હોર્મુઝ કટોકટી ઘેરી બની: ટ્રમ્પે અમેરિકનો પાસે ગેસના ઊંચા ભાવ સહન કરવા અપીલ કરી, ઈરાને આપી ચેતવણી
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો તણાવ હવે વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટનું સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર ઈરાનની નાકાબંધી બાદ કાચા તેલ અને ઇંધણના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દેશવાસીઓને ગેસોલિન (પેટ્રોલ)ના વધતા ભાવ સહન કરવા માટે વિનંતી કરી છે, જ્યારે ઈરાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં અમેરિકાને “હારની વાસ્તવિકતા” સ્વીકારવા આહ્વાન કર્યું છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની અમેરિકનોને અપીલ
ન્યૂ યોર્કના ગાર્ડન સિટી ખાતે આયોજિત એક રાજકીય રેલીમાં બોલતા યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટી. ટ્રમ્પે અમેરિકી નાગરિકોને ગેસોલિનના વધતા ભાવ અંગે સંયમ જાળવવા કહ્યું છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, “તમારા ગેસોલિન માટે થોડી વધુ ચૂકવણી કરવી એ જરાય ખોટું નથી, જો તે ખાતરી કરતું હોય કે એક ખૂબ જ દુષ્ટ દેશ (ઈરાન) પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવવામાં સફળ ન થાય.”
ટ્રમ્પે ઈરાન સામે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવતા એક વિવાદાસ્પદ દાવો પણ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઈરાનને હરાવ્યા પછી હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને “અમેરિકન પ્રદેશ” જાહેર કરશે.
ઈરાનનો પલટવાર: નાકાબંધી ચાલુ રાખવાની ચેતવણી
ટ્રમ્પના આક્રમક નિવેદન બાદ ઈરાને પણ પોતાનું વલણ વધુ સખત બનાવ્યું છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગ ફક્ત તેના આદેશ હેઠળ જ ખોલવામાં કે બંધ કરવામાં આવશે.
કાઝેમ ઘરીબાદી (નાયબ વિદેશ પ્રધાન): ઈરાનના નાયબ વિદેશ પ્રધાને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે, “જ્યાં સુધી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ હારની વાસ્તવિકતા નહીં સ્વીકારે અને પોતાની કલ્પનાઓમાં રાચવાનું બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી ઈરાન આ નાકાબંધી લાગુ રાખશે.”
અબ્બાસ અરાઘચી (વિદેશ પ્રધાન): ઈરાની ન્યૂઝ આઉટલેટ ‘શહરરા ન્યૂઝ’ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં વિદેશ પ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાને અમેરિકા સાથે કોઈ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરી નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે જળમાર્ગ પર તેલ ટેન્કરોની અવરજવર શરૂ કરવા માટે અમેરિકાએ ઈરાનની શરતો પૂરી કરવી પડશે.
વૈશ્વિક તેલ બજાર અને સામાન્ય નાગરિકો પર અસર
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પરથી તેલ ટેન્કરોનો વાહનવ્યવહાર અટકી જતાં વૈશ્વિક તેલ બજારમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. બંને દેશોમાં તેની ગંભીર આર્થિક અસર જોવા મળી રહી છે
અમેરિકામાં ભાવવધારો: અમેરિકન ઓટોમોબાઈલ એસોસિએશન (AAA) મુજબ, શુક્રવારે અમેરિકામાં એક ગેલન ગેસોલિનનો સરેરાશ ભાવ $4.08 પર પહોંચી ગયો છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૨૯% જેટલો વધુ છે. આ તીવ્ર ફુગાવાને કારણે અમેરિકી મતદારોમાં ભારે અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
ક્રૂડ ઓઈલ ફ્યુચર્સ: વૈશ્વિક બજારમાં બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ફ્યુચર્સમાં સાપ્તાહિક 6.0% અને વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટ (WTI) માં 5.4% નો વધારો નોંધાયો છે.
ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ: કટોકટી વચ્ચે ઈરાન પણ આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને રાજ્ય ટેલિવિઝન પર સ્વીકાર્યું હતું કે યુએસ દ્વારા ઈરાનના બંદરોની નાકાબંધી અને તેલ નિકાસ પરના સખત પ્રતિબંધોને કારણે દેશમાં મોંઘવારી અને ફુગાવો ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
