હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી બધી જ બારૂદી સુરંગો હટાવી લેવાઈ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો મોટો દાવો
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી છે. આ વખતે મામલો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) સાથે જોડાયેલો છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકી નૌકાદળ તરફથી મળેલી માહિતી મુજબ, આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગમાંથી તમામ દરિયાઈ માઇન્સ કાં તો હટાવી લેવામાં આવી છે અથવા સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરી દેવામાં આવી છે.
પરંતુ આ દાવા સાથે જ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ તેહરાનને કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે ભવિષ્યમાં જો આવી કોઈ પણ હરકત ફરીથી કરવામાં આવશે, તો અમેરિકા ચૂપ નહીં બેસે.
ટ્રમ્પની સ્પષ્ટ નીતિ: “ઝીરો ટોલરન્સ”
તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર એક તીખી પોસ્ટ શેર કરતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાનને લઈને તેમની નીતિ એકદમ સ્પષ્ટ છે. તેમણે ચેતવણી આપી:
“જે પણ જહાજ કે વ્યક્તિ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નવી દરિયાઈ માઇન્સ બિછાવતા પકડાશે, તેને કોઈપણ વિલંબ વગર તરત જ નષ્ટ કરી દેવામાં આવશે.”
ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ મામલે અમેરિકાની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ (બિલકુલ સહન ન કરવાની) નીતિ છે. અમેરિકી સેના સ્પેસ ફોર્સ (Space Force) અને અન્ય આધુનિક ટેકનિકલ માધ્યમો દ્વારા તે સમગ્ર દરિયાઈ જળમાર્ગ અને ઈરાનના સંવેદનશીલ વિસ્તારો પર બાજ નજર રાખી રહી છે.
પરમાણુ ઠેકાણાઓ અને ‘પિકએક્સ માઉન્ટેન’ પર અમેરિકી નજર
આ નિવેદન દરમિયાન ટ્રમ્પે ઈરાનની ગુપ્ત પરમાણુ ગતિવિધિઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકી સેના ઈરાનના તે ત્રણ મુખ્ય પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર સતત નજર રાખી રહી છે, જેને અગાઉ પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.
આ ઉપરાંત, તેમણે ‘પિકએક્સ માઉન્ટેન’ (જેને સત્તાવાર રીતે કુહ-એ-કોલાંગ ગજ લા કહેવામાં આવે છે) નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. આ ઈરાનની પ્રખ્યાત નતાન્ઝ પરમાણુ ફેસિલિટી પાસે આવેલા એક પર્વતની નીચે ઊંડાણમાં બનાવી રહેલી એક નવી અને અત્યંત સુરક્ષિત પરમાણુ સાઇટ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના મતે, સ્પેસ ફોર્સના માધ્યમથી આ પર્વતીય વિસ્તારના એક-એક ખૂણા પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે જેથી ઈરાન કોઈપણ પ્રકારની શંકાસ્પદ ગતિવિધિને અજાણ ન રાખી શકે.
ઈરાનમાં ઊંડો માનવતાવાદી સંકટ અને આર્થિક સંકટ
ઈરાનમાં ઊંડો માનવતાવાદી સંકટ અને આર્થિક સંકટહોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા અને પરમાણુ ગતિવિધિઓ ઉપરાંત, ટ્રમ્પે ઈરાનની અંદરની પરિસ્થિતિ પર પણ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી. તેમનું કહેવું હતું કે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન આ સમયે તેના ઇતિહાસના સૌથી મોટા આર્થિક અને માનવીય સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે.
ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ:
પગારનું સંકટ: નિષ્ફળ જતી અર્થવ્યવસ્થાને કારણે ઈરાન સરકાર પોતાની સેનાના મોટા હિસ્સાને સમયસર વેતન (પગાર) પણ આપી શકી રહી નથી.
પ્રદર્શનકારીઓનું દમન: દેશની અંદર સરકાર વિરોધી દેખાવો અને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહેલા લોકોની હત્યાઓનો સિલકિલો એવા સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે પહેલા ક્યારેય જોયો ન હતો.
માનવીય ત્રાસદી: ટ્રમ્પે આને એક ખૂબ મોટું માનવીય સંકટ ગણાવતા કહ્યું કે સામાન્ય જનતાની થઈ રહેલી આ દુર્દશાને વહેલી તકે અટકાવવી જોઈએ.
આર્થિક દબાણ અને નવા પ્રતિબંધોની રણનીતિ
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પનો આ આક્રમક રુખ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા, ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધુ કડક કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અગાઉના રાષ્ટ્રપતિઓની જેમ ટ્રમ્પ પ્રશાસન પણ ઈરાનને કૂટનીતિક અને આર્થિક રીતે અલગ-થલગ કરવા માટે નવા પ્રતિબંધોનું જાળ વણી રહ્યું છે.
આ નવા પગલાઓમાં ‘સેકન્ડરી સેન્ક્શન્સ’ (Secondary Sanctions) ના વ્યાપને વધુ વિસ્તૃત કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેનો સીધો અર્થ એ છે કે જે પણ દેશો, વિદેશી કંપનીઓ અથવા વ્યાપારી સંસ્થાઓ ઈરાન સાથે કોઈપણ પ્રકારના વેપારી સંબંધો રાખશે, તેમણે પણ અમેરિકી પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
સંદર્ભ જોતા, એક તરફ જ્યાં અમેરિકા લશ્કરી અને ટેકનિકલ તાકાત દ્વારા દરિયાઈ માર્ગો અને પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર શિકંજો કસી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ આર્થિક પ્રતિબંધો દ્વારા ઈરાનની સરકારને આંતરિક મોરચે પણ સંપૂર્ણપણે ઘેરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં પશ્ચિમ એશિયાની આ પરિસ્થિતિઓ પર આખી દુનિયાની નજર રહેશે.
