્સ (જેવી કે Google Pay, PhonePe, Paytm, BHIM વગેરે) જ ડાઉનલોડ કરો. ક્યારેય પણ કોઈ અજાણી લિંક કે થર્ડ-પાર્ટી વેબસાઇટથી યુપીઆઈ એપ ઇન્સ્ટોલ ન કરો.
-
લાલચથી દૂર રહો: જો કોઈ એપ તમને ખૂબ વધારે ડિસ્કાઉન્ટ, ફ્રી કૂપન કે કેશબેકનું પ્રલોભન આપી રહી છે, તો સમજી લો કે દાળમાં કંઈક કાળું છે. આવી જાહેરાતો અને લિંક્સ પર ભૂલથી પણ ક્લિક ન કરો.
-
એપની પરમિશન્સ ચેક કરો: કોઈપણ નવી એપને ડાઉનલોડ કર્યા પછી જોવો કે તે તમારી પાસે કઈ-કઈ ચીજોની પરમિશન માગી રહી છે. જો કોઈ યુપીઆઈ એપ તમારી કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ, ગેલેરી કે એસએમએસ વાંચવાની બિનજરૂરી પરમિશન માગી રહી છે, તો તે નકલી હોઈ શકે છે.
-
લેવડ-દેવડ પછી બેંક બેલેન્સ જરૂર ચેક કરો: માત્ર એપની સ્ક્રીન પર દેખાતા ‘સક્સેસફુલ પેમેન્ટ’ મેસેજ પર આંખ બંધ કરીને ભરોસો ન કરો. તમારા બેંક ખાતાનું એસએમએસ એલર્ટ ચાલુ રાખો જેથી અસલી ટ્રાન્ઝેક્શનની જાણકારી તુરંત મળી શકે.
ડિજિટલ ક્રાંતિએ આપણી જિંદગીને ચોક્કસપણે સરળ બનાવી દીધી છે, પરંતુ તેની સાથે જ સતર્ક રહેવું પણ એટલું જ જરૂરી બની ગયું છે. થોડીક લાલચ કે બેદરકારી તમારા બેંક ખાતાને પળભરમાં ખાલી કરી શકે છે. એટલા માટે, જ્યારે પણ ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરો, પૂરી સાવચેતી રાખો અને કોઈપણ શંકાસ્પદ એપના ફાંદામાં આવવાથી બચો. યાદ રાખો, સાવચેતી જ ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચવાનું સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ છે.
