હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ભારે તણાવ! કાચા તેલના ભાવ ૯૧ ડૉલરને પાર, ઈરાનનો ટ્રમ્પ પર પ્રહાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે નિવેદનોનું યુદ્ધ હવે વધુ તીવ્ર બનતું દેખાઈ રહ્યું છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જ્યાં ઈરાન પર શિકંજો કસવા અને કોઈ પણ વાતચીતનો ઈનકાર કરવાની વાત કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાને તેમના તમામ દાવાઓને ફગાવી દેતાં તેને અમેરિકાની નિરાશા ગણાવી છે. આ સમગ્ર મડાગાંઠ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (જળડમરુમધ્ય)માં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે, જેનાથી વૈશ્વિક તેલ બજારોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે અને સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા છે.
ટ્રમ્પનો દાવો: નથી થઈ રહી કોઈ વાતચીત, હોર્મુઝમાં માઈન્સ પણ ન બચી
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં નિવેદન આપ્યું હતું કે ઈરાન સાથે હાલમાં ન તો કોઈ વાતચીત ચાલી રહી છે અને ન તો આગામી દિવસોમાં આવી કોઈ વાટાઘાટો નક્કી છે. ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક કહ્યું કે અમેરિકાની નૌકાદળ નાકેબંધી સંપૂર્ણપણે લાગુ છે. એટલું જ નહીં, તેમણે એવો દાવો પણ કર્યો હતો કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ પર ઈરાન દ્વારા પાથરવામાં આવેલી તમામ દરિયાઈ માઈન્સ (બારૂદી સુરેંગો)ને અમેરિકી સેનાએ સંપૂર્ણપણે સાફ કરી દીધી છે.
ઈરાનનો બેટુક જવાબ: ‘શરતો પર વાત કરવા માટે કરગરી રહ્યું છે અમેરિકા’
અમેરિકી નિવેદનો પર પલટવાર કરતા ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા ઈરાનને નમાવવા અને આત્મસમર્પણ કરાવવાની પોતાની રણનીતિમાં ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગયું છે. તેમણે દાવો કર્યો કે હવે અમેરિકા તેહરાનની શરતો પર વાતચીતના ટેબલ પર આવવા માટે ‘કરગરી’ રહ્યું છે. અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જો અમેરિકા વાતચીત ઈચ્છતું હોય, તો તેણે પહેલા ઈરાનની વાજબી શરતોનો સ્વીકાર કરવો જ પડશે.
UAEનો મિસાઈલ હુમલાનો આરોપ, ઈરાને ગણાવ્યો પાયાવિહોણો
આ દરમિયાન સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)એ પરિસ્થિતિને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી દીધી છે. UAEના સંરક્ષણ મંત્રાલયે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાને દરિયાઈ જહાજોની અવરજવરને નિશાન બનાવીને બે બેલેસ્ટિક મિસાઈલો છોડી હતી. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, એક મિસાઈલ યુએઈની દરિયાઈ સીમાની અંદર પડી હતી, જ્યારે બીજી પ્રાદેશિક જળસીમાથી બહાર દરિયામાં જઈને પડી હતી.
જોકે, ઈરાને યુએઈના આ આરોપોને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધા છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ તેને મનઘડંત આરોપ ગણાવતા કહ્યું કે આવા જૂઠા દાવાઓથી પાડોશી દેશો વચ્ચેનો પરસ્પર વિશ્વાસ નબળો પડે છે અને વિસ્તારમાં અનાવશ્યક અસ્થિરતા ઊભી થાય છે.
યુએઈએ ઈરાન સાથેનો વેપાર અને નાણાકીય વ્યવહારો રોક્યા
તણાવ સતત વધ્યા બાદ યુએઈએ ઈરાન સામે સખત આર્થિક પગલું ભર્યું છે. યુએઈના વિદેશ મંત્રાલયે જાહેરાત કરી છે કે ઈરાન સાથેની તમામ પ્રકારની વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ, વાણિજ્યિક આપ-લે અને નાણાકીય વ્યવહારોને આગામી આદેશ સુધી સ્થગિત કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ કડક નિર્ણયથી બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારી સંબંધોને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભડકો, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૯૧ ડૉલરને પાર
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભડકો, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૯૧ ડૉલરને પારઅમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નાકેબંધીની આશંકાઓની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ પર જોવા મળી રહી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ ૦.૭ ટકા વધીને ૯૧.૪૬ ડૉલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું છે, જે છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયામાં સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તર છે. તો બીજી તરફ, અમેરિકી વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટ (WTI) ફ્યુચર્સ પણ ૦.૯ ટકાના વધારા સાથે ૮૫.૨૫ ડૉલર પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયું હતું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ દરિયાઈ માર્ગ ટૂંક સમયમાં નહીં ખૂલે તો તેલના ભાવ વધુ ઝડપથી વધી શકે છે.
હોર્મુઝ મુદ્દે ઓમાન કરાર પર દુનિયાની નજર
વિસ્તારમાં ચાલુ આ મડાગાંઠને ઉકેલવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થીઓ સક્રિય બન્યા છે. કતરના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માજિદ અલ-અંસારીએ જણાવ્યું હતું કે મધ્યસ્થી દેશો હાલમાં ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે પ્રસ્તાવિત ટ્રાન્ઝિટ કરાર પર નજર રાખી રહ્યા છે. કતરને આશા છે કે આ કરારના રસ્તે જ વોશિંગ્ટન અને તેહરાનને ફરીથી શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ કરવા માટે રાજી કરી શકાશે.
‘જ્યાં સુધી નાકેબંધી નહીં હટે, ત્યાં સુધી બંધ રહેશે હોર્મુઝ’
ઈરાને પણ પોતાનું વલણ ખૂબ જ સખત રાખ્યું છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા અંતરિમ કરારની શરતો પૂરી નહીં કરે, ત્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો રસ્તો બંધ જ રહેશે. ઈરાનની મુખ્ય માંગણીઓમાં અમેરિકી નૌકાદળ નાકેબંધી નાબૂદ કરવી, ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા અને વિદેશોમાં ફ્રીઝ કરાયેલી તેની અબજો ડૉલરની સંપત્તિઓને તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત કરવી શામેલ છે.
