હાઈવે પર મુસાફરી કરનારાઓ માટે ખુશખબર! ૨૦ કિમીના વિસ્તારમાં રહેતા લોકોને મળશે આ મોટો ફાયદો!
દેશના રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગો (National Highways) પર અવારનવાર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકો અને ખાસ કરીને ટોલ પ્લાઝાની આસપાસ રહેતા સ્થાનિક રહીશો માટે એક અત્યંત રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) એ વાહનચાલકોની સુવિધામાં વધારો કરતા ‘ડિજિટલ FASTag લોકલ પાસ’ સુવિધાનો વ્યાપ મોટા પાયે વધારવાની જાહેરાત કરી છે.
હવે દેશના ૧૨૧ જેટલા પસંદગીના ટોલ પ્લાઝા પર પાત્ર વાહનચાલકો ઘરબેઠા ઓનલાઈન લોકલ પાસ મેળવી શકશે. આ નવી ડિજિટલ વ્યવસ્થાથી હવે સ્થાનિક લોકોને કાગળો લઈને ટોલ પ્લાઝા પર લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવામાંથી મુક્તિ મળશે. ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી શરૂ કરવામાં આવેલી આ સુવિધાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટોલ ચૂકવણીની પ્રક્રિયાને અત્યંત ઝડપી, પારદર્શી અને ઝંઝટમુક્ત બનાવવાનો છે.
શું છે આ ‘ડિજિટલ FASTag લોકલ પાસ’ સુવિધા?
સામાન્ય રીતે, રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગો પર આવેલી ટોલ પ્લાઝાની નજીક રહેતા સ્થાનિક લોકોને રોજબરોજના કામકાજ, નોકરી કે ધંધા અર્થે દિવસમાં અનેક વખત ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થવું પડતું હોય છે. આવા લોકો માટે NHAI દ્વારા રાહત દરે ‘માસિક લોકલ પાસ’ (Monthly Local Pass) ની જોગવાઈ કરવામાં આવે છે.
નવી ડિજિટલ સિસ્ટમ હેઠળ:
૨૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યા: આ સુવિધા મુખ્યત્વે એવા વાહનમાલિકો માટે છે જેમનું રહેઠાણનું સરનામું સંબંધિત પાત્ર ટોલ પ્લાઝાથી ૨૦ કિલોમીટરના વિસ્તાર (ત્રિજ્યા) ની અંદર આવતું હોય.
અનલિમિટેડ મુસાફરી: એકવાર ઓનલાઈન માસિક લોકલ પાસ ઈશ્યૂ થઈ ગયા પછી, વાહનચાલક નિર્ધારિત નિયમો અને શરતોને આધીન રહીને આખા મહિના દરમિયાન તે ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા પરથી અનલિમિટેડ (અનંત) વખત મુસાફરી કરી શકશે.
ડાયરેક્ટ ડિજિટલ લિંકિંગ: આ પાસ તમારા વાહનના રજિસ્ટર્ડ FASTag સાથે ડિજિટલી લિંક થઈ જશે, જેથી ટોલ પરથી પસાર થતી વખતે બૂથ પર ગાડી રોકવાની જરૂર નહીં રહે.
પાયલોટ પ્રોજેક્ટથી ૧૨૧ ટોલ પ્લાઝા સુધીની સફળ સફર
NHAI એ આધુનિક ભારતની ડિજિટલ ક્રાંતિને વેગ આપતાં આ યોજનાનો વ્યાપ ખૂબ ઝડપથી વધાર્યો છે.
આ યોજનાની શરૂઆત જુલાઈ ૨૦૨૬માં દિલ્હીના અર્બન એક્સ્ટેન્શન રોડ-૨ (UER-II) પર આવેલા ‘મુંડકા બક્કરવાલા ટોલ પ્લાઝા’ ખાતેથી પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે કરવામાં આવી હતી. ત્યાં મળેલી અદ્ભુત સફળતા અને સ્થાનિક લોકોના સકારાત્મક પ્રતિસાદ બાદ સરકારે હવે તેનો વ્યાપ વધારીને દેશભરના ૧૨૧ ટોલ પ્લાઝા સુધી કરી દીધો છે.
જે વાહનચાલકો જાણવા માગતા હોય કે તેમનો નજીકનો ટોલ પ્લાઝા આ યાદીમાં શામેલ છે કે નહીં, તેઓ NHAI ના અધિકૃત ‘રાજમાર્ગ યાત્રા’ (Rajmarg Yatra) મોબાઈલ એપ અથવા તેમની વેબસાઈટ પર જઈને પાત્ર ટોલ પ્લાઝાનું સચોટ લિસ્ટ જોઈ શકે છે.
