અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઘેરાતું યુદ્ધનું સંકટ: પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરની તેહરાન મુલાકાત વચ્ચે ઈરાની રાષ્ટ્રપતિનો અમેરિકા પર આકરા પ્રહાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો ભૌગોલિક અને રાજકીય સંઘર્ષ હવે અત્યંત નાજુક મોડ પર પહોંચી ગયો છે. બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ અટકાવવા અને તણાવ ઓછો કરવા માટે પાકિસ્તાન મધ્યસ્થ તરીકેની ભૂમિકા ભજવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આ જ કવાયતના ભાગરૂપે પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ જનરલ અસીમ મુનીર એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી મિશન હેઠળ ઈરાનની રાજધાની તેહરાન પહોંચ્યા છે. જોકે, તાજેતરમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા નવા આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો અને આક્રમક વલણ બાદ ઈરાની નેતાગીરીમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
ઈરાની રાષ્ટ્રપતિની આકરી પ્રતિક્રિયા
ઈરાની સરકારી મીડિયાના રિપોર્ટ્સ મુજબ, તેહરાનમાં યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક દરમિયાન ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર સામે અમેરિકાની નીતિઓ પ્રત્યે ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. પેઝેશ્કિયાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે જો અમેરિકા ઈરાન સાથે શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ ઈચ્છતું હોય તો તેમણે સૌથી પહેલા તેહરાન સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે પોતાનો અહંકારી સ્વર અને અભિગમ બદલવો પડશે.
ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “અમેરિકાની જબરદસ્તી, ધમકીઓ અને ગુંડાગીરી પર આધારિત નીતિના કારણે આખી શાંતિ પ્રક્રિયા વધુ જટિલ અને કઠિન બની રહી છે.” ઈરાન કોઈ પણ પ્રકારના બાહ્ય દબાણ સામે ઝૂકશે નહીં તેવો સ્પષ્ટ સંદેશ આ બેઠક દ્વારા વોશિંગ્ટનને આપવામાં આવ્યો છે.
ટ્રમ્પનો અસીમ મુનીરને ફોન અને અમેરિકાનું દબાણ
નોંધનીય છે કે જનરલ અસીમ મુનીરના ઈરાન પ્રવાસના આશરે એક અઠવાડિયા પહેલા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમની સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરી હતી. ટ્રમ્પે વ્યક્તિગત રીતે મુનીરને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ પોતાના પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને ઈરાનને ફરીથી વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા માટે મધ્યસ્થતા કરે.
જોકે, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ટ્રમ્પે વિશ્વના અન્ય દેશોને પણ આકરી ચેતવણી આપી હતી કે જો કોઈ પણ દેશ ઈરાનને કોઈ પણ પ્રકારે આર્થિક કે લશ્કરી ટેકો પૂરો પાડશે તો તેમણે અમેરિકાના કડક આર્થિક પ્રતિબંધો અને ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે. અમેરિકાના આ દ્વિમુખી વલણને કારણે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની વાટાઘાટોનો માર્ગ વધુ બંધિયાર બન્યો છે.
ઈરાને મુકી મુખ્ય શરત: ‘ઇસ્લામાબાદ સમજૂતી કરાર’
ઈરાનની સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી IRNA ના અહેવાલ મુજબ, જનરલ અસીમ મુનીરની વારંવારની તેહરાન મુલાકાત એ સાબિત કરે છે કે પાકિસ્તાન આ ક્ષેત્રમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંચારનો એક મહત્વપૂર્ણ સેતુ છે. પરંતુ ઈરાને અમેરિકા સાથે કોઈ પણ નવી ચર્ચા કે વાટાઘાટો શરૂ કરતા પહેલા એક મહત્વપૂર્ણ શરત મૂકી દીધી છે.
ઈરાની તંત્રનું કહેવું છે કે અમેરિકાએ ભૂતકાળમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા પરંતુ ક્યારેય અમલમાં ન મુકાયેલા “ઇસ્લામાબાદ સમજૂતી કરાર” (Islamabad Accord Commitment) હેઠળની પોતાની જૂની આંતરરાષ્ટ્રીય વાયદાઓ અને પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂરી કરવી પડશે. જો અમેરિકા પોતાના જૂના વચનોનું પાલન નહીં કરે તો નવી કોઈ પણ વાટાઘાટોનો કોઈ અર્થ સરશે નહીં. હાલમાં પાકિસ્તાની આર્મી ચીફની મધ્યસ્થતા છતાં મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના વાદળો વધુ ઘેરા બની રહ્યા છે.
