ડાયાબિટીસના શરૂઆતી લક્ષણોને સમયસર ઓળખવા અત્યંત જરૂરી

આજના આધુનિક અને ભાગદોડ ભરેલા યુગમાં ખરાબ જીવનશૈલી (Lifestyle) અને બિનઆરોગ્યપ્રદ આહારના કારણે ડાયાબિટીસ જેવા ક્રોનિક રોગોનું પ્રમાણ આશ્ચર્યજનક રીતે વધી રહ્યું છે. શરીરમાં બ્લડ સુગરનું સ્તર અનિયંત્રિત રીતે વધી જવું એ માત્ર એક સામાન્ય તકલીફ નથી, પરંતુ તે શરીરના અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગો માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે. જો તમે આ સાયલન્ટ કિલર બીમારીનો શિકાર બનવાથી બચવા માગતા હોવ, તો તમારી દિનચર્યા અને ખોરાકમાં તાત્કાલિક સુધારો કરવાની સાથે સાથે તેના પ્રારંભિક લક્ષણો પ્રત્યે જાગરૂક બનવું પણ અનિવાર્ય છે.

ડાયાબિટીસની શરૂઆતમાં શરીર કેટલાક ચોક્કસ સંકેતો આપવાનું શરૂ કરે છે. જો તમને રાત્રે કે દિવસ દરમિયાન વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય, તો આ એક મોટો ખતરો સાબિત થઈ શકે છે. જ્યારે લોહીમાં સુગરનું પ્રમાણ વધે છે, ત્યારે કિડની વધારાની સુગરને પેશાબ વાટે બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેના કારણે આ સમસ્યા થાય છે.

આ ઉપરાંત, જો તમને સામાન્ય કરતાં ખૂબ વધુ ભૂખ લાગતી હોય અથવા વારંવાર ગળું સુકાઈ જવાની સાથે તરસ લાગતી હોય, તો આ લક્ષણોને ક્યારેય સામાન્ય ગણવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. આ ત્રણેય લક્ષણો (Polyuria, Polydipsia, Polyphagia) ડાયાબિટીસના પ્રાથમિક અને મુખ્ય સંકેતો માનવામાં આવે છે.

કોઈપણ ખાસ ડાયટિંગ કે કસરત કર્યા વિના જો તમારું વજન અચાનક ઝડપથી ઘટવા લાગે, તો સાવચેત થઈ જવાની જરૂર છે. શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનનો યોગ્ય ઉપયોગ ન થવાને કારણે કોષોને ઉર્જા મળતી નથી, જેથી શરીર ફેટ અને મસલ્સને બાળવાનું શરૂ કરે છે.

આ ઉપરાંત, આંખોની દ્રષ્ટિમાં અચાનક ઝાંખપ આવવી અથવા ધૂંધળું દેખાવું એ પણ ડાયાબિટીસનો શિકાર બન્યા હોવાનો સંકેત આપે છે. રક્તમાં સુગરનું ઊંચું સ્તર આંખોના લેન્સના પ્રવાહીને અસર કરે છે, જેનાથી દ્રષ્ટિ પર ખરાબ અસર પડે છે. સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો આંખોને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.

શરીરમાં સુગર લેવલમાં થતા સતત ઉતાર-ચડાવને કારણે મનોસ્થિતિ પર પણ સીધી અસર પડે છે. વારંવાર ચિડચિડાપણું થવું અથવા અચાનક મૂડ બદલાવો (Mood Swings) પણ આ રોગનું એક અદ્રશ્ય લક્ષણ હોઈ શકે છે.

આજના સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણમાં વધુ પડતો માનસિક તણાવ (Stress) પણ ડાયાબિટીસ થવાના જોખમને અનેક ગણું વધારી દે છે. તણાવ દરમિયાન શરીરમાંથી કોર્ટિસોલ જેવા હોર્મોન્સ મુક્ત થાય છે, જે ઇન્સ્યુલિનની કામગીરીને અવરોધે છે.

જો તમે તમારા શરીરમાં આમાંના એક કરતાં વધુ લક્ષણોનો અનુભવ કરી રહ્યા હોવ, તો તાત્કાલિક અનુભવી ડૉક્ટરની સલાહ લઈને બ્લડ સુગર ટેસ્ટ (Fasting & PP) કરાવી લેવો જોઈએ. ડાયાબિટીસના જોખમને ઘટાડવા માટે દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ કસરત કે ઝડપી ચાલવાની ટેવ પાડવી જોઈએ.

આહારમાં રિફાઈન્ડ સુગર, જંક ફૂડ અને વધુ પડતા કાર્બોહાઈડ્રેટ્સનું પ્રમાણ ઘટાડીને ફાઈબર, લીલા શાકભાજી અને પ્રોટીનયુક્ત આહાર શામેલ કરવો જોઈએ. જો સમયસર લક્ષણો ઓળખીને બ્લડ સુગરને કંટ્રોલ કરવામાં ન આવે, તો દર્દીની સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે અને હૃદય કે કિડની સંબંધિત ગંભીર બીમારીઓ થઈ શકે છે.