હવે ટોલ પ્લાઝાના ધક્કા ખાવામાંથી કાયમી મુક્તિ
અગાઉના સમયમાં સ્થાનિક વાહનચાલકો માટે લોકલ પાસ કઢાવવો કે તેને દર મહિને રિન્યુ કરાવવો એ એક કંટાળાજનક અને સમય બગાડનારી પ્રક્રિયા હતી.
જૂની પદ્ધતિ: વાહનમાલિકે રૂબરૂ ટોલ પ્લાઝા પર જવું પડતું હતું, ત્યાં ફોર્મ ભરવું પડતું હતું અને પોતાના ઘરના સરનામાનું પ્રમાણ (Address Proof) તેમજ વાહનના કાગળો (RC Book) ની ઝેરોક્ષ કોપીઓ જમા કરાવવી પડતી હતી.
નવી ડિજિટલ પદ્ધતિ: હવે વાહનચાલકે ક્યાંય જવાની જરૂર નથી. સમગ્ર પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ‘પેપરલેસ’ (કાગળરહિત) અને ઓનલાઈન બનાવી દેવામાં આવી છે. વાહનચાલક પોતાના સ્માર્ટફોનમાં ‘રાજમાર્ગ યાત્રા’ એપ ડાઉનલોડ કરીને ઘરબેઠા મિનિટોમાં અરજી કરી શકે છે. આનાથી લોકોના કિંમતી સમય અને પેટ્રોલ બંનેની બચત થશે.
DigiLocker, VAHAN અને GIS ટેકનોલોજી દ્વારા ઓનલાઈન ચકાસણી
આ ડિજિટલ સિસ્ટમને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત, પારદર્શી અને ગડબડરહિત બનાવવા માટે ભારત સરકારના અત્યાધુનિક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સને સાંકળી લેવામાં આવ્યા છે:
૧. DigiLocker દ્વારા એડ્રેસ વેરિફિકેશન: અરજી કરતી વખતે અરજદારના રહેઠાણના સરનામાની ચકાસણી સરકારી ‘ડિજિલોકર’ (DigiLocker) ડેટાબેઝ દ્વારા ઓનલાઈન જ થઈ જશે.
૨. VAHAN પોર્ટલ દ્વારા વાહનની તપાસ: વાહનની માલિકી અને વાહનની કેટેગરી સાચી છે કે નહીં તેની ચકાસણી કેન્દ્રીય ‘વાહન’ (VAHAN) પોર્ટલ અને FASTag ડેટાબેઝ સાથે લિંક કરીને સ્વચાલિત (Automated) રીતે કરવામાં આવશે.
૩. GIS (જીઓગ્રાફિક ઈન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ) આધારિત લોકેશન ચકાસણી: અરજદારનું ઘર ખરેખર તે ટોલ પ્લાઝાથી ૨૦ કિલોમીટરની સરહદમાં આવે છે કે નહીં, તેની સચોટ માહિતી જીઆઈએસ (GIS) મેપિંગ ટેકનોલોજી દ્વારા ઓટોમેટિક સિસ્ટમ નક્કી કરી લેશે.
આ ટેકનિકલ સંકલનને કારણે કોઈ ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કરીને ગેરફાયદો ઉઠાવી શકશે નહીં અને સાચા તથા પાત્ર લોકોને કોઈ જ મુશ્કેલી વગર તુરંત જ ઓનલાઈન પાસ ઈશ્યૂ થઈ જશે.
આ નિર્ણયથી કોને અને કેવો મોટો ફાયદો થશે?
સ્થાનિક વેપારીઓ અને નોકરિયાતો: જે લોકો દરરોજ પોતાના ઘરથી ઓફિસ કે દુકાન જવા માટે દિવસમાં બેથી ચાર વખત ટોલ પરથી પસાર થાય છે, તેમના માટે આ સિસ્ટમ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.
ટોલ પ્લાઝા પર ટ્રાફિક ઘટેશ: લોકલ પાસ ધારકો માટે ડિજિટલ વેરીફિકેશન થવાથી ટોલ લેન પર ગાડીઓ ઊભી રાખવી નહીં પડે, જેનાથી ટોલ નાકા પર ટ્રાફિક જામની સમસ્યા હલ થશે અને ઈંધણની બચત થશે.
પારદર્શક શાસન (Digital Governance): માનવહસ્તક્ષેપ (Human Intervention) નાબૂદ થવાથી ભ્રષ્ટાચાર કે વિવાદની શક્યતાઓ નહિવત થઈ જશે.
